Ook emoties hebben gevoelens

In de films van Pixar hebben alle dingen emoties. Speelgoed, vissen, robots, monsters, zelfs auto’s. In Inside Out hebben nu ook emoties emoties. De makers kregen inspiratie van hun eigen opgroeiende dochters.

‘Hou oud is uw dochter?” „Zestien jaar.” „En zijn jullie close?” „Best wel.”

Pixar-man Ronnie del Carmen (55) laat een dramatische stilte vallen. „Ik dacht indertijd ook van: ze is zestien jaar en we zijn nog steeds maatjes, wauw! Ik ben een geweldige vader! En dan boem, gebeurt het. Wij hebben allemaal fantastische kinderen, maar ze maken zich onherroepelijk van ons los. Of dat soepel of heftig gebeurt, hangt af van karakters en van je relatie. Maar het gebeurt.”

Cannes, eind mei: gisteren ging de nieuwste Pixarfilm Inside Out in première. Reactie van de filmpers variëren van positief tot euforisch, dus praten we in klein gezelschap met een zeer tevreden co-regisseur Del Carmen. „Je denkt dat je een goede film hebt gemaakt, maar hoe landt hij? Vreselijk spannend is dat.”

Inside Out gaat over wat (bijna) iedereen meemaakt: opgroeien. En wat daarbij komt kijken: afstand, melancholie, nostalgie. Het idee is van mederegisseur Pete Doctor. Del Carmen: „Pete zag zijn dochtertje Elly, een heel druk en vrolijk meisje, als tiener opeens stil en somber worden. Waar is mijn kleine meisje gebleven, vroeg hij zich af. Dat was de basis. Mijn dochter is trouwens een stuk ouder, dus ik zei tegen Peter: als je dit al moeilijk vindt, wacht dan maar op wat je straks over je heen krijgt.”

Het bleek een lastig verhaal

De suggestie dat Inside Out de eerste Hollywoodfilm is over een depressieve elfjarige, verwerpt Del Carmen. „Een depressie is een ernstige medische conditie: in termen van onze film zou het een zwarte wolk zijn die zich over het brein verspreidt en alle emoties verlamt. De afwezigheid van gevoel is iets anders dan verdrietig en gefrustreerd zijn, zoals Riley. Dat gaat over een levensfase waar veel jonge tieners doorheen moeten.”

Inside Out speelt zich af op drie niveaus. San Francisco, de nieuwe woonplaats van Riley, haar brein en haar herinneringen. Waren ze bij Pixar nooit bang dat het te ingewikkeld werd? Del Carmen: „God ja! We hebben wetenschappers geraadpleegd over de rol van emoties in ons bewustzijn. Die legden ons uit dat wij niet onze emoties zijn. Echt? Als ik boos of bang ben, ben ik dat toch? Nee, emoties zijn een primitief systeem dat in situaties ongevraagd opduikt. Maar jij kiest welke impuls je volgt, jij slaat op tafel of schopt je hond, niet je emotie. Dat bracht ons op het idee emoties als voorspelbaar reagerende personages te visualiseren die Riley tegenstrijdige adviezen geven. We beperkten ons tot een paar emoties (Woede, Angst, Walging, Verdriet en Vreugde, red.), anders werd het te chaotisch.

„We waren wel bang dat het een college neurologie zou worden, zo spannend als de gebruiksaanwijzing van een koelkast. Daarom zochten we naar de herkenbaarste emoties van de kindertijd. We hebben iedereen binnen de studio geïnterviewd: wat staat jou nog bij? Dat bleek opvallend vaak over een verhuizing te gaan, of over weglopen. ‘Iedereen haat me, papa en mama begrijpen me niet, ik zal ze leren’.”

Inside Out bleek voor Del Carmen een lastig verhaal dat geduldig moest worden bijgeslepen. Del Carmen: „We kozen een cartoonachtige, felgekleurde stijl voor in Rileys brein, en gedempte kleuren voor de buitenwereld. Maar het bleef ingewikkeld. Bij Pixar hebben we een mooie traditie: alles gaat in de groep, iedereen moet daar zijn zegje doen. En als iemand iets niet begrijpt, ligt daar een probleem dat we moeten oplossen. Voor een artiest is dat moeilijk, die bepaalt liever zelf wat hij mooi vindt. Maar animatie is teamwerk.”

Een voorbeeld? „Joy (Vreugde) gaat op een queeste omdat Riley in gevaar is. Haar kernherinneringen dreigen verloren te gaan. Maar iemand zei: die inzet is niet hoog genoeg. Elke nacht verdwijnen duizenden herinneringen naar het langetermijngeheugen, ze vervagen en verdwijnen. Daarom verzonnen we die eilanden die samen Rileys persoonlijkheid vormen. Stel je voor dat ze één voor één instorten, dat de persoonlijkheid van je dochter implodeert en er een lege huls achterblijft.”

De laatste tijd vooral vervolgfilms

Die kritieksessies van Pixar zijn naar verluidt keihard, met een ‘Brain Trust’ van veteranen die de vastgelopen regisseurs van Brave en The Good Dinosaur halverwege de film zomaar ontsloeg. Dat versterkte de indruk dat het rommelt bij Pixar. Sinds Steve Jobs in 2006 zijn animatiestudio verkocht aan Disney, voert Pixarbaas John Lasseter de scepter over twee animatiestudio’s. Maar terwijl Disney Animation onder zijn leiding „Pixariseerde’ en de show stal met hitfilms als Frozen, stelde Pixar wat teleur met een keuze voor vervolgfilms als Cars 2, Monsters University en straks Finding Dory.

Ronnie del Carmen weigert het gewaagde Inside Out als een comeback te zien. „Je praat wel met de man die de storyboards maakte voor Finding Nemo. Ik keer juist heel graag naar die wereld terug.” Spanningen? Als die bij Pixar oplopen, blaast hij liefst stoom af met een ‘bad charicature night’. Een animatieteam huurt dan een kroeg af om elkaar een avond lang te overtreffen in kwaadaardige karikaturen. Del Carmen: „Daarna neem je jezelf, elkaar en je conflicten veel minder serieus. Disney Animation heeft ‘charicature night’ ook van ons overgenomen trouwens. Maar bij ons ligt de nadruk op het woord ‘bad’.”