‘Metal maakt rustig en metalfans zijn gelukkiger dan alle andere mensen’

Dat meldden het dagblad Metro en andere media op grond van Amerikaans onderzoek.

illustratie Tamara Pruis

De aanleiding

Metal is niet alleen interessant voor headbangende metalfans, maar ook voor onderzoekers. Wat voor effect heeft het luisteren naar dit ongepolijste genre? Twee jaar geleden ‘ontdekten’ onderzoekers dan je van metal agressief wordt, maar het andere kamp slaat nu terug. Eind juni kwam naar buiten dat metal mensen rustig maakt, en een onderzoek van een paar weken geleden doet daar nog een schepje bovenop: metalfans zijn gelukkiger dan alle andere mensen!

We checken beide stellingen.

Waar is het op gebaseerd?

Het bericht dat metal rustig maakt, is gebaseerd op een artikel in het wetenschappelijke tijdschrift Frontiers in Human Neuroscience. Het nieuws over gelukkige metalfans verscheen in het wetenschappelijke tijdschrift Self and Identity. Beide onderzoeken werden uitgevoerd door Amerikaanse psychologen.

En, klopt het?

Eerst de stelling dat je van metal rustig wordt. Voor hun experiment hebben de onderzoekers 39 metalfans ondervraagd over de potentiële positieve effecten van het luisteren naar metal. De participanten werden eerst onderworpen aan een zestien minuten durend ‘anger interview’: ze moesten terugdenken aan gebeurtenissen die hen woedend hadden gemaakt. Hierdoor raakten zij in een boze gemoedstoestand, wat te meten was aan hun hogere hartslag. Vervolgens moest de helft van de groep tien minuten lang luisteren naar hun favo metal (die ze zelf hadden meegebracht); de andere helft zat tien minuten in stilte. Het resultaat: beide groepen werden rustiger. De meeste metalluisterende respondenten gaven aan dat zij door de muziekhun woede ten volle beleefden en dat zij daardoor rustig werden en zich goed voelden. De conclusie: wie in boze toestand naar zijn favoriete boze muziek luistert, kalmeert.

Het probleem met de conclusie ‘metal maakt rustig’ is viervoudig. Ten eerste ging het hier om metalfans, dus niet om alle mensen. Misschien worden Chopin-liefhebbers wel enorm opgefokt van tien minuutjes luisteren naar Slayer. Ten tweede ging het om mensen die eerst kwaad waren gemaakt. Hoe rustgevend metal is voor vrolijke mensen in een bubbelbad valt te bezien. Ten derde werd de controlegroep evengoed rustig, dus wat nu precies het onderscheidende effect was van de metal is onduidelijk. Ten vierde wisten de deelnemers tevoren al wat de hypothese was: metal heeft een positief effect. Het zou kunnen dat bijvoorbeeld suïcidale metalfans zich hierdoor niet aangesproken voelden. We beoordelen de stelling als ongefundeerd.

Dan de tweede stelling: metalfans zijn gelukkiger dan alle andere mensen. Voor dit onderzoek werden drie groepen mensen geïnterviewd: metalfans uit de jaren tachtig, fans van andere muziek uit de jaren tachtig, en studenten van nu. Zij kregen vragen over hun mentale en fysieke welbevinden en hun geluksbeleving in hun jeugd. In welbevinden waren er geen grote verschillen, behalve voor de mensen die in de jaren tachtig groupie waren geweest van een metalband: zij hadden vaker drugsproblemen gehad en zelfmoordpogingen gedaan. Bij de geluksbeleving sprongen de oude metalfans eruit: zij gaven aan tijdens hun jeugd het gelukkigst te zijn geweest. Volgens de onderzoekers komt dit doordat zij toen een duidelijke identiteit hadden: dat geeft houvast.

Ook de conclusie ‘metalfans zijn het gelukkigst’ is problematisch. Om te beginnen gaat het hier om metalfans uit de jaren tachtig, niet om metalfans in het algemeen. Ten tweede werd hun gevraagd naar een geluksgevoel van dertig jaar geleden; niet erg betrouwbaar. Ten derde was het niet per se de metal waarvan zij gelukkig werden, maar ook en misschien vooral het behoren tot een subcultuur. Het zou kunnen dat voor bijvoorbeeld hiphopfans iets vergelijkbaars geldt, maar zij zijn hier niet onderzocht. En ten slotte waren alle deelnemers hoogopgeleid en vrij geslaagd in het leven. Een representatieve steekproef vormen zij daardoor niet. We beoordelen ook deze stelling als ongefundeerd.

Ook een bewering zien langs komen die je gecheckt wilt zien? Mail nextcheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nextcheckt