In roman, gedicht en essay een criticaster van Mugabe

Screenshot YouTube

Chenjerai Hove was een van de belangrijkste stemmen binnen de literatuur uit Zimbabwe. Wat Chinua Achebe was voor de Nigeriaanse literatuur was Chenjerai Hove voor die van Zimbabwe. Gisteren overleed hij.

‘Ik haat fictie. Fictie bestaat niet. Ik wil over de werkelijkheid schrijven waarvan de mensen de onbeschaamdheid hebben haar fictie te noemen.’

Zo vatte de Zimbabwaanse auteur Chenjerai Hove in 1990 zijn visie op zijn werk samen in een interview met Jan Kees van de Werk. Het is een houding die hem duur kwam te staan: na bedreigingen van zijn familie, vijf doodsbedreigingen aan zijn eigen adres, het constant gevolgd en in de gaten worden gehouden en verschillende inbraken waarbij bestanden met zijn gedichten en artikelen werden vernietigd, besloot Hove om in 2001 Zimbabwe te verlaten en in ballingschap te gaan. Hij overleed gisteren in Noorwegen aan leverfalen.

Chenjerai Hove was in zowel zijn gedichten, romans als essays een criticaster van de Zimbabwaanse president Mugabe. Over het algemeen wordt hij beschouwd als een van de belangrijkste stemmen binnen de literatuur uit Zimbabwe. Wat Chinua Achebe was voor de Nigeriaanse literatuur was Chenjerai Hove voor die van Zimbabwe.

Begonnen als onderwijzer op een plattelandsschool, debuteerde hij in 1982 met de dichtbundel Up In Arms. Internationaal brak hij door met de roman Beenderen (1988). De roman werd gelauwerd met verschillende prijzen en in tien talen vertaald, waaronder dus ook in het Nederlands. De roman werd zelfs een bestseller omdat Hove indruk op het tv-publiek maakte toen hij aanschoof bij Hier is… Adriaan van Dis. Beenderen gaat over een vrouw die op zoek gaat naar haar verdwenen zoon. Zelf staat de vrouw voor de strijd die Rhodesië voerde om in 1980 daadwerkelijk onafhankelijk te worden.

Hij schreef vrijwel steeds in het Engels, waarin sporen van zijn moederstaal Shona soms doorschenen. Twee jaar voor Beenderen had hij de roman Masimba Avanhu? (vrij vertaald: Is dit de macht van de mensen?) wel in het Shona geschreven. Hoewel het boek internationaal onopgemerkt bleef, kreeg de regering hem wel in het vizier na deze roman die net als Beenderen over het regime en de positie van de vrouw in de Zimbabwaanse samenleving gaat. Later verschenen nog de romans Schaduwen en Voorouders, enkele dichtbundels en vooral essays en verzamelde artikelen.

Hove schreef in column-vorm over zijn land, stukken die in de jaren negentig in de Volkskrant verschenen en die gebundeld werden in Berichten uit Harare. Vanuit zijn ballingschap in zowel de Verenigde Staten als in verschillende landen in Europa bleef hij kritische artikelen schrijven.

In een interview uit 2010 met Nehanda Radio sprak hij zijn verbazing uit over de manier waarop de regering hem altijd als een bedreiging had gezien: “I don’t really think I’m an enemy of the state. They just fear a writer. I don’t even kill a chicken.”