Column

Voor de Grieken is het een keuze tussen galg en elektrische stoel

Je kunt binnen een kapitalistisch systeem geen oplossingen vinden voor problemen die het kapitalisme heeft gecreëerd, stelt columnist Ilja Leonard Pfeijffer.

‘Het is onmogelijk”, zei Albert Einstein, „om een probleem op te lossen binnen het systeem waarin het is ontstaan.” Wie dat toch probeert, komt in de buurt van Einsteins definitie van een dwaas: iemand die steeds hetzelfde doet in de hoop op een andere uitkomst.

Als columnist van deze krant word ik de laatste tijd overspoeld met van wanhoop doordrenkte brieven van lezers zoals u. ‘Mijnheer Pfeijffer’, zo schrijven ze, ‘we lezen zo veel tegenstrijdige analyses en opinies over de crisis in Griekenland. We weten niet meer wat we moeten vinden.’ Mensen klampen mij aan op straat met een angstige blik in hun ogen. ‘Ilja’, zeggen ze, ‘alle economen en andere specialisten spreken elkaar tegen. En jij hebt er nog geen column aan gewijd. Wat is de beste oplossing voor Griekenland en voor Europa? Wij weten het niet meer. Kun je alsjeblieft stelling nemen? We zijn de wanhoop nabij.’

De reden dat ik tot nu toe nog geen antwoord heb proberen te formuleren op de vraag wat de beste oplossing is voor Griekenland, is dat ik niet geloof dat die er is. De keuze tussen de twee mogelijkheden die er zijn, meer bezuinigen of uit de eurozone vallen, is als de keuze tussen de galg en de elektrische stoel. En meer gedetailleerd wil ik er eigenlijk niet op ingaan, want al wie zich verdiept in het debat raakt erin verstrikt als onze economen, die met meer kennis van zaken verdwalen, en hij zal geen hoop meer mogen koesteren om ooit nog iets te begrijpen.

De reden dat ik nog geen antwoord heb gegeven op de vraag wat de beste oplossing is voor Griekenland, is dat ik niet geloof dat Griekenland het probleem is. Het probleem is dat wij leven in een Europa, om niet te zeggen in een wereld, die wordt geregeerd door economische wetten, die geen wetten zijn maar spelregels, of beter gezegd het gebrek daaraan. Het probleem is dat wij geld het belangrijkste vinden van alles. Wanneer de markten in staat zijn om een complete soevereine staat naar de gallemiezen te helpen, dan is er maar één oplossing en die is om de markten te verbieden. Dat betekent dat we het kapitalisme zouden afschaffen. Omdat we dat niet durven, blijven we reparaties uitvoeren aan een intrinsiek defect systeem. Om de markten af te bluffen zijn we gedwongen om steeds meer macht te concentreren in instituten als de Europese Centrale Bank, die geen enkele democratische legitimatie heeft, en om de democratie in feite af te schaffen. Het volk komt daartegen terecht in opstand, maar we kunnen het ons niet permitteren om naar het volk te luisteren omdat daarvoor geen plek is binnen het systeem.

Je kunt binnen een kapitalistisch systeem geen oplossingen vinden voor problemen die het kapitalisme heeft gecreëerd.