Japan stemt in met sterkere rol leger - militaire inzet in buitenland toegestaan

De Japanse premier Abe (midden), minister van Financien Taro Aso (rechts) en Shigeru Ishiba, minister voor de lokale economie (links) tijdens de stemming gisteren in het parlement over uitbreiding van de taken van het leger. Foto AP/Shuji Kajiyama

Het Japanse parlement heeft ingestemd met wetsvoorstellen die het takenpakket van de strijdkrachten verruimen en de inzet van militairen in het buitenland toestaan. Het is een historische beslissing omdat Japan na WOII een wet aannam die het recht om oorlog te voeren, afzwoer.

Premier Shinzo Abe wil echter van de pacifistische principes af, ook om een beter tegenwicht te kunnen bieden tegen China’s dominante rol in de regio en de militaire dreiging vanuit Noord-Korea. Het besluit is wel omstreden in zijn land. De stemming verliep dan ook rumoerig, er werd gehuild en geschreeuwd, verschillende oppositieleden liepen weg tijdens het debat. Het Japanse hogerhuis moet de voorstellen nu binnen zestig dagen behandelen.

Ook bij de bevolking van Japan ligt de wetswijziging gevoelig, tienduizenden demonstreerden gisteren in Tokio tegen de veranderingen. Uit opiniepeilingen zou blijken dat zo’n 58 procent van de Japanse bevolking tegen Abe’s nieuwe wetten is. Er is vooral grote kritiek op de manier waarop de Japanse premier de wetgeving heeft doorgedrukt zonder de grondwet aan te passen, schrijft Kjeld Duits, correspondent in Japan:

Geleerden en juristen zijn het er vrijwel unaniem over eens dat Abe ongrondwettelijk heeft gehandeld. Desondanks zal de premier vooralsnog geen weerstand ondervinden van het Japanse Hooggerechtshof. De grondwettigheid van wetten kan in Japan alleen in de rechtbank worden aangevochten in verband met een concreet incident. De grondwettigheid van de wetten zelf kan niet worden aangevochten, zeggen experts.

De wetgeving is ook vaag. Abe zegt dat Japan enkel een bondgenoot mag bijstaan als het “bestaan van Japan in gevaar is,” maar er is geen definitie van een dergelijke situatie. De belangrijkste bondgenoot van Japan, de Verenigde Staten, is wel blij met Shinzo Abes initiatief. Japan zal straks eerder bereid zijn deel te nemen aan internationale militaire missies.