Hoe Dijsselbloem het tóch weer werd

Dijsselbloem kreeg gisteren meer stemmen dan de Spanjaard De Guindos en werd herkozen als voorzitter van het overlegorgaan van de ministers van Financiën van de eurolanden. Een reconstructie.

Foto THIERRY MONASSE/AFP

Europese politici stemmen liever niet. Dat levert maar winnaars en vooral verliezers op. Dus als het even kan, praten ze door tot ze consensus hebben bereikt.

Maar gisteren moesten ze wel stemmen: er hadden zich twee kandidaten gemeld voor het voorzitterschap van de eurogroep. Jeroen Dijsselbloem kreeg ongeveer tweederde van de negentien stemmen, zijn Spaanse concurrent Luís de Guindos de rest. De Nederlandse minister van Financiën was al maandenlang aardig zeker van zijn herverkiezing voor nog tweeënhalf jaar leiderschap van de eurogroep. Een reconstructie.

21 januari 2013

Alleen de Spaanse minister Luís de Guindos stemt tegen de benoeming van Jeroen Dijsselbloem tot voorzitter van de eurogroep, het overlegorgaan van de ministers van Financiën van de eurolanden. Het is niks persoonlijks. Spanje vindt zichzelf onderbedeeld in Europese hoge posities en stemt daarom tegen elke hoge benoeming, dus ook tegen deze.

Twee jaar later leeft deze frustratie nog steeds en zal De Guindos zich, om het punt nog eens duidelijk te maken, kandideren tegenover Dijsselbloem.

25 augustus 2014

Angela Merkel spreekt op bezoek in Spanje haar steun uit voor Luís de Guindos, de Spaanse minister van Economie, als nieuwe eurogroepvoorzitter. De bondskanselier noemt De Guindos in haar persconferentie „een uitstekende minister” die in een „moeilijke tijd” is aangetreden.

Merkels wil is in Europa meestal wet, dus dit bericht alarmeert de top van de coalitie in Den Haag. Het zal toch niet gebeuren, dat Dijsselbloem níet opnieuw voorzitter wordt vanwege een afspraakje binnen de conservatieve Europese Volkspartij, de EVP?

Want zo zien premier Rutte en PvdA-leider Diederik Samsom Merkels toezegging: als interne ruilhandel. Zij haalde de Spaanse premier Rajoy over om de Luxemburgse Juncker te steunen als de EVP-kandidaat voor het voorzitterschap van de Europese Commissie. Op haar beurt gunt zij dan Spanje en De Guindos het eurogroepvoorzitterschap.

Rutte en Samsom slaan aan het bellen. Rutte ‘doet’ de liberale regeringsleiders, Samsom de sociaal-democraten. Als belangrijk argument gebruiken ze dat de christen-democraten met De Guindos erbij te veel topposities in Europa krijgen.

Ambtenaren van het ministerie van Financiën polsen ondertussen in Berlijn hoe hard hun steun aan De Guindos precies is. Dat valt mee; Merkel zou prima met Dijsselbloem als voorzitter kunnen leven. Samsom begrijpt ondertussen van de Franse president François Hollande en de Italiaanse premier Matteo Renzi dat zij in principe Dijsselbloem steunen.

6, 7 en 8 mei 2015

Begin mei, de Tweede Kamer is met reces, maakt Dijsselbloem een korte tournee langs drie grote Europese hoofdsteden, Parijs, Rome en Berlijn, die relevant zijn voor zijn herverkiezing. Als Parijs en Rome achter Dijsselbloem staan, krijgt Berlijn het moeilijk, is de strategie op Financiën.

Vooral in Parijs krijgt Dijsselbloem de steun die hij nodig acht. De Franse premier Manuel Valls zegt tegen Dijsselbloem dat een goede voorzitter van de eurogroep wat hem betreft „een sociaal-democraat” moet zijn. Dat is De Guindos niet. De twee nemen lachend afscheid van elkaar.

In Rome spreekt Dijsselbloem met minister van Financiën Pier Carlo Padoan. Er vallen aardige woorden. Steun geeft hij niet publiekelijk, maar wel achter de schermen. Tijdens een latere gezamenlijke bijeenkomst van de Europese sociaal-democraten voor een Europese top checkt Samsom nog eens: Matteo, hoe zit het met jullie steun? Ja, die staat.

Grootste hobbel blijft Duitsland. Na de openlijke steun van Merkel aan de tegenkandidaat heeft de Nederlandse regering er genoegen mee genomen dat de Duitsers die steun verder niet zouden benadrukken, om andere lidstaten niet richting de Spanjaard te duwen. Een actieve lobby voor De Guindos zullen ze niet voeren, hebben Merkel en haar minister van Financiën Schäuble min of meer toegezegd.

17 juni 2015

In de vroege ochtend van woensdag 17 juni – een dag nadat Dijsselbloem zijn motivatiebrief via Twitter heeft verspreid – herhaalt Schäuble dat hij op De Guindos gaat stemmen. „Omdat we van mening zijn dat de heer De Guindos een zeer capabele, professionele en goede voorzitter van de eurogroep zou zijn.” Een dag later, op donderdag 18 juni, staat die verkiezing op de agenda van het reguliere eurogroepberaad. Vrij plotseling besluit Dijsselbloem, die als voorzitter over de agenda gaat, tot uitstel van de verkiezing. Officieel omdat de Griekse crisis „alle aandacht vraagt”.

27 juni 2015

De Griekse crisis loopt verder uit de hand. De buitenwereld zet vraagtekens bij een tweede termijn van Dijsselbloem: eerst dat uitstel van de verkiezing, Duitsland dat steeds zijn steun voor Spanje herhaalt, en nu Griekenland waar de eurolanden onder zijn leiding maar geen grip op krijgen. De Telegraaf meldt dat de steun voor zijn herverkiezing bij andere lidstaten afneemt. Maar zijn entourage ziet de steun binnen de eurogroep in deze crisisweken eerder toenemen dan afnemen.

Bijvoorbeeld in het laatste weekend van juni. Zaterdagmiddag 27 juni loopt Yanis Varoufakis, dan nog de Griekse minister van Financiën, weg uit de vergadering met de eurogroep. De ministers werken aan een persverklaring waarin staat dat alle leden van de eurogroep, behalve het Griekse lid, zich erin kunnen vinden. Varoufakis had Dijsselbloem proberen te overtuigen dat er een unaniem statement moet komen – zo’n verklaring van ‘de eurogroep min één’ kán volgens hem niet. Maar Dijsselbloem is niet onder de indruk en beredeneert kalm en omstandig dat Varoufakis onzin verkoopt.

Binnenskamers ontvangt Dijsselbloem complimenten van zijn eurocollega’s voor zijn optreden. Behalve dan van De Guindos. Aan het einde van de vergadering schudt die zijn hoofd, zoals wel vaker: „I am confused.” Zijn bedoelingen liggen er te dik bovenop. De andere ministers reageren wat lacherig.

13 juli 2015

De Luxemburgse minister Pierre Gramegna zit als roulerend voorzitter het deel van de vergadering voor waarin de eurogroep de nieuwe voorzitter kiest. Wil iemand hier iets over zeggen, vraagt hij eerst. Nee. Is iedereen het dan met me eens dat de stemming geheim moet blijven? Ja, dat vinden de andere ministers ook. Dijsselbloem wint en Gramegna vraagt of hij „de unanieme steun” van de eurogroep krijgt als voorzitter. Die krijgt hij, verzekert De Guindos. Hij staat op en loopt naar Dijsselbloem toe om hem te feliciteren. Op de persconferentie na afloop verspreekt Dijsselbloem zich en zegt dat hij „natuurlijk” tot voorzitter is verkozen.