Tsipras staat voor een dubbele krachttoer

Binnen Syriza bestaat grote onvrede. Bovendien vraagt het akkoord om ingrijpende wetten. Tsipras heeft nog één troef: ‘Dit is een strijd tegen oligarchen.’

V.l.n.r., met de klok mee. Een Griekse man passeert vanochtend een agent die post voor een gesloten bankfiliaal in Athene. Een pensionaris wacht voor een andere gesloten bank. Een koerier loopt met een koffer vol contanten over straat om een pinautomaat te bevoorraden. Demonstratie in Athene, gisteren, tegen de schuldeisers. Op het spandoek staat ‘Einde’. Foto’s Petros Giannakouris/AP, Yiannis Kourtoglou/Reuters, Emilio Morenatti/AP, ANDREAS SOLARO/AFP

Met een akkoord op zak moet Alexis Tsipras naar huis om te kijken of hij nog een regering heeft waarmee hij dat kan uitvoeren. De oververmoeide premier, die beloofde alles anders te doen en die ‘nee’ zei tegen nieuwe leningen, komt terug met een nieuw miljardenkrediet in het vooruitzicht en de verfoeide trojka in zijn kielzog.

In Athene wacht hem een gereserveerde ontvangst. De banken in Griekenland zijn vooralsnog voor de derde week op rij gesloten. Commentatoren spreken van een vernederende coup van de EU en het IMF, en met name van Duitsland. Er dreigt een splitsing in zijn partij Syriza, waarvan een deel Grexit minder erg had gevonden dan dit akkoord. Het zal Tsipras vermoedelijk niet lukken om de beloften aan de Europese regeringsleiders gestand te doen met zijn huidige ploeg ministers.

Maar hij heeft nog een belangrijke troefkaart, die hem blijvend krediet bij de bevolking kan geven: zijn gevecht tegen de gevestigde orde en rijke belastingontduikers. In zijn eerste uitspraken na het bereiken van het akkoord beloofde hij precies dat te doen: „Griekenland heeft radicale hervormingen nodig in het belang van de samenleving en tegen oligarchen die voor vorige regeringen werden beschermd.” In dat streven vindt hij zijn EU-collega’s en het IMF aan zijn zijde.

Intussen laaien de anti-Duitse sentimenten weer op, in ieder geval in een deel van de Griekse pers. De krant Dimokratia schreef in grote letters op de voorpagina ‘Hellas naar Auschwitz’ en riep dat de Duitse minister van Financiën Schäuble, een hardliner bij de onderhandelingen in Brussel, streeft naar „een euro-Holocaust”.

Details over de overeenkomst drongen vanochtend via alle kanalen tegelijk in Athene door. Ja-stemmers haalden opgelucht adem. Velen waren ervan overtuigd dat Tsipras eigenlijk op een Grexit koerste, maar daar niet eerlijk voor uitkwam. Voor het moment zijn ze gerustgesteld.

Tegelijk groeiden de zorgen over de komende twee dagen. De regering-Tsipras moet in ongekend hoog tempo, uiterlijk woensdag, zes ingrijpende wetten door het parlement loodsen. Daaronder zowel hervorming van het pensioenstelsel als btw-verhoging. Tijd voor een grondig debat is er niet. De tijdsdruk is zo hoog omdat tegelijk moet worden voorkomen dat de Griekse banken leeg raken nog voordat nieuwe hulpgelden binnenstromen.

Binnen het kabinet zijn zeker twee ministers tegen een nieuwe ronde bezuinigingen en belastingverhogingen. Ook twee staatssecretarissen hebben laten merken grote bezwaren te hebben.

De kans bestaat bovendien dat Tsipras in de problemen komt met zijn kleine coalitiepartner, de Onafhankelijke Grieken. Partijleider Panos Kammenos, minister van Defensie, twitterde gisteravond dat het „genoeg” is. „Het is nu duidelijk dat ze ons willen verpletteren.” Kammenos is een man van grootse uitspraken die niet altijd evenveel gewicht hebben. Met een beroep op het landsbelang is hij vermoedelijk over te halen aan boord te blijven.

Getalsmatig lijkt niets Tsipras in de weg te liggen om de EU-eisen door het parlement te krijgen. Vrijdagnacht kreeg hij al van een ruime meerderheid, 251 van de 300 volksvertegenwoordigers, goedkeuring voor het voorstel waarmee de Griekse regering naar Brussel toog voor het zenuwslopende onderhandelingsweekend.

Dat is een ongekend ruime meerderheid voor zo’n zwaar bezuinigings- en hervormingspakket. Toch ziet de regering dit als een motie van wantrouwen, doordat een fors deel van regeringspartij Syriza weigerde zich eraan te committeren: door tegen te stemmen, zich van stem te onthouden of schriftelijk kanttekeningen te maken.

De basis voor het kabinet was daardoor aan het begin van het weekend al wankel. Dat verergerde zondagavond, toen duidelijk werd hoe zwaar de eisen van de regeringsleiders waren. Minister van Arbeid Skourletis zei vanochtend dat voor dit derde pakket een regering van nationale eenheid of ten minste steun van de oppositie nodig is. Zoals veel commentatoren gaat hij ervan uit dat later dit jaar opnieuw parlementsverkiezingen worden gehouden.

Of er een regering van nationale eenheid komt, valt nog te bezien. Tot nu toe zijn de oppositiepartijen Nieuwe Democratie, Pasok en To Potami bereid in het landsbelang met de regering mee te stemmen. Maar dat aanbod geldt niet voor een regering die zelf niet eens in zijn geheel achter het bereikte onderhandelingsresultaat staat.

Nieuwe Democratie en Pasok vormden samen de vorige regering, die in december door Syriza werd gedwongen nieuwe verkiezingen uit te schrijven. De partijen willen duidelijk maken dat Syriza hoofdverantwoordelijk is voor het diepe moeras waarin Griekenland sindsdien terecht is gekomen. Ze bedanken voor de ondankbare taak de kolen uit het vuur te halen door opnieuw politieke verantwoordelijkheid te nemen voor impopulaire hervormingen.

Dat geldt vooralsnog ook voor de nieuwe hervormingsgezinde partij To Potami. To Potami had gehoopt na de verkiezingen in januari met Syriza een coalitie te vormen. In plaats daarvan deed Tsipras binnen 24 uur zaken met de nationalistische Onafhankelijke Grieken, omdat die net als hij verwerping van verdere leenakkoorden boven alles stelden. Nu een nieuwe leenakkoord wordt gesloten is To Potami bereid dat vanuit het parlement te steunen, zei een woordvoerder vanochtend tegen persbureau Reuters. Maar niet om daar regeringsverantwoordelijkheid voor te dragen.

Wat de oppositie betreft moet Tsipras nu eerst zijn ware gezicht laten zien en schoon schip maken in zijn partij. Voor de confrontatie met de tegenstand in zijn eigen gelederen en het mogelijk vormen van een nieuw kabinet heeft Tsipras welgeteld een dag. Vandaag.