Bij de nabestaanden op schoot

Vorig jaar schreef ik een stukje over hoe ze bij het SBS-programma Hart van Nederland de ramp met de MH17 genadeloos uitmolken tot er qua kijkcijfers niets meer uit te melken viel omdat het reservoir aan nabestaanden en buren van nabestaanden ook een keer leeg is. Het kwam me op een brief van presentatrice Gallyon van Vessem te staan die zelf niet door heeft dat haar zender voor kijkcijfers over lijken gaat.

‘De mensen kijken vanwege die hartverscheurende verhalen, want dat zijn het. En inderdaad, laat dat maar aan SBS over. Dicht bij de mensen. Zo dichtbij mogelijk.’

Dinsdagavond, op de groots geafficheerde ‘MH17-avond’, trapte SBS6 af met een documentaire – een Hart van Nederland Special – waarover maakster Berith Senders op Radio 1 eerlijk zei dat ze een jaar na de ramp ‘natuurlijk iets moesten’, dat de druk hoog was geweest, dat ze weinig tijd voor research had gehad en dat ze door ‘te spitten op het internet’ uiteindelijk was uitgekomen in het Brabantse Neerkant, waar de omgekomen familie Wals – vader, moeder en vier kinderen - in een groot, wit huis had gewoond.

Dat verlaten huis kreeg je de hele tijd te zien in de documentaire, die door de voice-over maar meteen werd samengevat: „De familie Wals, een hecht gezin weggerukt uit de gemeenschap door een speling van het lot. Een leeg huis. Een leeg plekje in de klas. Op de dansschool. Op de voetbalclub. Een lege plek op straat.”

Burgermeester Hilko Mak kwam als eerste onze huiskamers binnen door een open deur in te trappen – „Je gaat er bij een vliegtuig altijd maar vanuit dat hij ook aankomt, maar dat was in dit geval niet het geval” – waarna een bonte stoet verdrietige dorpsbewoners volgde. Van huilende vriendjes van de omgekomen kinderen die knuffels van de slachtoffertjes lieten zien tot een echtpaar dat vertelde dat ‘alles’ in hun eigen huis herinnerde aan het omgekomen gezin.

De voice-over: „Alles namen ze van het omgekomen gezin in huis: de drie poezen, het servies, de vissen, de konijnen, de foto’s en de meubels. Zelfs ten koste van hun eigen gezondheid.”

De vrouw: „Ik ben eigenlijk allergisch voor poezen…”

De man: „Maar daar slikken we pilletjes voor.”

De buurman – „Je hoorde de kinderen spelen in het zwembad, maar nu is het akelig stil” – en de overbuurvrouw – „Je staat ’s morgens op, je doet de gordijnen open en dan is dat huis helemaal leeg” – mochten ook nog wat zeggen, net zo lang tot de makers zeker wisten dat we het in de huiskamers ook niet meer droog hielden.

Er waren kijkers die, eenmaal op schoot bij ‘de nabestaanden’, daar niet meer weg wilden en zich op Twitter boos maakten over commercials die alles onderbraken. Dichterbij de bedoelingen van SBS kwamen we die avond niet.