Hoe Dijsselbloem het tóch weer werd

Foto AFP

Twee kandidaten hadden zich gemeld voor het voorzitterschap van de eurogroep. Jeroen Dijsselbloem kreeg gisteren ongeveer tweederde van de negentien stemmen, zijn Spaanse concurrent Luís de Guindos de rest. Een reconstructie.

De Spaanse tegenkandidaat

Foto's ANP

Foto’s ANP

Alleen de Spaanse minister Luís de Guindos stemt in 2013 tegen de benoeming van Jeroen Dijsselbloem tot voorzitter van de eurogroep, het overlegorgaan van de ministers van Financiën van de eurolanden. Het is niks persoonlijks. Spanje vindt zichzelf onderbedeeld in Europese hoge posities en stemt daarom tegen elke hoge benoeming, dus ook tegen deze. Twee jaar later leeft deze frustratie nog steeds en zal De Guindos zich, om het punt nog eens duidelijk te maken, kandideren tegenover Dijsselbloem.

Merkel steunt De Guindos


Angela Merkel spreekt op bezoek in Spanje in de zomer van 2014 haar steun uit voor Luís de Guindos, de Spaanse minister van Economie, als nieuwe eurogroepvoorzitter. Merkels wil is in Europa meestal wet, dus dit bericht alarmeert de top van de coalitie in Den Haag. Premier Rutte en PvdA-leider Diederik Samsom zien Merkels toezegging als interne ruilhandel binnen de de conservatieve Europese Volkspartij, de EVP. Zij haalde de Spaanse premier Rajoy over om de Luxemburgse Juncker te steunen als de EVP-kandidaat voor het voorzitterschap van de Europese Commissie. Op haar beurt gunt zij dan Spanje en De Guindos het eurogroepvoorzitterschap.

Keihard lobbyen

dijssruttetelefoon
Rutte en Samsom slaan aan het bellen. In die dagen bewerkt Rutte de liberale regeringsleiders, Samsom de sociaal-democraten. Als belangrijk argument gebruiken ze dat de christen-democraten met De Guindos erbij te veel topposities in Europa krijgen. Ambtenaren van het ministerie van Financiën polsen ondertussen in Berlijn hoe hard hun steun aan De Guindos precies is. Dat valt mee; Merkel zou prima met Dijsselbloem als voorzitter kunnen leven.

Op tournee

dijss4
Begin mei maakt Dijsselbloem een korte tournee langs drie grote Europese hoofdsteden, Parijs, Rome en Berlijn, die relevant zijn voor zijn herverkiezing. Vooral in Parijs krijgt Dijsselbloem de steun die hij nodig acht. De Franse premier Manuel Valls zegt tegen Dijsselbloem dat een goede voorzitter van de eurogroep wat hem betreft “een sociaal-democraat” moet zijn. Dat is De Guindos niet. De twee nemen lachend afscheid van elkaar. Tijdens een gezamenlijke bijeenkomst van de Europese sociaal-democraten voor een Europese top checkt Samsom de Italianen: Matteo, hoe zit het met jullie steun? Ja, die staat.

Toezegging Duitsland

dijss5merkelenschauble
Grootste hobbel blijft Duitsland. Na de openlijke steun van Merkel aan de tegenkandidaat heeft de Nederlandse regering er genoegen mee genomen dat de Duitsers die steun verder niet zouden benadrukken, om andere lidstaten niet richting de Spanjaard te duwen. Een actieve lobby voor De Guindos zullen ze niet voeren, hebben Merkel en haar minister van Financiën Schäuble min of meer toegezegd.

Even uitstellen, die verkiezing


In de vroege ochtend van woensdag 17 juni – een dag nadat Dijsselbloem zijn motivatiebrief via Twitter heeft verspreid – herhaalt Schäuble dat hij op De Guindos gaat stemmen. “Omdat we van mening zijn dat de heer De Guindos een zeer capabele, professionele en goede voorzitter van de eurogroep zou zijn”. Een dag later, op donderdag 18 juni, staat die verkiezing op de agenda van het reguliere eurogroepberaad. Vrij plotseling besluit Dijsselbloem, die als voorzitter over de agenda gaat, tot uitstel van de verkiezing. Officieel omdat de Griekse crisis “alle aandacht vraagt”.

Vlammen tijdens de Griekse crisis


De Griekse crisis loopt verder uit de hand. De buitenwereld zet vraagtekens bij een tweede termijn van Dijsselbloem: eerst dat uitstel van de verkiezing, Duitsland dat steeds zijn steun voor Spanje herhaalt, en nu Griekenland waar de eurolanden onder zijn leiding maar geen grip op krijgen. Maar zijn entourage ziet de steun binnen de eurogroep in deze crisisweken eerder toenemen dan afnemen.

Dijsselbloem vs. Varoufakis

dijssvaroufakis
Zo blijft Dijsselbloem kalm als Yanis Varoufakis, dan nog de Griekse minister van Financiën, op 27 juni wegloopt uit de vergadering met de eurogroep. Op een zeker moment beredeneert Dijsselbloem omstandig dat Varoufakis - die een unaniem statement van de eurogroep eist - onzin verkoopt. Binnenskamers ontvangt Dijsselbloem complimenten van zijn eurocollega’s voor zijn optreden. Behalve dan van De Guindos. Aan het einde van de vergadering schudt die zijn hoofd, zoals wel vaker: “I am confused.” Zijn bedoelingen liggen er te dik bovenop. De andere ministers reageren wat lacherig.

“Natuurlijk” herkozen


De Luxemburgse minister Pierre Gramegna zit als roulerend voorzitter het deel van de vergadering voor waarin de eurogroep de nieuwe voorzitter kiest. Wil iemand hier iets over zeggen, vraagt hij eerst. Nee. Is iedereen het dan met me eens dat de stemming geheim moet blijven? Ja, dat vinden de andere ministers ook. Dijsselbloem wint en Gramegna vraagt of hij “de unanieme steun” van de eurogroep krijgt als voorzitter. Die krijgt hij, verzekert De Guindos. Hij staat op en loopt naar Dijsselbloem toe om hem te feliciteren. Op de persconferentie na afloop verspreekt Dijsselbloem zich en zegt dat hij “natuurlijk” tot voorzitter is verkozen.