Finse vicepremier gelooft niet in deal met Grieken

Finland staat voor een belangrijke stemming over een nieuw Grieks hulppakket. Vicepremier Soini is kritisch. "Deze reddingsplannen werken niet."

Foto EPA / Mauri Ratilainen. Soini (rechts) onlangs op een persconferentie met zijn IJslandse ambtgenoot Gunnar Bragi Sveinsson (links).

Jarenlang heeft Timo Soini, de leider van de populistische Finnen Partij, fel afgegeven op de financiële reddingsplannen voor Griekenland. Maar nu hij sinds anderhalve maand vicepremier en minister van Buitenlandse Zaken van Finland is, moet hij het maandagochtend in Brussel gesloten akkoord in zijn eigen parlement verdedigen. Althans, als het Griekse parlement er vanavond of vannacht mee instemt. Het kost Soini zichtbaar moeite.

,,Ik ga niet opeens zeggen dat ik het een goede oplossing vind’’, zegt hij zuchtend in zijn kamer op het ministerie van Buitenlandse Zaken in Helsinki. ,,Deze reddingsplannen werken niet, dat heb ik in 2010 en 2011 ook al gezegd.’’ Hij behaalde er grote verkiezingsoverwinningen mee voor zijn partij, die aanvankelijk de Ware Finnen heette. En hij werd er een van de populairste politici van het land mee.

Finland heeft zelfde filosofie als Nederland
,,Het probleem is dat er geen goede oplossingen meer zijn,’’ zegt Soini nu. Hij put troost uit het feit dat Finland zich in de onderhandelingen in Brussel hard heeft opgesteld. En dat ook Duitsland en Nederland zich verzetten tegen schuldverlichting voor Griekenland. ,,In onze landen hebben we dezelfde filosofie’’, zegt Soini. ,,Dat je voor je eigen zaakjes moet zorgen en je fatsoenlijk en eerlijk moet gedragen. Dat vind ik moreel de goede houding.

,,Grote politici in Europa hebben grote fouten gemaakt. Het zou goed zijn om dat toe te geven. Als mensen maken we ze nu eenmaal. Er werd gezegd dat toetreding tot de euro onomkeerbaar is. Nou, persoonlijk geloof ik dat niets in de wereld onomkeerbaar is. Die reddingsplannen waren verkeerd beleid.

'Aanhanger van vrijheid om te falen'
,,Ik ben bang dat we nu weer goed geld naar slecht geld gaan gooien. Ik ben een groot aanhanger van het principe van de vrijheid om te falen. Als je schuld maakt, moet je betalen. De regels moeten worden nageleefd, dat is heel erg Fins. Soms houden we ons zelfs aan de regels als dat niet verstandig is. Als we weten dat iets niet werkt, dan veranderen we éérst de wet. Maar zolang de regels er zijn, moeten ze gerespecteerd worden.’’

,,De situatie met Griekenland is nu uiterst problematisch. Alle opties zijn nu slecht. Kwijtschelden van schulden is politiek onmogelijk. Het op de lange baan schuiven van de aflossing hebben we al gedaan. En meer geld geven voor een systeem dat niet functioneert, is ook niet goed. Daarom bestaat er bij de regeringen van Nederland, Duitsland en Finland zo veel tegenzin om op deze weg door te gaan.’’

Finse parlement stemt later deze week
Of zijn regering het reddingsplan uiteindelijk zal steunen, kan Soini nog niet zeggen. Als het parlement in Athene ermee instemt, komt het donderdag of vrijdag in de zogeheten ‘grote commissie’ van het Finse parlement, die besluit over Europese Zaken. Het voltallige parlement is op reces.

,,Als het Griekse parlement het resultaat van de onderhandelingen in Brussel verwerpt, dan is de vraag: moeten we de onderhandelingen maar helemaal staken? Want dat is waar dit allemaal op neer komt. Als het Griekse parlement ‘nee’ zegt, groeit de kans op een Grieks vertrek uit de euro, een Grexit.’’

Zuchtend erkent Soini dat hij een Grexit als een mogelijke oplossing ziet. ,,Voor veel landen zou dat politiek heel moeilijk zijn. Maar niet voor mij persoonlijk. Ik heb dat altijd als een uitweg gezien. Maar nu ik minister ben, ben ik loyaal aan het kabinet. Zo hoort het ook. Dat is de Finse manier. Je hebt je eigen mening, maar als je samenwerkt moet je je houden aan de gemeenschappelijke lijn.’’

'Finse publiek begrijpt er niets van'
Soini, die ook als minister met een speldje van zijn partij op zijn revers loopt, erkent dat het lastig is om zijn positie uit te leggen aan zijn achterban. ,,Maar het is ook niet makkelijk voor de andere twee partijen in onze regeringscoalitie. Het Finse publiek begrijpt er niets van dat dit maar doorgaat.’’ En dat de Finse economie zelf al jaren in een recessie zit, met gestaag oplopende werkloosheid (nu zo’n 11 procent) , maakt de bereidheid om de Grieken tegemoet te komen alleen maar kleiner. ,,Onze eerste verantwoordelijkheid is te zorgen dat de Finse economie weer op gang komt.’’

Maar zou solidariteit binnen de Europese Unie of de eurozone dan geen rol moeten spelen? ,,Dat kan niet steeds maar van één kant komen’’, zegt Soini stellig. ,,Solidariteit betekent niet dat bepaalde landen jaar-in-jaar-uit voor andere landen moet opdraaien. Er zou ook solidariteit met de Finse belastingbetaler moeten zijn. Het zou tweerichtingverkeer moeten zijn.’’

'Grieken hebben hun verleden niet mee'
De crisis draait nu om het vertrouwen dat weg is, vindt Soini net als de Duitse kanselier Merkel. Heeft hij werkelijk al zijn vertrouwen in de Grieken verloren? ,,Ze hebben hun verleden niet mee’’, zegt hij diplomatiek. ,,Als je vertrouwen wil terugwinnen, moet je daar iets voor doen. En vooral Syriza kan niet verwachten dat de rest van Europa betaalt voor hun verkiezingsbeloften.’’

Maar is Soini niet bang dat Griekenland in een politieke chaos vervalt? Of zelfs een mislukte staat wordt? Zou dat niet een veel grotere ramp zijn?

,,Dat is een hele serieuze kwestie, waar meer aandacht voor zou moeten zijn. Griekenland ligt naast Turkije, dichtbij Syrië, op de Balkan en is nauw verweven met de problemen van Cyprus. Niemand wil dat Griekenland ten onder gaat.’’

En zou dat dan niet een reden kunnen zijn om het wantrouwen en de ergernis over de Griekse politici toch maar in te slikken? Soini zucht nog maar een keer heel diep: ,,Er zijn geen goede oplossingen meer.’’