Als toerist bij vluchtelingen in Griekenland: wees humaan

Illustratie Angel Boligan

Een paar dagen geleden kwam ik terug uit Griekenland van wat een vakantie had moeten worden. Het werd een bizar verblijf op het eiland Lesbos waar ik al decennia kom. Het paradijselijke plekje waar ik altijd logeer heeft zijn onschuld verloren door de vele vluchtelingen. Als toerist krijg je een volkomen machteloos gevoel omdat je heel weinig voor ze kunt betekenen. Maar je kunt altijd wel iets doen en het zit hem vaak in kleine dingen.

Als je met je huurautootje op weg gaat kun je flessen water meenemen die je kunt uitdelen aan de vluchtelingen die op je weg komen, want dat is vaak op en water hebben ze in de hitte het meest nodig. Ze niet straal negeren of recht voor je uitkijkend langs ze heen rijden maar groeten, aanspreken, vragen waar ze vandaan komen, ze de weg wijzen zijn andere mogelijkheden. Een Nederlandse die ik al jaren ken en die op het eiland woont en werkt, vertelde hoe ambivalent de bevolking is ten aanzien van hulp aan de vluchtelingen. Velen van hen kunnen het ook niet aanzien, een deel van de bevolking is uitgesproken vijandig. Door dit humanitaire drama blijven toeristen weg, waardoor hun toch al niet grote inkomsten dalen.

Ik vroeg haar: „Waar zou jij als je mij was over preken in deze omstandigheden?”

Ze antwoordde: „Nee, niet over de barmhartige Samaritaan, dat ligt teveel voor de hand. Ik zou het hebben over humaniteit. Je kunt ze helpen in de supermarkt als ze scheermesjes willen kopen maar niet kunnen vinden. Je kunt beleefd blijven, vriendelijk, belangstellend, kortom: be human!”

Misschien is dit wel het belangrijkste wat een mens aan een dergelijke ellendige, onoplosbare en hemeltergende situatie kan bijdragen: eenvoudige, kleine gebaren van menselijkheid. De wil om deze vluchtelingen als mensen te blijven zien en niet in de eerste plaats als een lastig en onoplosbaar probleem dat je bedreigt. En soms, als bijvoorbeeld een gehandicapte vrouw op twee krukken op je pad komt, van wie het uitgesloten is dat ze die 75 km naar Mytilini kan lopen, moet je besluiten de dreigende verboden aan je laars te lappen en haar in je auto weg te brengen naar de dichtstbijzijnde opvangplek. Humaan blijven, het kleine beetje wat je kunt doen, doen.

Dat is in de situatie daar niet zo’n open deur als je zou willen.

Predikant van de Evangelisch-Lutherse Gemeente Amsterdam, komt sinds 1983 jaarlijks op Lesbos, waar ook haar voormalige Griekse schoonfamilie woont