‘Er is een niet eerder vertoonde piek van het aantal vluchtelingen dat zich in Nederland meldt’

Dit meldde het Centraal Orgaan opvang asielzoekers op zijn website

illustratie martien ter veen

De aanleiding

Vorige week meldde het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) dat er nieuwe noodopvang voor vluchtelingen wordt geopend in Goes en Zwolle. Nederland heeft namelijk volgens het COA te maken met „een niet eerder vertoonde piek van het aantal vluchtelingen dat zich in Nederland meldt”. Is dat echt zo?

Waar is het op gebaseerd?

Het COA laat in het bericht op de eigen website weten dat zich de afgelopen vier weken gemiddeld 1.100 vluchtelingen per week in Nederland hebben gemeld. De vluchtelingen zijn voornamelijk afkomstig uit Eritrea en Syrië, aldus het COA.

En, klopt het?

In het afgelopen jaar hebben we al vaker gelezen over de grotere toestroom van asielzoekers naar Nederland. Door onder meer de oorlog in Syrië en de crises in onder andere Eritrea en Libië vluchten veel mensen naar Europa. In mei 2014 sprak toenmalig staatssecretaris Fred Teeven van Veiligheid en Justitie van een alarmerende situatie. Er kwamen toen gemiddeld duizend asielzoekers per week naar Nederland. In 2014 kwamen er volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) in totaal 21.400 asielzoekers Nederland binnen, gemiddeld 411 per week. Dit jaar staat de teller op 24.752 vluchtelingen, gemiddeld ruim 1.000 per week.

Zijn dat er veel meer dan ooit? En zijn de huidige 1.100 per week een piek? Nou, wel als je het vergelijkt met de afgelopen tien jaar. Op basis van cijfers van het CBS lag het aantal asielzoekers dat naar Nederland kwam tussen 2003 en 2013 gemiddeld rond de 12.251 per jaar, met een piek in 2009 (14.900) en het laagste aantal in 2007 (7.435). 12.251 asielzoekers per jaar, dat is ongeveer 259 asielzoekers per week. Een stuk minder dan in 2014 en veel minder dan het gemiddelde dit jaar.

Als we verder teruggaan, zien we dat de asielzoekercijfers in de jaren negentig veel hoger lagen dan in deze eeuw. Tussen 1990 en 2000 kwamen er gemiddeld 33.253 asielzoekers per jaar naar Nederland. Het hoogste aantal asielzoekers kwam in 1994: 52.575 mensen vroegen toen in Nederland asiel aan. Vooral veel mensen uit voormalig Joegoslavië vluchtten in 1994 naar Nederland om te ontkomen aan de oorlog die in hun land woedde. Alleen in de eerste negen maanden van 1994 kwamen er al 44.492 vluchtelingen naar Nederland. Dat is ongeveer 1.112 per week, vergelijkbaar met de cijfers van nu.

Toch spreekt het COA nu van een niet eerder vertoonde piek. Dit heeft volgens de woordvoerder vooral te maken met de veranderde asielprocedure. Vóór 2010 moest de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) het eerste deel van de asielprocedure binnen zes werkdagen afgehandeld hebben. Daarin werd besloten of een vluchteling in aanmerking kwam voor een verblijfsvergunning. Tegenwoordig heeft de IND maximaal acht werkdagen om dit eerste deel van de procedure af te handelen. Tot die tijd wordt een vluchteling opgevangen in een zogeheten procesopvanglocatie (een POL). Daarnaast moeten ook nareizende gezinsleden van vluchtelingen met een asielvergunning en uitgeprocedeerde asielzoekers opgevangen worden. „Het aantal nieuwe vluchtelingen en nareizende gezinsleden van asielvergunninghouders die hier al zijn is in korte tijd geïntensiveerd, waardoor er extra POL-capaciteit nodig is. Daarom spreken we dan ook van een piek”, legt de woordvoerder uit.

Conclusie

Er kwamen de afgelopen weken gemiddeld 1.100 vluchtelingen per week naar Nederland. Dat is, zeker vergeleken met de afgelopen tien jaar, een heel hoog aantal. Maar in de jaren negentig hadden we ook te maken met veel vluchtelingen. In 1994 waren het er bijvoorbeeld in totaal 52.575, in de eerste negen maanden van 1994 kwamen er gemiddeld 1.112 vluchtelingen per week naar Nederland. Het huidige aantal van 1.100 per week is zeker een piek te noemen, maar deze piek is weleens eerder vertoond. We beoordelen de stelling daarom als onwaar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nextcheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nextcheckt