VN falen weer in Srebrenica

De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties sloeg woensdag een modderfiguur. Twintig jaar na de val van Srebrenica faalde de raad in zijn poging om een resolutie aan te nemen waarin de massamoord, die daar destijds plaatsvond, als genocide zou worden aangemerkt. Rusland sprak er zijn veto over uit.

De resolutie veroordeelde eenzijdig de misdaden die Serviërs in de Bosnische oorlog hebben begaan, zei de Russische VN-ambassadeur. Terwijl álle partijen zich aan wreedheden schuldig hebben gemaakt. De spanningen in de regio zouden door de resolutie alleen maar worden vergroot.

Het is teleurstellend dat het belangrijkste orgaan van de VN door dit veto onmachtig bleek om een bijdrage te leveren aan de herdenking, morgen, van de grootste gruweldaad die sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog in Europa heeft plaatsgevonden. Zowel het Joegoslavië-tribunaal als het Internationaal Gerechtshof heeft erkend dat de moord op de 8.000 moslimmannen en -jongens een geval van genocide was. Maar Servië en de Bosnische Serviërs blijven zich verzetten tegen het gebruik van dat woord. En ze hebben hun grote Russische bondgenoot kunnen overtuigen om in de Veiligheidsraad namens hen dwars te gaan liggen.

Maar hoe pijnlijk ook, het is slechts een symbolische nederlaag. Het echte drama vond twintig jaar geleden plaats – en niet alleen in Srebrenica, maar ook bij de VN. Plaatsvervangend secretaris-generaal van de VN Jan Eliasson trof woensdag de juiste toon, toen hij zei dat de Veiligheidsraad nederig moest erkennen „dat de Verenigde Naties en de internationale gemeenschap gefaald hebben om deze tragedie te voorkomen”. Ze hebben de ‘blauwhelmen’ met een onmogelijke opdracht opgezadeld en de lokale bevolking in de steek gelaten.

De volkerenorganisatie heeft lessen getrokken uit het eigen falen in Srebrenica (en een jaar eerder in Rwanda). Vredesmissies krijgen sindsdien vaker een stevig mandaat om te voorkomen dat ze, zoals in Srebrenica, met lege handen staan als het erop aankomt. En bescherming van de burgerbevolking heeft een grotere prioriteit gekregen. Belangrijk is ook dat er, dankzij het Joegoslavië-tribunaal, geen straffeloosheid heerst voor de misdaden die in Srebrenica zijn begaan.

In het voormalige oorlogsgebied helen de oude wonden maar langzaam. De verdeeldheid tussen de bevolkingsgroepen blijft helaas groot. Maar ook al weigert de Servische premier Vucic het woord genocide te gebruiken, het is een belangrijke stap dat hij heeft aangekondigd morgen in Srebrenica de herdenking bij te wonen.