Koenders: Srebrenica zwarte bladzijde, premier Servië bekogeld

De moord in 1995 op achtduizend Bosnische moslimmannen door Bosnische Serviërs in Srebrenica is een genocide en een “gitzwarte bladzijde van onze Europese geschiedenis.” De internationale gemeenschap is er niet in geslaagd voldoende bescherming te bieden. Dat heeft minister Bert Koenders zojuist gezegd.

Grafstenen op de begraafplaats voor slachtoffers van de massamoord. Foto EPA / Fehim Demir

De moord in 1995 op achtduizend Bosnische moslimmannen en -jongens door Bosnische Serviërs in Srebrenica is een genocide en een “gitzwarte bladzijde van onze Europese geschiedenis.” Het Bosnisch-Servische leger is dan wel verantwoordelijk voor de misdaden, de internationale gemeenschap heeft nagelaten voldoende bescherming te bieden in wat ‘veilig gebied’ had moeten zijn. Dat heeft minister Bert Koenders (PvdA, Buitenlandse Zaken) vandaag gezegd bij de herdenking van de val van de moslimenclave in Potocari, meldt persbureau ANP.

“De Nederlandse regering draagt als lid van de internationale gemeenschap politieke medeverantwoordelijkheid voor de situatie waarin dit kon gebeuren.”

Koenders was namens de Nederlandse regering bij de herdenking, precies twintig jaar na de val van de enclave, aanwezig. Hij hield zijn toespraak in het Potocari Memorial Center, de vroegere basis van Dutchbat in Bosnië-Herzegovina.

‘Afschuwelijk, maar geen genocide’

Ook de Servische premier Aleksandar Vucic was aanwezig, maar hij werd door een woedende menigte bekogeld met stenen. Daarop vluchtte hij volgens persbureau AFP weg, omringd door lijfwachten.

Vucic had het bloedbad eerder op de dag een “afschuwelijke misdaad” genoemd. Woorden schieten tekort om de woede ten opzichte van de schuldigen en het verdriet van de nabestaanden te omschrijven, zei hij. Het woord ‘genocide’ nam Vucic, in lijn met het Servische standpunt, niet in de mond. Wel zei hij dat Servië de massamoord veroordeelt, meldde AFP. Servië voelt voor de daders - die handelden onder aanvoering van de Bosnisch-Servische generaal Ratko Mladic - niets dan walging en zal blijven inzetten op hun vervolging, benadrukte Vucic.

De premier deed zijn uitspraken vanochtend voorafgaand aan de herdenking van de val van Srebrenica. Woensdag had hij aan zijn komst nog een voorwaarde verbonden: de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties mocht geen resolutie aannemen die “vernederend” is voor Servië en Bosnisch-Servië. Het ging om een tekst waarin de massamoord als genocide werd aangemerkt.

Gevangen in ‘veilig gebied’

Rusland, van oudsher bondgenoot van Servië, sprak er zijn veto over uit. Zowel het Joegoslavië-tribunaal als het Internationale Gerechtshof heeft geoordeeld dat de massamoord in Srebrenica genocide was.

De kwestie ligt bij de VN extra gevoelig, vanwege de eigen rol in het drama. De volkerenorganisatie heeft grote fouten erkend. Zo verklaarde de Veiligheidsraad de moslimenclave Srebrenica tot ‘veilig gebied’, zonder de (Nederlandse) vredestroepen daar te voorzien van de middelen en het mandaat om het gebied te beschermen. Nadat Bosnisch-Servische militairen de enclave onder de voet hadden gelopen, vermoordden ze in de dagen daarop zo’n 8.000 mannen en jongens. Servië erkende in 2010 dat “een ernstige misdaad” had plaatsgevonden, maar vermeed het woord genocide.

Bill Clinton, die aan de macht was toen de enclave viel, leidt de Amerikaanse delegatie. Tijdens de plechtigheid worden de stoffelijke resten begraven van 133 slachtoffers die het afgelopen jaar zijn geïdentificeerd.

Livestream van de herdenking via het Vlaamse VTM: