Eindelijk een nucleair akkoord met Iran. Dit is wat er is afgesproken

De ministers van Buitenlandse Zaken die hebben onderhandeld over het akkoord. Foto EPA / HERBERT NEUBAUER

Het kostte meer dan tien jaar onderhandelen, beloftes, ruzies, onenigheid, dreigementen en fikse sancties maar vanochtend waren ze er dan eindelijk uit. Iran sloot een nucleair akkoord met de zes grote mogendheden (de zogeheten P5+1 van Rusland, China, de VS, Frankrijk, Groot-Brittannië en Duitsland). Maar wat is er in Wenen afgesproken?

Afbouw nucleair programma

Iran moet het aantal centrifuges waarmee het land uranium kan verrijken terugbrengen van 19.000 naar hooguit 5.060 stuks (1). Dat maximum blijft de komende tien jaar van kracht. Centrifuges kunnen worden gebruikt om brandstof voor kerncentrales te produceren, maar ook voor een eventuele atoombom. Iran mag alleen centrifuges van het oudste en primitiefste type (IR-1) behouden.

Teheran beschikt momenteel over enkele tonnen aan laagverrijkt uranium. Het land moet deze voorraad afbouwen en mag de komende 15 jaar maximaal 300 kilo overhouden. (2) De republiek mag alleen over laag- en niet over hoogverrijkt uranium beschikken. Ook plutonium dat gebruikt kan worden voor kernwapens is niet toegestaan.

Meer inspecties

Het is al jaren een doorn in het oog van zowel Teheran als het Internationaal Atoomagentschap (IAEA): inspecties en transparantie. Afgesproken is nu dat het IAEA de komende 25 jaar toegang krijgt tot de centrifuges, uraniummijnen en nucleaire opleidingscentra. (3) Mogelijk gaat het agentschap in de toekomst ook inspecteren bij legerbases.

Iran ondertekende vandaag een ‘stappenplan’ met het IAEA:

De afgelopen jaren heeft Iran geweigerd het IAEA toegang te geven tot bepaalde locaties waar nucleaire activiteiten worden verricht. Dat gold met name voor Parchin, ten oosten van de hoofdstad Teheran. De atoomwaakhond riep Iran op tot transparantie en “volledige medewerking”.

De ligging van Parchin:

De internationale gemeenschap verdenkt Teheran er al jaren van in het geniep aan een kernwapen te werken. Iran ontkent dit in alle toonaarden en beweert dat alle nucleaire activiteiten zijn bedoeld voor medische of energiedoeleinden. De islamitische republiek heeft nu expliciet toegezegd geen ‘nucleair explosief’ te zullen ontwikkelen. Het IAEA hoopt dat transparantie en inspecties het vertrouwen met Iran herwonnen kan worden.

De zwaarwaterreactor van Arak

De beruchte zwaarwaterreactor bij Arak mag open blijven, maar wordt opnieuw ingericht (4). De splijtstofkern wordt veel kleiner gemaakt waardoor er geen plutonium meer kan worden geproduceerd die geschikt is voor een atoomwapen. De splijtstof die is opgebrand wordt afgevoerd naar het buitenland.

Strafmaatregelen

In ruil voor het terugbrengen van het programma worden in de komende 65 dagen de internationale sancties tegen het land afgebouwd (5). Wel blijft het VN-wapenembargo nog vijf jaar van kracht. Bij schending van de afspraken worden de sancties weer opgelegd. Ook sancties die zijn ingesteld vanwege de mensenrechtenschendingen in het land blijven intact.

Volgens onze buitenlandredacteur Toon Beemsterboer is het akkoord historisch omdat Iran niet langer een paria is binnen de internationale gemeenschap:

“Met het akkoord begint een nieuw hoofdstuk in de geschiedenis van Iran. Na jaren van bijtende sancties, die de Iraanse economie in crisis hebben gestort en het land in een isolement hebben gedreven, wordt Iran weer onderdeel van de wereldgemeenschap.”

Reacties

Nadat het nieuws bekend werd, haastten wereldleiders zich om hun reactie te geven. De Israëlische premier Benjamin Netanyahu sprak van een “historische vergissing” en zei dat Israël op geen enkele manier aan het akkoord gebonden is. Hij waarschuwde dat de wereld nu “een veel gevaarlijkere plek” is geworden en dat Israël bereid is zichzelf te verdedigen als dat nodig is.

Anderen lieten een positiever geluid horen. Minister Bert Koenders (Buitenlandse Zaken, PvdA) noemde het akkoord een overwinning van de diplomatie:

“Het akkoord biedt kansen en is een overwinning voor de diplomatie dat de partijen een manier hebben gevonden om de internationale zorgen over het Iraanse nucleaire programma weg te nemen. Mijn felicitaties gaan uit naar de onderhandelaars en in het bijzonder naar Hoge Vertegenwoordiger Mogherini, onder wier leiding dit akkoord tot stand is gekomen.”

Obama zei dat de VS door dit akkoord het Iraanse nucleaire programma nu niet meer met “militaire middelen” hoeven te ontmantelen. De Russische president Vladimir Poetin zei dat het akkoord goed is voor de strijd tegen het terrorisme. Saoedi-Arabië, de belangrijkste rivaal van Iran in het Midden-Oosten, liet weten zeer sceptisch te zijn over het nucleaire akkoord.

Basisakkoord

Begin april werd in het Zwitserse Lausanne al een basisakkoord gesloten met Iran. Veel afspraken die toen werden gemaakt, zijn ook in het definitieve akkoord beland.

De volledige tekst van het definitieve akkoord met Iran is hier te lezen: