Verkoop Reaal is voor staat ‘tegenvaller’ door lage rente

De staat verkoopt Reaal voor 1 euro, in plaats van voor 150 miljoen. Bij de verzekeraar is de situatie verder verslechterd.

Reaal is omgedoopt tot Vivat. Foto Koen van Weel / ANP

Het was al niet zo veel, het bedrag van 150 miljoen euro waarvoor de staat de genationaliseerde verzekeraar Reaal in februari aankondigde te zullen verkopen. Nu blijkt de verkoopsom nóg lager uit te vallen. De Chinese verzekeraar Anbang betaalt „circa 1 euro” voor de aandelen Reaal, zo heeft minister Dijsselbloem (Financiën, PvdA) afgelopen vrijdag per brief meegedeeld aan de Tweede Kamer.

Een „tegenvaller”, geeft Dijsselbloem toe. Maar de 150 miljoen euro lagere verkoopprijs is volgens hem wel „in de geest van wat de partijen met elkaar hadden afgesproken” bij het sluiten van de eerdere, voorlopige koopovereenkomst. Maar wat hadden de partijen dan met elkaar afgesproken, dat de overeengekomen verkoopprijs uit februari in vijf maanden tijd kan zijn gekelderd naar praktisch nul?

Tekort nog groter

Onderdeel van de eerdere overeenkomst was dat Anbang tevens nieuw kapitaal in Reaal (4.000 werknemers, ruim 6 miljoen polishouders) zou steken. De partijen zijn het toen eens geworden over een bedrag tussen 770 miljoen en 1 miljard euro. Dat geld zou dus niet niet naar de staat gaan.

Reaal, de verzekeringstak van het in 2013 genationaliseerde SNS Reaal en inmiddels omgedoopt tot Vivat, zit met een enorm kapitaaltekort. Dat is problematisch voor een verzekeraar. Van het kapitaal moeten namelijk toekomstige uitkeringen aan polishouders worden uitgekeerd.

In de voorlopige koopovereenkomst spraken de partijen ook af, dat de prijs van 150 miljoen euro omlaag zou gaan als in aanloop naar de definitieve koop zou blijken dat er nóg meer kapitaal nodig was. Dat is op zich logisch. Als een verzekeraar er slechter voorstaat dan gedacht, moet die dus ook minder waard zijn.

De afgelopen maanden bleek echter dat de gedachte, dat de prijs omlaag gaat bij een hogere kapitaalbehoefte, niet overeenkwam met de werkelijkheid.

Dat zit zo. Inderdaad bleek Reaal meer kapitaal nodig te hebben dan het geraamde bedrag van tussen 770 miljoen en 1 miljard euro. Er blijkt nu 1,35 miljard euro nodig te zijn. De oorzaak: de Europese Centrale Bank begon eind maart met een ingrijpende operatie om de Europese economie uit het slop te trekken. Een programma waarbij de ECB maandelijks tientallen miljarden euro’s in de economie pompt.

Die operatie leidde tot een lagere rente. Dat is goed voor de economie, maar niet voor Reaal. Verzekeraars gebruiken die rente om uit te rekenen hoeveel geld ze nu nodig hebben om in de toekomst aan polishouders uit te kunnen keren wat hun is beloofd. Een lagere rente betekent dat er meer kapitaal nodig is.

Tegelijkertijd bleek de prijs van de aandelen van Reaal juist te zijn gestegen, in plaats van gedaald. Het tegenovergestelde dus van wat beide partijen hadden verwacht. Dat had vooral met een technische kwestie te maken. Omdat de aandelen van Reaal niet beursgenoteerd zijn, wordt de prijs ervan bepaald met een boekhoudkundige methode, IFRS. Die berekening pakte door omstandigheden ineens een stuk gunstiger uit.

Nu zou Anbang dus zowel meer kapitaal in Reaal moeten steken als meer voor de aandelen moeten betalen. Mooi voor de staat, maar Anbang zag dat niet zitten. En ook Reaal vond het niet fair. Reaal is met de staat in gesprek gegaan om die te bewegen tot een lagere prijs. Zo is de verkoopprijs uiteindelijk verlaagd naar 1 euro.

Concessie aan Chinezen

„Het is een concessie”, zegt Maurice Oostendorp, financieel directeur van moederbedrijf SNS Reaal. „Daar staat tegenover dat er nu dealzekerheid is. De clausule dat de Chinezen zich kunnen terugtrekken als de kapitaalpositie verder verslechtert, is nu uit het contract gehaald.”

De kopende partij Anbang (30.000 werknemers) heeft dus wat over voor haar entree op de Nederlandse markt. De overname van Reaal is een mogelijkheid om Anbangs aanwezigheid in Europa te vergroten. In oktober 2014 betrad het bedrijf Europa voor het eerst, met de overname van de Belgische verzekeraar Fidea. Toen kondigde het al aan dat het „blijft zoeken” naar „geschikte verzekeraars over de hele wereld”, om over te nemen.

Hoeveel geld het Chinese bedrijf beschikbaar heeft voor verdere overnames is niet na te gaan. Een jaarverslag is niet beschikbaar. Naar eigen zeggen maakte Anbang vorig jaar 5 miljard euro winst.

Inmiddels heeft De Nederlandsche Bank de benodigde ‘verklaring van geen bezwaar’ afgegeven voor de overname. Nu is het wachten alleen nog op goedkeuring van de Chinese toezichthouder. Mogelijk kan de familieband tussen Anbang en de Chinese partijtop daarbij nog van pas komen. Topman Wu Xiaohui van Anbang is getrouwd met een kleindochter van Deng Xiaoping, de grote Chinese leider in de jaren tachtig.

Minister Dijsselbloem verwacht dat „in de loop van deze zomer” duidelijk zal worden of de Chinese toezichthouder inderdaad toestemming verleent.