Tsipras zet eigen partij onder zware druk

Premier Tsipras doet alles om brede steun voor het hervormingsplan te krijgen.

Alexis Tsipras stelde de parlementsleden van zijn partij Syriza vrijdag voor de keus: nu samen door of samen opstappen. De premier wilde geen rommelige scenario’s waarin hij verantwoordelijkheid zou moeten nemen voor uiterst moeilijk beleid, zonder de steun van grote delen van zijn eigen partij. „Ik weiger een Papademos te worden”, zou hij vrijdagochtend tijdens het besloten fractieberaad hebben gezegd.

Ex-bankier Lucas Papademos was eind 2011 en begin 2012 voor vijf maanden premier van een kabinet van technocraten, dat door meerdere partijen werd gesteund. Na de val van de regering-Papandreou voerde die tijdelijke regering veel door de EU en het IMF geëiste bezuinigingen en impopulaire hervormingen door. Zijn regering staat voor Syriza gelijk aan een verzameling marionetten van wat toen nog de trojka heette, bestaande uit het Internationaal Monetair Fonds (IMF), de Europese Centrale Bank (ECB) en de Europese Commissie.

Die duidelijke boodschap aan zijn eigen partij laat zien dat Tsipras zich bewust is van zijn sterke positie. Zijn opstelling in de onderhandelingen, inclusief de belofte aan kiezers om Griekenland in de eurozone te houden, werd afgelopen zondag bij het door Tsipras uitgeschreven referendum beloond met 61 procent van de stemmen.

De politieke oppositie stelt bovendien nog maar weinig voor. De twee vroegere grote machtsblokken, de partijen Nieuwe Democratie en Pasok, zijn beide tijdelijk zonder herkenbare leiders. De hervormingsgezinde middenpartij To Potami steunt de regering bij het bereiken van een nieuw akkoord. Met extreem-rechts wil Syriza niets te maken hebben.

De bekende hardliners binnen Syriza reageerden vrijdag aanvankelijk negatief op het voorstel dat de regering Tsipras naar ‘de instituties’ – de nieuwe naam voor de trojka – heeft gestuurd. De plannen zijn immers in grote lijnen een kopie van het voorstel dat zondag werd verworpen. De bevolking zal met name de btw-verhoging voelen en onder meer een toeslag op de laagste pensioenen wordt geleidelijk afgeschaft.

Minister Panayiotis Lafazanis van het Links Platform, een machtige linkse fractie binnen de partij, liet zich in Griekse media kritisch uit, maar weigerde te zeggen of hij tegen zou stemmen. Dat was een vroege indicatie van Tsipras’ winst. Slechts vijf Syriza parlementariërs kondigden een nee-stem aan. Daarmee zou de coalitie, die 162 van de 300 zetels in het parlement heeft, het nog gemakkelijk kunnen halen.

Tijdens het debat in het parlement, dat ’s middags begon en de hele avond doorging, haalde met name de nieuwe minister van Financiën Euclides Tsakalotos alles uit de kast om het voorstel te verdedigen dat de regering de EU en het IMF heeft voorgelegd. Om de Eurogroep ervan te overtuigen dat het de moeite is het Griekse voorstel serieus te bestuderen, is instemming van het parlement met het voorstel nodig. De regering vroeg bovendien toestemming voor een reeks snel door te voeren wetswijzigingen om te bewijzen dat het haar menens is.

Hoewel er nog geen akkoord is, beloofde Tsakalotos de parlementariërs met zoveel woorden dat Griekse obligaties, die nu in handen zijn van de Europese Centrale Bank en waarover Griekenland de komende weken grote afbetalingen zou moeten doen, kunnen worden overgenomen door het Europees Stabiliteits Mechanisme (ESM). Zo zouden ze onderdeel worden van het derde reddingspakket en Griekenland worden behoed voor betalingsproblemen op korte termijn. Ook verzekerde hij dat „het meeste waar we om vragen met betrekking tot schuldsanering zal gebeuren”.

Zijn voorganger Yanis Varoufakis was niet aanwezig bij het debat. Hij wilde tijd doorbrengen met zijn dochter voordat ze terug zou gaan naar Australië, tweette hij. Per brief gaf hij zijn volledige steun aan Tsakalotos en instemming met de voorstellen.