De linkse revolte is even gestokt

Terwijl burgers gelaten reageren op de harde voorwaarden bij het Europese hulppakket, is van zulke berusting en acceptatie binnen de Griekse regeringscoalitie nog weinig te merken.

Griekse demonstranten tegen het akkoord met de Europese Unie, gisteren voor het parlement in Athene. Foto AFP / ANDREAS SOLARO

De megafoon kraakt. Een activist ondersteunt zijn arm om een ‘nee’-spandoek nog wat langer hoog te houden. Stella Kapsabeli (23) staat maandagavond met een vriendin uit de jeugdbeweging van Syriza voor het parlement. Zo’n duizend, meest jonge, Grieken zijn komen protesteren. Ze staan in groepjes te praten of hangen met een blikje bier op een stoeprand.

Het vuur ontbreekt, geeft Kapsabeli toe. „Misschien zijn we hier eerder om te rouwen”, zegt de vriendin. Ze zijn boos op de andere Europese regeringen, die ‘slaven’ willen maken van de Grieken. En op de rechtse politieke partijen in het Grieks parlement, die leedvermaak hebben nu de linkse regering een knieval maakt.

Maar ze zijn niet boos op premier Alexis Tsipras. Die heeft alles gegeven, al is het niet gelukt daarmee een derde leningenpakket te voorkomen. „Hij heeft het erg hard geprobeerd”, zegt Kapsabeli met respect.

Wat Tsipras nu moet doen? De verwarring die breed leeft onder de Syriza-aanhang tekent haar gezicht. „Idealiter komt hij in opstand”, zegt ze aarzelend. „Maar dat is niet zo gemakkelijk. De druk komt van alle kanten.” Ze komt er niet uit. Verbanden zoeken met andere linkse partijen en mensen elders in Europa, mompelt ze. En met een zucht: „Het ziet er naar uit dat we het spel verloren hebben. Maar we moeten niet opgeven.”

In reactie op het akkoord hebben belangengroepen – ambtenaren, apothekers – al stakingen en protesten aangekondigd. Meer demonstraties zullen naar verwachting volgen. Nieuwe spandoeken zijn niet nodig. De regering-Tsipras wordt gedwongen tot maatregelen waar deze demonstranten zich al vijf jaar tegen verzetten.

Duitse kolonie

Het is verre van een massale volksopstand. Een deel van de bevolking is opgelucht dat een Grexit weer even van de agenda is. Wel reageren ze teleurgesteld op wat ze een uiterst hard akkoord vinden. Vooral het in onderpand geven en verkopen van 50 miljard euro aan staatsbezittingen is een schok die ieder gevoel van blijdschap onmiddellijk dempt. Wat kunnen we anders dan ons hierbij neerleggen, is de teneur van veel reacties.

„We zijn niet gek”, zegt kapster Vicky Georgiadi (26) uit Piraeus telefonisch. „We verwachtten geen verlosser. Iedereen heeft gebreken. Tsipras ook.” Ze benadrukt dat de Griekse situatie net zozeer de fout is van zijn voorgangers als van hem.

Georgiadi heeft op Tsipras gestemd omdat Griekenland vernieuwing nodig heeft. Ze geeft hem nog altijd het voordeel van de twijfel. „Hij wil nu ook de kerk en gokken belasten, vertelde een vriendin die dat soort dingen op de voet volgt. Als het hem lukt daar geld vandaan te halen, scoort hij in mijn ogen punten.”

Van acceptatie was binnen de regeringscoalitie maandag weinig te merken. De ongeveer dertig parlementariërs sterke linkervleugel van Syriza kondigde aan in haar ‘nee’ te volharden. Zowel ministers als volksvertegenwoordigers gaven geen gehoor aan de oproep van hun partijcollega’s om hun zetel ter beschikking te stellen.

Minister Lafazanis van Energie riep ertoe op het akkoord te annuleren. Hij sprak van ‘economische moordenaars’ en vindt dat met name Duitsland Griekenland behandelt als een ‘kolonie’. Commentatoren verwachten dat Lafazanis en ook minister Stratoulis op korte termijn door premier Tsipras zullen worden vervangen. Er staat grote druk op de fractie om één lijn te trekken. Het felst wordt naar verwachting de confrontatie tussen de partijleiding en parlementsvoorzitter Zoë Konstantopoulou, een van de meest uitgesproken nee-zeggers. Binnen Syriza wordt een motto van afkeuring overwogen om haar te dwingen haar positie op te geven. Daarvoor is dan wel de steun van ten minste vijftig parlementsleden nodig. Oppositiepartij To Potami heeft gezegd zo’n motie te steunen. Andere partijen vinden het een interne kwestie voor Syriza, dat zeer verdeeld is.

Nationale eenheid

Coalitiepartij Onafhankelijke Grieken (ANEL) stelt zich half-loyaal op. Partijleider Panos Kammenos, een pragmatische nationalist, beloofde vanochtend na fractieberaad in te stemmen met de maatregelen die de regering zelf vrijdag had voorgesteld, maar niet met de aanvullende eisen van de EU. Hij wil dat de coalitie overeind blijft, want een regering van nationale eenheid is iets waar de kredietgevers op aansturen. „Ze hebben een uitgesproken wens voor een coup in Griekenland.” Volgens Kammenos is vanaf vandaag de jacht op corruptie en oligarchen geopend.

Het fractieberaad van Syriza duurde een stuk langer. De 149 parlementsleden trokken zich vanochtend terug voor een vergadering die de toekomst van de partij bepaalt. Voor de deuren sloten, liet een woordvoerder weten dat het doel is ‘te voorkomen dat deze regering valt’.

Het besef van historisch momentum is binnen Syriza groot. Voor het eerst is ‘links’ in Griekenland aan de macht. Dat vecht tegen conservatieve machthebbers in heel Europa die een linkse regering bedreigend vinden. Syriza hoopt binnen Europa een revolutie teweeg te brengen en andere linkse partijen te inspireren. Als ze nu aftreden is dat voorlopig mislukt.