Voor het eerst verbiedt ACM fusie ziekenhuizen

Het Albert Schweitzer zieken- huis in Dordrecht en het Bea- trixziekenhuis in Gorinchem mogen niet fuseren van markt-toezichthouder ACM.

De Autoriteit Consument en Markt (ACM) gaat niet akkoord met de voorgenomen fusie van twee ziekenhuizen in de regio Dordrecht, het Albert Schweitzer ziekenhuis en de Rivas Zorggroep, waaronder het Beatrixziekenhuis in Gorinchem valt. Volgens de ACM leidt die fusie tot verschraling van het zorgaanbod in de regio en krijgen verzekeraars te weinig ruimte om de ziekenhuizen tot concurrerende prijzen en kwaliteitsverbetering te dwingen. De besturen van beide ziekenhuizen overwegen in beroep te gaan.

Het besluit van de ACM is opmerkelijk. De mededingingsautoriteit heeft sinds 2004 de bevoegdheid om fusies in de ziekenhuiszorg te beoordelen en deed dat sindsdien 24 keer. Maar het is de eerste keer dat de toezichthouder een fusie daadwerkelijk verbiedt.

Volgens de Nederlandse Zorgautoriteit NZa had de ACM al veel eerder ziekenhuisfusies moeten verbieden. Want meer dan de helft van de fusies van de laatste jaren zal in de praktijk leiden tot duurdere zorg, zo waarschuwde de NZa afgelopen voorjaar in een brief aan de Tweede Kamer.

De NZa berekende via simulatie de te verwachten prijsstijgingen als gevolg van ziekenhuisfusies. Volgens deze toezichthouder zullen de prijzen bij alle dertien ziekenhuisfusies sinds 2011 omhooggaan. Bij acht van de dertien fusies ligt de verwachte prijsstijging boven de 5 procent.

Ziekenhuisfusies moeten wel bij de NZa worden gemeld, maar die mag daar geen inhoudelijk oordeel over geven, alleen procedureel. In de brief aan de Kamer pleitte de NZa ervoor om ook inhoudelijk te mogen toetsen.

De Stichting Albert Schweitzer en de Rivas Zorggroep zijn elkaars belangrijkste concurrenten. Fusie zou volgens de ACM leiden tot „significante belemmering van mededinging op de markt van ziekenhuiszorg”. Na de fusie zouden de overige ziekenhuizen in de regio onvoldoende in staat om nog serieus met het fusieziekenhuis te concurreren op prijs of kwaliteit.

Te weinig concurrentie

De uitspraak van de ACM werd al wel verwacht. Vorig jaar maart oordeelde de mededingingsautoriteit al dat de fusie „nadelige effecten” op de concurrentiepositie zou hebben en kondigde zij nader onderzoek aan. Uit dat onderzoek blijkt nu onder meer dat voor patiënten het Maasstad Ziekenhuis en het Erasmus Medisch Centrum straks de belangrijkste alternatieven zijn voor het fusieziekenhuis, terwijl die minder dan 10 procent van de algemene ziekenhuiszorg voor hun rekening zouden nemen. De overblijvende ziekenhuizen in de regio zijn volgens de ACM onvoldoende om het wegvallen van de concurrentie tussen de fusieziekenhuizen te compenseren.

Bovendien hebben zorgverzekeraars dan te weinig onderhandelingsruimte over scherpere tarieven en kwaliteitsverbetering, aldus de ACM, omdat er geen alternatieven zijn om naar uit te wijken. Met name de meest betrokken zorgverzekeraars, Achmea en VGZ stonden daarom zeer kritisch tegenover deze fusie.