Massale arrestatiegolf onder juristen in China

De Chinese autoriteiten zijn in de afgelopen paar werken steeds harder gaan optreden tegen kritische juristen. Foto: ANP/EPA/HOW HWEE YOUNG

Met de aanhouding van 57 juristen en medewerkers hebben de Chinese autoriteiten de advocatuur op niet mis te verstane wijze gewaarschuwd zich gedeisd te houden in politiek gevoelige zaken. Onder de aangehouden advocaten bevinden zich Zhou Shifeng en Wang Yu, de raadslieden van kunstenaar Ai Weiwei.

Ook de Chinese Die Zeit-journaliste Zhang Miao en de tot levenslang veroordeelde Oeigoerse wetenschapper Ilham Tohti zijn vastgezet.

Volgens Chinese Human Rights Lawyers Concern (CHRLC)in Hongkong zijn alle advocaten die de afgelopen jaren betrokken waren bij prominente zaken die nationaal en internationaal de aandacht trokken, aangehouden. Van de 57 zijn er 21 onder huisarrest geplaatst, tien zitten er nog vast en de overigen zijn met strenge waarschuwingen naar huis gestuurd.

Zonder precedent

Volgens Amnesty International en Human Rights Watch is de arrestatiegolf zonder precedent en wekt het associaties op met massa-arrestaties na de grote Tiananmen-demonstraties in de zomer van 1989. Dat het om een gecoördineerde actie van de autoriteiten gaat blijkt uit het feit dat de aanhoudingen over het hele land plaatsvonden.

Directe aanleiding leek een door honderd advocaten ondertekende petitie te zijn tegen de aanhouding donderdag van Zhou Shifeng en Wang Lu, die samen het in mensenrechten gespecialiseerde kantoor Fengrui in Beijing leiden. Dit kantoor dat in 2007 werd opgericht is niet alleen bekend van de verdediging van dissidenten, activisten en in moeilijkheden geraakte advocaten, maar ook van leden van de verboden Falungong-beweging en indieners van klachten tegen gedwongen ontruimingen, landconfiscaties en politiegeweld.

Verblijfplaats Zhou onbekend

Advocaat Zhou is een luis in de pels van grote projectontwikkelaars en lokale overheden. Zhou verdedigde ook de assistent-journalist van Die Zeit, Zhang Miao, die negen maanden geleden werd gearresteerd na terugkeer van de grote demonstraties in Hongkong. De zaak van nieuwsassistente Zhang Miao trok door een campagne van Die Zeit wereldwijde aandacht en leidde op het hoogste niveau tot spanningen in de Chinees-Duitse relaties.

Toen de journaliste donderdag werd vrijgelaten arresteerden de autoriteiten advocaat Zhou. De juriste Wang Lu was kort daarvoor al aangehouden, net als haar man en zoontje. In een laatste sms vertelde zij dat in haar huis plotseling het internet en de elektriciteit werden afgesloten en dat zij gebons op de deur hoorde. Waar zij en Zhou verblijven is onbekend.

Nieuwe wetten geven meer macht aan autoriteiten

Volgens de Chinese autoriteiten hebben de aangehouden juristen en de kantoormedewerkers zich schuldig gemaakt aan deelname aan een “suspecte, criminele organisatie” die uit was op het verstoren van de orde, het uitlokken van incidenten en het bewust “creëren van sociale chaos”. Als advocaten zouden zij in veertig zaken sinds juli 2012 hun rechtzoekende cliënten hebben opgehitst, hun zaken doelbewust hebben uitvergroot en daardoor de stabiliteit hebben bedreigd.

Twee medewerkers van het Fengrui-kantoor bekenden zondagochtend op het Chinese televisie-journaal dat hun werkgevers, de advocaten, altijd “uitzonderlijk geïnteresseerd waren” in “publiciteitsgevoelige zaken” en dat zij altijd hun uiterste best deden deze zaken “te sensationaliseren”.

Een week voor deze nieuwe repressie van de Chinese advocatuur -advocaten zijn net als rechters niet onafhankelijk- trad een nieuwe, veelomvattende nationale veiligheidswet in werking. Samen met een nieuwe wet die de soevereiniteit van het Chinese internet bevestigt, is deze nieuwe veiligheidswet bedoeld om het politieke primaat van de Communistische Partij van China te bestendigen. Deze nieuwe wetten geven de politie- en staatsveiligheidsdiensten nog meer macht dan zij al hadden.