Brombeer maar wél een kenner

Vergeet zijn Noorse truien, zijn verwijzingen naar mevrouw Van Zetten uit Tiel en zijn voorkeur voor Amerikaanse sporthelden.

Weet dat hij meer passie heeft voor basketbal dan voor wielrennen. En ja, hij maakte blunders, zoals bij de huichelachtige actie die de ploeggenoten Bernard Hinault en Greg LeMond in 1986 op Alpe d’Huez ondernamen. Ze gingen hand in hand over de finish. Smeets vond het gewéldig. In werkelijkheid hadden de twee slaande ruzie.

Smeets vulde het scherm met zijn zware lijf. Hij wekte weerstand met zijn zelfingenomenheid. Maar achter de brombeer schuilde een kenner en vakman. Geen gekir tussen de zonnebloemen (Dione de Graaff), geen zouteloze nababbel in de studio (Gert van ’t Hof); twee van zijn opvolgers. Zelf wees hij tot misnoegen van zijn Studio Sport-collega’s journaalpresentator Herman van der Zandt aan als zijn erfgenaam. Wie De Graaff en Van ’t Hof aan het werk ziet, kan hem geen ongelijk geven. Heimwee naar de man die Nederland 42 jaar trakteerde op verslagen en talkshows. Journalist én entertainer.

Bij Smeets geen tenenkrommende joligheid, gemeenplaatsen in plaats van analyses. Zijn kracht lag (en ligt) in zijn documentaires, maar hij voerde ook snelle, intelligente tweegesprekken: een kunst als je zijn collega’s langs die meetlat legt. Zijn werkwijze getuigde van taalgevoel en (historische) kennis. Oog voor details, kritisch ook. Eigenschappen die zijn opvolgers ontberen.

Smeets kwam nooit met onthullend dopingnieuws, is de veelgehoorde kritiek. Daar hebben zijn critici een punt. Maar hij vroeg tenminste door wanneer een verdachte renner voor de microfoon stotterde. Hij interviewde – in vloeiend Frans – de Tourdirecteur als er dopingnieuws was. Hij ondervroeg in 1998 ploegbaas Cees Priem die met reflecterende zonnebril op een zwetend hoofd eerst niet, toen een beetje en na lang aandringen bekende dat de Franse douane inderdaad een halve apotheek met verboden epo in een TVM-wagen had gevonden.

Toegegeven, De Avondetappe vulde hij met kleurrijke overhemden, grote glazen wijn en kasteeltuinen. Toch keken er laat op de avond dagelijks bijna een miljoen mensen naar. Zijn opvolgers schermen, vroeg op de avond, met zulke kijkcijfers. Maar kwaliteit...?

Ofwel: waarom schrijf ik eigenlijk in de verleden tijd? Mart heeft de toekomst – bij gebrek aan beter.