‘Maar 42 procent van de scholieren voelt zich gemotiveerd door de docent’

Dat melden verschillende media waaronder NU.nl en de site van RTL nieuws

illustratie Jet Peters

De aanleiding

‘Laat leerlingen hun eigen docent beoordelen’, zo klonk het vorige week in de Tweede Kamer. Het Landelijk Aktie Komitee Scholieren (LAKS) lanceerde het voorstel om middelbare scholieren voortaan te betrekken bij de beoordeling van docenten. Leerlingen lijken namelijk helemaal niet tevreden over hun docent. Op NU.nl stond vorige week dat „uit onderzoek van de Inspectie voor het Onderwijs blijkt dat maar 42 procent van de scholieren zich momenteel gemotiveerd voelt door de docent”. Klopt dat?

Waar is het op gebaseerd?

Die 42 procent komt uit een onderzoek van de Inspectie voor het Onderwijs en die gebruikt weer cijfers van de LAKS-monitor uit 2014. LAKS nodigt ieder jaar alle middelbare scholen in Nederland uit om mee te doen aan een onderzoek dat meet hoe tevreden leerlingen over hun onderwijs zijn. Onderzoeksbureau ResearchNed voerde het onderzoek uit.

In totaal hebben 66.132 leerlingen de enquête ingevuld waarvan 59.074 leerlingen zijn overgebleven na opschoning van de data. De vraag was: ‘Ben je tevreden over of docenten jou motiveren?’ 42 procent antwoordde positief, 19 procent negatief, 39 procent neutraal.

En, klopt het?

Er zijn wel andere onderzoeken gedaan naar de motivatie van leerlingen. Maar die zijn niet landelijk, zegt LAKS. We kijken dus alleen naar dit onderzoek. En daarover willen we weten: kun je daaruit concluderen dat ‘slechts’ 42 procent van de scholieren zich gemotiveerd voelt door de docent? Er zijn twee kanttekeningen te plaatsen.

Eén: de representativiteit. Zo’n 6 procent van de scholieren in Nederland deed mee. Van de 658 scholen in Nederland deden er 95 mee. Volgens het LAKS is ook dit onderzoek eigenlijk niet bedoeld om een landelijke afspiegeling te geven. De monitor helpt individuele scholen helder te krijgen waar hun sterke en zwakke punten liggen. En het is een middel om een dialoog op gang te brengen tussen scholieren en schoolleiding (van de scholen die wél meededen).

Scholen mochten zelf de klassen en leerlingen uitkiezen om de enquête in te laten vullen. Het advies van LAKS was wel om zo verschillend mogelijke klassen mee te laten doen om een representatief beeld te krijgen. En er zijn ook ‘weegfactoren’ gebruikt om dat te bereiken. Bijvoorbeeld: omdat er meer meisjes meededen dan er in de landelijke populatie zijn, werden de antwoorden van de jongens zwaarder gewogen.

Lex Olivier, ombudsman voor markt- en opinieonderzoek, heeft waardering voor de opzet en uitvoering van het onderzoek. Maar, zegt hij, gezien de lage respons is het belangrijk om „heel voorzichtig te zijn met het interpreteren van de resultaten”. Thea Peetsma, voorzitter van de Afdeling Pedagogiek, Onderwijskunde en Lerarenopleiding aan de Universiteit van Amsterdam, oordeelt harder. Zij noemt het onderzoek gewoon „weinig representatief”.

Maar los van de vraag of het onderzoek representatief is, willen we weten: klopt specifiek deze stelling? Dat brengt ons bij de tweede kanttekening: de vraagstelling is onduidelijk, zeggen beide deskundigen. Lex Olivier legt uit: ‘ben je tevreden over of docenten jou motiveren?’, dat zijn eigenlijk twee vragen in één zin. Namelijk: ‘motiveren de docenten?’ en ‘ben je hier tevreden over?’. Zo’n vraag, zegt Lex Olivier, is „verwarrend” en „behoorlijk amateuristisch”.

Thea Peetsma zegt: sommige leerlingen wíllen niet gemotiveerd worden door de docent, ze willen gewoon een docent die goed kan uitleggen. En dan kunnen ze best gemotiveerd zijn. Wat moeten die leerlingen dan met zo’n vraag?

Conclusie

‘Slechts’ 42 procent van de leerlingen voelt zich gemotiveerd door de docent, verscheen er in de media. Maar er zijn twijfels over de representativiteit van het onderzoek waarnaar verwezen wordt. En de vraagstelling was ingewikkeld, waardoor je er sowieso geen harde conclusies uit kunt trekken. Daarom beoordelen we de stelling als ongefundeerd.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nextcheckt@nrc.nl.