Ooit hadden ribkwallen een skelet, 520 miljoen jaar geleden

Illustratie Qiang Ou et al.

Ribkwallen zijn niet altijd de weke gelei-achtige dieren geweest die ze nu zijn. Chinese paleontologen ontdekten dat er 520 miljoen jaar geleden ribkwallen bestonden met een skelet, In Science Advances van vrijdag beschrijven ze drie soorten van deze ribkwallen, een paar centimeter groot en allemaal uit het Cambrium. In die tijd ontwikkelden zich de meeste moderne diergroepen.

De lichaamsbouw van de drie nieuwe soorten is hier schematisch getekend, van de zijkant en schuin van boven. De nieuwe soorten heten Gemmactena actinala (links), de ongewoon langwerpige Thaumactena ensis (rechts), en Galeactena hemispherica (niet op de tekening).

Ribkwallen zijn geen kwallen; ze vormen een afzonderlijke diergroep (Ctenophora). Moderne ribkwallen zijn ook rond en hebben aan hun buitenzijde acht ‘ribben’, die bedekt zijn met trilharen. Die ribben bevatten echter geen harde delen.

Het meest ongewoon aan de Chinese fossielen zijn de acht stijve zijflappen van elke ribkwal, die door ‘spaken’ aan de buitenzijde nog beter in het gelid blijven. Het skelet is van hoornachtig materiaal of van chitine (waarvan insectenschilden gemaakt zijn), denken de paleontologen. Wat bij de skeletvormende ribkwallen juist ontbreekt, zijn de tentakels . Daarvan hebben moderne ribkwallen er twee.

De skeletvormende ribkwallen vormen een primitieve afsplitsing van de ribkwallen, vindt de groep rond paleontoloog Qiang Ou, van de Chinese Universiteit voor Aardwetenschappen in Beijing en de Noordwestelijke Universiteit in Xi’an. Andere soorten uit het Cambrium horen er volgens Ou ook bij. Eén daarvan is Batofasciculus ramificans (midden op de tekening). (NRC)