...nog 1...

In het verleden wel: een gemiste deadline werd gezien als vijandige handeling. Vaak kreeg men 48 uur.

Wie zijn deadline niet haalt, riskeert oorlog. Dat gold op enkele momenten in de wereldgeschiedenis heel letterlijk: veel oorlogen begonnen omdat een deadline niet werd gehaald. Zo werkte de deadline als wapen, of in oorlogstermen: als casus belli. Het missen van een deadline werd geïnterpreteerd als vijandige handeling, en dus reden tot gewapende strijd.

Dit geldt bij uitstek voor het ‘Juli-ultimatum’ dat de dubbelmonarchie Oostenrijk-Hongarije in 1914 stelde aan Servië; dat ultimatum leidde uiteindelijk tot het begin van de Eerste Wereldoorlog. Op 23 juli eiste Oostenrijk-Hongarije onder meer dat de moord op de Oostenrijkse kroonprins Frans Ferdinand tot op de bodem uitgezocht zou worden en dat de Serviërs daarvoor alle medewerking moesten verlenen – en wel binnen 48 uur.

De klok tikte. Maar toen 48 uur later de deadline was verstreken en de Serviërs niet hadden ingestemd met dat ene punt, was er een point of no return gepasseerd. Op 27 juli mobiliseerde het Russische leger zich, als een van de bondgenoten van Oostenrijk-Hongarije. In de dagen die volgden werd het openlijk oorlog.

Zo gaat het vaker, en 48 uur lijkt de favoriete tijdspanne van leiders op oorlogspad. Die tijd gaf de Amerikaanse president George W. Bush op 17 juli ook aan Saddam Hoessein en zijn zonen om Irak te verlaten. Het bleef stil in Bagdad. Op 19 juli verliep de deadline, en beval Bush een invasie van Irak.

Maar soms werken deadlines wél. Beroemd in dat opzicht is de deadline van de Cuba-crisis, die in 1962 juist een oorlog tussen de Verenigde Staten en Cuba voorkwam. Dat was hét moment waarop de Koude Oorlog bijna het kookpunt bereikte: de Sovjet-Unie dreigde nucleaire raketten op Cuba te plaatsen. President Kennedy gaf aan zijn Russische evenknie Chroesjtsjov de deadline van een dag. Net op tijd keerden de Russische schepen onderweg naar Cuba om, en werd een invasie van het eiland afgewend.

Dat de Grieken ‘nee’ stemden, heeft ook een mooie voorloper in de geschiedenis van de deadlines. Tijdens de Tweede Wereldoorlog stelde de Italiaanse dictator Mussolini een ultimatum aan de Grieken. De Italiaanse ambassadeur eiste dat de Grieken hun soevereiniteit opgaven en zich overgaven aan de Italianen. Nee, zeiden de Grieken, oftewel: oxi! Het niet-ingewilligde ultimatum leidde tot een invasie, althans: een poging daartoe. De Italianen bleken na zes weken oorlog niet sterk genoeg. Het Griekse ‘nee’ bleek terecht.