Verberg de extra kosten, dat is beter voor de bloeddruk

Transparantie is het toverwoord van onze tijd, maar het volk smeekt er juist om onwetend te blijven, betoogt columnist Christiaan Weijts.

Bijna acht op de tien apothekersassistenten heeft geen plezier meer in het werk. Vóór 2014 waren dat er nog geen twee van de tien. Dat meldde het NOS Journaal. Hoofdoorzaak: sinds 2014 betalen patiënten voor elk medicijn dat ze voor de eerste keer gebruiken zes euro, voor een ‘adviesgesprek’.

De minister had dit ingevoerd omdat ze ‘de zorgkosten transparanter’ wilde maken. Het gevolg: agressie aan de balie, bedreigingen, smijten met pillendozen en huilbuien die allemaal achterwege bleven in de goede oude tijd dat diezelfde zes euro’s nog onopvallend weggemoffeld zaten in de totaalprijs en het nog lente was in de ogen van bijna elke assistente.

Wie op Italiaanse terrassen luncht zal er regelmatig een rood aangelopen Amerikaan met de rekening zien wapperen en woest horen uitbrullen: ‘I didn’t have the coperto!’ En inderdaad, in veel andere landen verstoppen ze die schimmige ‘couvert’-kosten (brood, olijfolie, servetten, afwassen?) onopvallend in de totaalprijs. Dat is beter voor de bloeddruk van de gasten.

Transparantie is niet altijd een geschenk. Soms is het beter om het volk onwetend te houden en één totaalprijs te geven, in plaats van elke keer weer aan verongelijkte en opgefokte figuren in detail te moeten uitleggen wie er allemaal z’n kinderen moet voeden van dat ene product (de apothekersassistent, de koerier, de afwasser, de vrouw die het restaurant stofzuigt…!).

Bij de vliegmaatschappijen doen ze het iets beter. Onder druk van consumentenorganisaties mogen die al jaren alleen nog adverteren met de werkelijke totaalprijs. Want ook daar wekte transparantie irritatie, als zich na elke muisklik weer een nieuwe toeslag bovenop het lokprijsje stapelde. De consument heeft veel liever één eindprijs, met toeslagen als kleine lettertjes, die hij evenmin wil lezen als dat hij van een maaltijd precies wil weten wat er allemaal in en op weg naar de keuken mee is gebeurd. Kleine lettertjes zijn voor fijnproevers. Voor het gros van de mensen geldt een gemakkelijk ezelsbruggetje: ignorance is a bliss.

Maar zelfs vliegmaatschappijen als KLM blijven nog hardnekkig aparte boekingskosten berekenen, tegen de regels, want het zijn ‘onvermijdbare kosten’, zoals die adviesgesprekskosten bij de apotheekassistent ook onvermijdbaar zijn.

Eén totaalprijs is weliswaar minder transparant, maar wordt door de klant wel als zodanig ervaren. Dan weet je tenminste waar of dat je aan toe bent ja toch niet dan? Gun die mensen hun gemoedsrust en geef ze de onwetendheid waar ze naar snakken.

Glaseerlijk elke nota opsplitsen, moet je alleen doen als je houdt van opgewonden discussies, smijten met servies en hysterische huilbuien, kortom, het soort opera waar ze in Italië zo tuk op zijn en wat volgens mij dan ook de enige reden is dat ze die pesterige ‘coperto’ blijven handhaven.