Nu zijn in China de advocaten aan de beurt

Dit weekend werden ruim vijftig advocaten gearresteerd die de verdediging voerden van politieke dissidenten en activisten. Zo krijgt de Chinese overheid nog meer macht, maar de wereld kijkt mee.

Parlementsleden in Hongkong demonstreerden gisteren tegen de arrestatie van zeker vijftig mensenrechtenadvocaten. Foto ANTHONY WALLACE/AFP

Met de aanhouding van 57 juristen en medewerkers hebben de Chinese autoriteiten de advocatuur op niet mis te verstane wijze gewaarschuwd zich gedeisd te houden in politiek gevoelige zaken. Onder de gedetineerde advocaten bevinden zich Zhou Shifeng en Wang Yu, de raadslieden van kunstenaar Ai Weiwei, de Chinese Die Zeit-journaliste Zhang Miao en de tot levenslang veroordeelde Oeigoerse wetenschapper Ilham Tohti.

Volgens Chinese Human Rights Lawyers Concern in Hongkong zijn alle advocaten die de afgelopen jaren betrokken waren bij prominente zaken die nationaal en internationaal de aandacht trokken, aangehouden. Van de 57 zijn er 21 onder huisarrest geplaatst, tien zitten er nog vast en de overigen zijn met strenge waarschuwingen naar huis gestuurd.

Volgens Amnesty International en Human Rights Watch is de arrestatiegolf zonder precedent en roept associaties op met massa-arrestaties na de grote Tiananmen-demonstraties in de zomer van 1989. Dat het om een gecoördineerde actie van de autoriteiten gaat, blijkt uit het feit dat de aanhoudingen over het hele land plaatsvonden.

Directe aanleiding leek een door honderd advocaten ondertekende petitie tegen de aanhouding donderdag van Zhou Shifeng en Wang Lu, die samen het in mensenrechten gespecialiseerde kantoor Fengrui in Peking leiden. Het kantoor dat in 2007 werd opgericht staat niet alleen bekend om de verdediging van dissidenten, activisten, in moeilijkheden geraakte advocaten, maar ook van leden van de verboden Falungong-beweging en indieners van klachten tegen gedwongen ontruimingen, landconfiscaties en politiegeweld. Advocaat Zhou is een luis in de pels van grote projectontwikkelaars en lokale overheden.

Zijn cliënte kwam wél vrij

Zhou verdedigde ook de assistent-journalist van Die Zeit, Zhang Miao, die negen maanden geleden werd gearresteerd na terugkeer van de grote demonstraties in Hongkong. De zaak tegen de Zhang Miao trok door een campagne van het Duitse weekblad wereldwijde aandacht en leidde op het hoogste niveau tot spanningen in de Chinees-Duitse relaties. Toen de journaliste donderdag werd vrijgelaten werd advocaat Zhou gearresteerd. De juriste Wang Lu was kort daarvoor al aangehouden, net als haar man en zoontje. In een laatste sms meldde ze dat plotseling in haar huis het internet en de elektriciteit werd afgesloten en dat zij op de deur hoorde bonzen. Waar zij en Zhou verblijven is onbekend.

Volgens de Chinese autoriteiten hebben de aangehouden juristen en kantoormedewerkers zich schuldig gemaakt aan deelname aan een „suspecte, criminele organisatie” die uit was op het verstoren van de orde, het uitlokken van incidenten en het bewust „creëren van sociale chaos”. Als advocaten zouden zij in veertig zaken sinds juli 2012 hun rechtzoekende cliënten hebben opgehitst en ze zouden hun zaken doelbewust hebben uitvergroot en daardoor de stabiliteit hebben bedreigd.

Twee medewerkers van het Fengrui-kantoor bekenden zondagochtend op het Chinese televisiejournaal dat hun werkgevers, de advocaten, altijd „uitzonderlijk geïnteresseerd waren” in „publiciteitsgevoelige zaken” en dat zij altijd hun uiterste best deden deze zaken „te sensationaliseren”.

Een week voor deze nieuwe repressie van de Chinese advocatuur – advocaten zijn net als rechters niet onafhankelijk – trad een nieuwe, veelomvattende nationale veiligheidswet in werking. Samen met een nieuwe wet die de soevereiniteit van het Chinese internet bevestigt, is de nieuwe veiligheidswet bedoeld om het politieke primaat van de Communistische Partij van China te bestendigen. Deze nieuwe wetten geven de politie- en staatsveiligheidsdiensten nog meer macht dan zij al hadden.