‘Poetin is geen sterke, maar zwakke leider’

Een derde termijn als president in de wacht slepen, de oppositie de kop indrukken, het annexeren van de Krim – als je het cv van Poetin leest, lijkt hij een ijzersterke leider die niet met zich laat sollen. Maar wie beter kijkt en het harde beleid van de Russische strongman analyseert, krijgt al gauw een ander beeld.

Vladimir Poetin Foto EPA / SERGEI ILNITSKY

Een derde termijn als president in de wacht slepen, de oppositie de kop indrukken, het annexeren van de Krim - als je het cv van Vladimir Poetin leest, lijkt hij een ijzersterke leider die niet met zich laat sollen. Maar wie beter kijkt en het harde beleid van de Russische strongman analyseert, krijgt al gauw een ander beeld.

Dat viel Vox-journalist Amanda Taub op toen ze de afgelopen maanden het Russische politieke systeem en de positie van Poetin onder de loep nam. Toen het staatshoofd in maart een week niet in het openbaar verscheen, deden al gauw de gekste geruchten de ronde. Poetin zou bij de bevalling van zijn onwettige kind zijn, zou zijn overleden of zou zijn afgezet in een coup d’état van opstandige generaals. Na een week dook de president weer op en zijn bleke wangetjes duidden erop dat hij waarschijnlijk eerder het slachtoffer was geworden van een griepje dan van een staatsgreep.

Een kwetsbaar systeem

Maar wat zegt dit geroddel over de positie van Poetin? Volgens Taub toont dit de fragiliteit van het Russische politieke systeem aan, dat volledig rondom de persoon Poetin is gecentreerd. Hij heeft zich zoveel macht toegeëigend dat het hele systeem van hem afhankelijk is - wat hem zowel machtig als kwetsbaar maakt. En bij alles wat misgaat, wordt gekeken naar Poetin voor een oplossing. Taub:

“Hoe meer ik keek, hoe duidelijker het voor mij werd dat de Russische sterke leider en zijn politieke systeem handelen vanuit een diepgewortelde onzekerheid.”

Wat volgens Taub keer op keer gebeurt, is dat Poetin politieke tactieken inzet die er op de korte termijn voor zorgen dat hij stevig in het zadel blijft zitten. Op de lange termijn zorgen deze overhaaste beslissingen echter voor ernstige en mogelijk onoverkomelijke problemen voor hemzelf en voor Rusland. Dat begon al in 2011, toen hij keihard optrad tegen demonstranten die protesteerden tegen Poetins keuze om zich opnieuw als president verkiesbaar te stellen en verdenkingen dat er gesjoemeld werd met verkiezingsuitslagen. Taub:

“Kracht op de lange termijn wordt opgeofferd voor stabiliteit op de korte termijn. De kosten van de oplossingen lopen steeds verder en verder op.”

Kortetermijndenken

Dat kortetermijndenken is vooral toegenomen sinds de Oekraïense president Viktor Janoekovitsj na maandenlange protesten werd verdreven. Janoekovitsj kon jaren aan de macht blijven door dealtjes die hij had gesloten met de politieke en economische elite van het land. Toen deze mensen hem als een baksteen lieten vallen, kon Janoekovitsj niets anders doen dan rennen voor zijn leven. Taub:

“De mensen die ik in Rusland sprak zijn niet alleen bezorgd om de sancties die afgelopen jaar zijn ingesteld. Ze vrezen vooral voor wat mogelijk nog komen gaat.”

Poetin schildert oppositieleden vaak af als corrupt, gevaarlijk of extremistisch. Maar volgens Taub is de waarheid wat banaler:

“De oppositie is politiek gezien zo zwak en zo verstoken van organisatie of een gedeelde ideologie dat als Poetins systeem zou instorten er iets veel gevaarlijkers zou kunnen ontstaan dan corruptie: een vacuüm.

Benieuwd naar waarom Taub Poetin als een zwak leider ziet?Lees hier de analyse van Amanda Taub