Kijken: dit is de tunnel waarmee El Chapo ontsnapte - hoe flikte hij het?

Het uiteinde van de tunnel waarmee El Chapo ontsnapte. Foto AP/Kantoor Procureur/generaal Mexico

Tim Robbins deed het in de Shawshank Redemption, Dominic Purcell in Prison Break, Clint Eastwood in Escape from Alcatraz (via het ventilatierooster) en de Mexicaanse maffiabaas Joacquin Guzmáns (58) deed het in het echt; ontsnappen uit de gevangenis via een tunnel. Hoe flikte hij het?

Op een of andere manier klinkt het verhaal van Guzmáns ontsnapping bijna te kneuterig om waar te zijn. Het leest als een Lucky Luke-episode waarin De Daltons figureren, of een aflevering van de Zware Jongens in de Donald Duck. Ontsnappen via een tunnel uit de Altiplano-gevangenis in Almoloya de Juárez, vlakbij de hoofdstad Mexico-Stad: kan dat nog anno 2015? Er komt steeds meer duidelijkheid nu hoe het is gebeurd.

Zaterdagochtend om 9 uur werd Guzmán nog geregistreerd op de camera’s, daarna niet meer. Toen de bewaking in zijn cel ging kijken, werd de 10 meter diepe tunnel gevonden, die begon in de wasruimte, naar verluidt de enige plek waar geen 24-uurs cameratoezicht was, vermoedelijk om redenen van privacy. De anderhalf meter brede tunnel eindigde in een gebouwtje een mijl verderop dat ‘onder constructie’ was. Hoe slim.

De procureur-generaal kwam gisteren even kijken naar de 1,5 kilometer lange tunnel in de cel en dat zag er ook al enigszins knullig uit. Door agenten werd Arely Gómez González naar het gat in de vloer geleid en bleef daar samen met de omringende militairen en agenten op veilige afstand even staan om het te bewonderen. Ze wees er even naar en zakte vervolgens door haar knieën. Als je er ondertiteling bij zou moeten geven, leek het net of ze iets zei van: ‘Dus daardoor is hij ontsnapt? Goh, dat het paste, het is ook niet groot’.

Zwaarst beveiligde gevangenis van Mexico was toch niet zo zwaar beveiligd

Let wel, de ‘Centro Federal de Readaptación Social Número 1 Altiplano’ is een van de zwaarst bewaakte gevangenissen van het land. Het luchtruim boven de faciliteit is gesloten, mobiel bellen in een straal van 10 kilometer is niet mogelijk (claimt de gevangenis) en de muren zijn 1 meter dik om een bestorming van buitenaf zo moeilijk mogelijk te maken. Maar een ouderwetse tunnel, daar had de leiding van de gevangenis kennelijk geen rekening mee gehouden.

Of juist wel. Want volgens de minister van Binnenlandse Zaken kan het niet anders of ‘El Chapo’ - De Korte, hij is 1,68 meter - zoals Guzmáns zijn bijnaam luidt, had hulp van binnenuit. De tunnel was niet zomaar een tunnel, het had trappen, er zat een ventilatiesysteem in, er lag een rails waardoor Guzmán met een karretje kon ontsnappen en er was een motor aanwezig waarmee afgegraven aarde werd afgevoerd.

Foto Reuters/Edgard Garrido

Achterkant van de Altiplano-gevangenis. Foto Reuters/Edgard Garrido

Volgens CNN kan het graven van de tunnel wel een jaar in beslag hebben genomen. Ook zouden er voor een dergelijke tunnel meer dan 200 grote vrachtwagens aan aarde zijn weggevoerd. Schier onmogelijk om dat ongezien te doen. Dus lijkt het voor de hand te liggen dat ergens in de gevangenis een of meerdere bewakers corrupt waren. De gevangenisdirecteur is per direct ontslagen, 32 andere gevangenismedewerkers worden nog ondervraagd.

Kartel is meester in tunnels graven

Maar Guzmán is natuurlijk ook geen kruimeldief. Hij staat aan het hoofd van het machtige Sinaloa drugskartel, dat wel enige ervaring heeft met het graven tunnels. Het is een van de belangrijkste manieren waarop zijn kartel drugs op de plek van bestemming krijgt, vertelt de Amerikaanse Malcolm Beith in NRC, die in 2010 een biografie over de drugsbaron schreef.

Bij een inval in het huis van zijn ex-vrouw een aantal jaar geleden werd onder de badkuip een luik gevonden dat ook leidde naar een ingenieus ondergronds gangenstelsel, dat zeven huizen met elkaar verbond en dat zelfs was aangesloten op het stadsrioleringssysteem.

Buren zagen andere buurman maanden ‘constructiewerk’ verrichten

De Daily Mail interviewde een stel dat een kilometer van de Altiplano-gevangenis woont. Ruim een half jaar geleden kregen ze een buurman, die zichzelf El Pastor noemde, en die aankondigde het huis te gaan verbouwen. Lorenzo Esquivel en Maria Esther Salgado zagen hun buurman maandenlang af en aan rijden met pick-up trucks vol materiaal, maar veel uiterlijke veranderingen aan het gebouw zagen ze niet gebeuren.

Foto AP /Marco Ugarte

De minister van Binnenlandse Zaken Miguel Angel Osorio Chong arriveert bij het gebouw ‘onder constructie’ waar de tunnel in uitkwam. Foto AP /Marco Ugarte

Het is overigens de tweede keer dat El Chapo ontsnapt. In 2001 ontsnapte hij in een wasmand van medewerkers die hij omgekocht had, al is deze versie nooit officieel bevestigd schrijft ABC. Na jarenlang voortvluchtig te zijn geweest - de VS zette in 2012 een beloning van 5 miljoen dollar op zijn hoofd en Mexico 2,26 miljoen - was hij in 2014 opgepakt in een vakantiehuisje in Mazatlan.

De bloedige drugsoorlog waarin zijn kartel verwikkeld is, kostte naar schatting al meer dan 100.000 mensen het leven. De maffiabaas heeft aan zijn drugshandel zelf een niet onaardig bedrag overgehouden, zijn vermogen wordt geschat op een miljard dollar. De klopjacht op El Chapo is inmiddels weer in volle gang. Het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft 3,5 miljoen euro uitgeloofd voor de tip die leidt tot zijn aanhouding.