Vier jaar celstraf voor ‘de boekhouder van Auschwitz’

Oskar Gröning voor aanvang van de uitspraak. Foto AP / Markus Schreiber

De voormalige SS’er Oskar Gröning is door een rechtbank in het Duitse Lüneburg veroordeeld tot vier jaar gevangenisstraf. De 94-jarige Duitser krijgt de straf voor hulp bij de moord op 300.000 mensen in het concentratiekamp Auschwitz.

Tegen Gröning was vorige week drieënhalf jaar cel geëist. Gröning is volgens het Duitse OM moreel medeplichtig. Zijn taak in het concentratiekamp was het tellen van het geld dat van veelal Joodse gevangenen was afgenomen. Hij was getuige van de massavernietiging van onder anderen Joden, zigeuners en homo’s. Grönings advocaat benadrukte in het proces dat zijn cliënt niet zelf heeft bijgedragen aan het doden van de gevangenen.

In april legde Gröning een omvangrijke bekentenis af. Hij erkende “moreel medeschuldig” te zijn aan de moord op driehonderdduizend Hongaarse Joden. Hij voegde eraan toe: “Ik vraag om vergiffenis. Over de vraag naar mijn stafrechtelijke schuld moet u een besluit nemen.”

Vervolging door gewijzigde opvattingen Duits OM

Dat Gröning nu als hoogbejaarde alsnog voor de rechter verschijnt, heeft hij te danken aan zijn goede gezondheid en aan de gewijzigde opvattingen van het Duitse openbaar ministerie, schreef onze correspondent Frank Vermeulen vorige week in NRC.

Gröning kwam al in 1977 in het vizier van justitie. Maar in 1985 werd vervolging gestaakt wegens gebrek aan bewijs. De toenmalige jurisprudentie ging uit van individuele betrokkenheid van de verdachte die had geleid tot de dood van een of meerdere gevangenen.

Het proces tegen de van oorsprong Oekraïense kampbewaker John Demjanjuk in 2011 markeert een wijziging in de Duitse rechtsopvatting: de rechtbank in München oordeelde dat het voor een bewezenverklaring voldoende is als de verdachte ten tijde van het gepleegde misdrijf in het kamp aanwezig was en weet had van wat er gaande was. Sindsdien heeft het centrale orgaan van justitie in Ludwigsburg dat belast is met de vervolging van nazimisdaden dertig verdachten opgespoord.