De ellende is echt nog niet voorbij voor Griekenland

Foto Reuters

Met het Agreekment van gisteren lijkt de lont te zijn getrokken uit het kruitvat van de Griekse crisis.

Maar er moeten de eerstvolgende weken nog heel wat hordes worden genomen, in Griekenland en daarbuiten. En zelfs als dat lukt, is de toekomst, van Griekenland én van de euro, nog verre van zeker.

1. Wat is er nu precies afgesproken?

Van een gemeenschappelijk btw-tarief tot de onafhankelijkheid van het Griekse bureau voor de Statistiek, en van het openbreken van beschermde beroepen tot het moderniseren van  het systeem van collectieve loononderhandelingen. Het is zelden vertoond dat een land onder dwang zo veel, en zulke ingrijpende veranderingen moet doorvoeren. Hier een overzicht van de deal:

2. En dus komt Griekenland er bovenop?

Op de tekentafel misschien wel – in wezen komt het neer op een schoktherapie voor de modernisering van de economie. Maar of er in Griekenland voldoende maatschappelijk en politiek draagvlak is, is de vraag. Tsipras zal grote moeite hebben alle maatregelen er doorheen te krijgen en wellicht later zijn regering moeten herschikken of nieuwe verkiezingen uitschrijven.

De schok zal aanvankelijk groot zijn, en Griekenland maakt op dit moment al weer een nieuwe recessie door die grotendeels te wijten is aan de aanhoudende onzekerheid en de sluiting van de banken.

In wezen devalueert Griekenland binnen de eurozone. Dat betekent dat de economie concurrerender moet worden zonder dat het zijn munt in waarde kan laten dalen. En dat doet, al jaren, veel pijn.

Vrijwel alle economen zijn het er over eens dat de schuldenlast van Griekenland voor een belangrijk deel zou moeten worden afgeschreven. Dat gaat alleen niet gebeuren. De vorm waarin een schuldverlichting plaatsvindt: een langere looptijd, een nóg lagere rente misschien, en een langere periode waarin het land helemaal niets hoeft af te lossen.

Zo blijft de nominale schuld hetzelfde, maar eigenlijk wordt hij steeds minder waard. Het voordeel daarvan is dat de leden van de eurogroep niet letterlijk tegen hun kiezers hoeven te vertellen dat de schuld daadwerkelijk is afgeschreven.

 

3. Maar een Grexit is dus van de baan?

Zeker niet. Allereerst zal het Griekse parlement morgen alles moeten goedkeuren. Daarna moeten de parlementen van zeven eurolanden, waaronder Duitsland en Nederland, er hun stempel nog op zetten. En dan is er eigenlijk alleen nog maar een akkoord op basis waarvan er verder onderhandeld wordt binnen het Europese Stabiliteitsmechanisme (ESM) waar de eurolanden zitting hebben:

 

Het is heel goed voorstelbaar dat, zelfs als alles in de voorbereiding van de eerstvolgende weken goed gaat, Griekenland te weinig voortgang maakt. Omdat ook al de nieuwe hulp stukje bij beetje zal worden uitgekeerd, op basis van de geboekte vooruitgang, is de kans levensgroot dat zich telkens nieuwe crisismomenten voor gaan doen.

4. Maar is de euro dan tenminste wel gered?

Ook dat is verre van zeker. Omineus was afgelopen weekeinde dat Duitsland rekening hield met een tijdelijke Griekse uittreding uit de euro voor een periode van vijf jaar. Nu dit scenario eenmaal officieel overwogen blijkt te zijn, staat het deksel van de Doos van Pandora op een kier. Want als tijdelijke uittreding kan, dan kan permanente uittreding eigenlijk dus ook.