‘Finnen zijn niet bang voor Rusland’

De vicepremier van Finland zegt dat zijn land, met maar 5,5 miljoen inwoners en een 1.300 kilometer lange grens met Rusland, geleerd heeft met het grote buurland samen te werken. „En daar willen we graag mee doorgaan.”

Sinds zes weken is Timo Soini, de leider van de populistische Finnenpartij, vicepremier van zijn land. „Die reddingsplannen voor Griekenland gaan niet werken.” Foto Antti Aimo-Koivisto/AFP

Geen land in de Europese Unie heeft zo’n lange grens met Rusland als Finland: ruim 1.300 kilometer. Maar de Finnen (bij elkaar zijn het er niet meer dan 5,5 miljoen) zijn niet van hun stuk gebracht door de Russische militaire inmenging in Oekraïne. „Natuurlijk baart het ons zorgen”, zegt Timo Soini, de leider van de populistische Finnenpartij die sinds zes weken minister van Buitenlandse Zaken en vicepremier is in de nieuwe Finse regering. „Maar Finnen zijn rustige mensen. We zijn aan de Russen gewend en we weten hoe we met ze moeten samenwerken en samenleven. En daar willen we graag mee doorgaan.”

In zijn kamer op het ministerie van Buitenlandse Zaken in Helsinki vertelt Soini over de omgang van Finland, dat geen lid is van de NAVO, met de grote Russische buur; over de Finse bezwaren tegen het jongste financiële reddingsplan voor Griekenland; en over de manier waarop Finland de eigen economische problemen wil aanpakken.

„Toen de Sovjet-Unie uiteen was gevallen en de problemen in Rusland minder leken te worden, hebben veel landen hun aandacht voor Rusland laten verslappen. Ze bezuinigden op Ruslandstudies aan universiteiten, ze zetten zich niet erg in voor samenwerking en ze krompen hun strijdkrachten in. Wij hebben dat allemaal niet gedaan. Wij wisten wel beter. Want ongeacht wie er aan de macht is in Moskou, we moeten met ze samenwerken en aandacht schenken aan onze relatie. Dat is de constante in de Finse buitenlandse politiek.”

In de Koude Oorlog bevond Finland zich in een ongemakkelijke tussenpositie tussen de Sovjet-Unie en het Westen: Moskou had grote invloed op de Finse politiek, maar Finland was niet bezet en kon economisch een vrije koers waren.

Als lid van de Europese Unie en de eurozone is Finland inmiddels allang niet meer neutraal, maar onmiskenbaar deel van het Westen. Alleen in de relatie met Rusland, en wat daar allemaal uit voortvloeit, onderscheiden de Finnen zich van andere EU-landen.

Zo kent Finland nog steeds de dienstplicht en wie is afgezwaaid wordt reservist, waar Finland er honderdduizenden van kan oproepen. Maar de suggestie dat de grote militaire paraatheid vast niet bedoeld is om Zweden af te schrikken, en dus een verzekeringspolis is tegen Rusland, wimpelt Soini grijnzend af.

„Dat zijn uw woorden. Wij beschouwen Rusland niet als vijand. We hebben een groot leger om ons land te beschermen, en dat zit heel diep in de Finse psyche. Maar we hebben al heel lang geleden besloten dat we een manier moeten vinden om met de Russen om te gaan. We zijn niet bang voor Rusland en dat weten ze. Russen houden ervan als je voorspelbaar, betrouwbaar en zonodig hard bent. Zwakheid staat daar niet in hoog aanzien.”

Annexatie Krim was een schok

De Russische annexatie van de Krim, in 2014, heeft Finland wel geschokt, zegt Soini. „Maar het blijft cruciaal om de dialoog constant gaande te houden. Alleen dan kan het Akkoord van Minsk over het oosten van Oekraïne slagen. Rusland moet deel van de oplossing zijn, anders ís er geen oplossing. Voorkomen moet worden dat Rusland alleen komt te staan. We hebben allerlei meningsverschillen met Rusland, maar Poetin is zeker geen maniak.”

Soini wil ondanks de lange Finse ervaring geen advies aan Nederland geven hoe het na de ramp met de MH17 met Rusland moet omgaan. Omdat het voor ieder land toch anders is. „Maar vooruit, één advies dan: blijf praten. Dan komt de waarheid misschien nog eens boven water.”

In de Finse politiek is Soini groot geworden door fel af te geven op de reddingsplannen voor Griekenland. Maar nu hij minister is moet hij staan voor het maandag in Brussel gesloten akkoord: deze week moet het worden goedgekeurd in de ‘grote commissie’ van het Finse parlement.

Wie schuld maakt, moet betalen

„Ik ga niet opeens zeggen dat ik het een goede oplossing vind”, zegt hij zuchtend. „Deze reddingsplannen werken niet, dat heb ik in 2010 en 2011 ook al gezegd. Het probleem is dat er geen goede oplossingen meer zijn.” Soini put troost uit het feit dat Finland zich in de onderhandelingen in Brussel hard heeft opgesteld. En dat ook Duitsland en Nederland zich verzetten tegen schuldkwijtschelding voor Griekenland. „In onze landen hebben we dezelfde filosofie. Dat je voor je eigen zaakjes moet zorgen en je fatsoenlijk moet gedragen. Dat vind ik moreel de goede houding.

„Grote politici in Europa hebben grote fouten gemaakt. Het zou goed zijn om dat toe te geven. Er werd gezegd dat toetreding tot de euro onomkeerbaar is. Nou, persoonlijk geloof ik dat niets in de wereld onomkeerbaar is. Die reddingsplannen waren verkeerd beleid. Ik ben bang dat we nu weer goed geld naar slecht geld gaan gooien. Ik ben een groot aanhanger van het principe van de vrijheid om te falen. Als je schuld maakt, moet je betalen.

„Alle opties zijn nu slecht. Kwijtschelden van schulden is politiek onmogelijk. Het op de lange baan schuiven van de aflossing hebben we al gedaan. En meer geld geven voor een systeem dat niet functioneert is ook niet goed.”

Of Finland het reddingsplan uiteindelijk zal steunen kan Soini nog niet zeggen. Met een zucht erkent hij dat hij een Grexit als mogelijke oplossing ziet. „Voor veel landen zou dat politiek erg moeilijk zijn. Maar niet voor mij persoonlijk. Ik heb dat altijd als uitweg gezien. Maar als minister ben ik loyaal aan het kabinet. Zo hoort het. Dat is de Finse manier. Je hebt je eigen mening, maar als je samenwerkt houd je je aan de gemeenschappelijke lijn.”

Onderwijs is de kracht van Finland

Dat de Finse economie zelf al jaren in een malaise verkeert, met gestaag oplopende werkloosheid (nu zo’n 11 procent) , maakt de bereidheid om de Grieken tegemoet te komen alleen maar kleiner. „Onze eerste verantwoordelijkheid is te zorgen dat de Finse economie weer op gang komt.” De Finse regering wil vooral het vrije ondernemerschap stimuleren en zo meer banen scheppen. En ook bezuinigen? „Als de gezondheidzorg en het onderwijs maar buiten schot blijven”, zegt Soini. „Daar stoelt de kracht van Finland op.”