Spelen met bacteriën: hoe maak je ze glow in the dark?

Het is eenvoudiger geworden om legaal aan DNA te sleutelen. Scholen en culturele centra gaan ermee aan de slag.

Wie voor de lol een bacterie genetisch wil veranderen, kan binnenkort legaal aan de slag. Een cultureel centrum, Waag Society in Amsterdam, begint na de zomer met publieksworkshops waarin mensen met gentechnologie kunnen experimenteren. Het kreeg daarvoor onlangs, als eerste cultureel centrum in Nederland, een vergunning.

Culturele centra en scholen kunnen sinds maart gemakkelijker een vergunning aanvragen om met genetisch gemodificeerde organismen te werken. Inmiddels zijn er drie toegekend.

„We beginnen met twee experimenten: een bacterie glow in the dark maken en een bacterie een rode kleurstof laten produceren”, zegt initiatiefnemer Pieter van Boheemen van Waag Society.

Deze experimenten met genetische modificatie van de labbacterie E. coli zijn tegenwoordig vrij eenvoudig. Laboratoriumgroothandel Bio-Rad verkoopt practicumsetjes van ruim honderd euro.

Gevaarlijk? Nee, zegt het RIVM

Het zijn veilige proeven, aldus Carolien Roesink van het Bureau Genetisch Gemodificeerde Organismen van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). „Het gaat om de meest veilige werkzaamheden, met veilige organismen. Wij beoordelen elk experiment afzonderlijk.” Scholen die gentech-proefjes wilden doen, moesten voorheen vergunningen aanvragen bij het RIVM én bij de gemeente. De eisen waren haalbaar, maar toch begonnen scholen er nauwelijks aan. Tien scholen hebben zo’n vergunning ‘oude stijl’.

Het Revius in Rotterdam gaat na de zomer aan de slag met een gentechpracticum. Biologiedocent Joop Wolters gaat lichtgevende bacteriën maken. „Tot drie à vier jaar geleden werkten we zonder vergunning met zo’n kit, ik zal het maar eerlijk zeggen. Maar toen we hoorden dat het niet meer mocht, zijn we gestopt. Met de proef komen leerlingen zelf in aanraking met genetisch gemodificeerde organismen. Dit is heel aansprekend.”

Niet echt voor particulieren

Het Revius doet het practicum in een aparte ruimte – dat is verplicht. En er zijn basale hygiëne-eisen, zoals een kapstok voor labjassen, een geschikte afvalbak en een apparaat om labspullen te steriliseren. Wolters: „Het zijn redelijk onschadelijke bacteriën, maar je wilt toch niet dat ze buiten terechtkomen.”

Particulieren kunnen in theorie ook een vergunning aanvragen, maar Roesink van het RIVM is terughoudend. „Ik zie niet in hoe een particulier voor een biologisch veiligheidsfunctionaris kan zorgen.”

Van Boheemen heeft plannen voor creatievere DNA-experimenten. Vergroot dat niet de kans dat er iets misgaat? „Het is niet gemakkelijk. Maar ja, elke techniek kan voor verkeerde doeleinden gebruikt worden. Daar moeten we dan een discussie over voeren.”