Intieme blik op wielerwerkelijkheid

Minicamera’s op fietsen bieden spectaculaire inkijk in peloton. „Dit is het échte verhaal.”

Zdenek Stybar die op de citadel naar de finish ‘zomaar’ wegrijdt en de zesde etappe wint. Geletruidrager Tony Martin die ‘zomaar’ van links uitwijkt naar rechts, valt, en naar later blijkt zijn sleutelbeen breekt en moet opgeven. Favorieten voor de eindzege die over elkaar heen buitelen, ‘zonder erg’. Bijna alles ziet de tv-kijker, zeker in het zicht van de vaste camera aan de finish. Maar wat er nou precies gebeurde? Kleine cameraatjes op de fiets zien echt alles. Nu nog pas beschikbaar na afloop van de koers, straks ook live. „We willen de fan in het peloton brengen”, zegt Richard Plugge.

De baas van de Nederlandse ploeg Lotto-Jumbo spreekt van een „revolutie”, die het wielrennen in de eerste Tourweek achter de schermen beleeft. Of beter: op het scherm. Filmpjes van huiveringwekkende valpartijen van ‘zijn’ renners Laurens ten Dam en Steven Kruijswijk waren een hit op internet. Gefilmd ‘van binnenuit’ met een miniem cameraatje onder het zadel of op de kleding van een mecanicien. „Dit geeft een schitterend inkijkje voor de fans”, zegt Plugge. „We krijgen vooral veel reacties van jongere kijkers. Dit is een nieuwe manier van wielrennen beleven. Als we straks een massasprint zo in beeld kunnen brengen en ook nog live, dan zijn we helemaal vertrokken.”

Weg met de traditionele wandeletappes, zoals gisteren van Abbeville naar Le Havre. Drie vroege vluchters en Daniel Teklehaimanot als eerste Afrikaanse bergkoning in de Tour? Leuk. Tien minuten spektakel op het eind? Fascinerend. Maar die drie of vier uur ervoor? Zelfs met modernste middelen lastig spannend te maken.

Superspectaculair

„Maar gisteren schreef de pers ook dat het een saaie, gecontroleerde etappe was”, werpt Paul Martens een paar meter verderop bij de teambus aan de finish in Le Havre tegen. De Duitse renner van Lotto-Jumbo beleefde de vijfde etappe in wind en regen totaal anders. „Het was de hele dag één grote chaos. Die filmpjes vanuit het peloton vertellen het verhaal pas echt. Het was superspectaculair.”

Een sport van verhalen wordt meer en meer sport in beeld. Camera’s uit de lucht en op de motor signaleren al veel, tot in de kleinste details. Duwtje Vicenzo Nibali, Chris Froome die een stoeprandje raakt, alles minimaal drie keer herhaald. „Maar vanuit een helikopter zie je nooit wat je nu kunt zien van binnenuit”, stelt Plugge. De voormalig journalist is een van de aanjagers achter het project met de minicameraatjes, namens elf profploegen die verenigd onder de naam Velon de wielersport nieuwe impulsen willen geven. Plannen voor de nieuwe coverage waren er al eerder. „De Tour is natuurlijk het ideale podium om met zulke ontwikkelingen te komen.”

Met cameraatjes van enkele tientallen grammen maakte fabrikant GoPro de nieuwe manier van in beeld brengen mogelijk. Velon – met onder meer de invloedrijke teams van Sky, Tinkoff en Giant-Alpecin – vond snel een nieuwe partner. „Vorig jaar vroeg de Tourorganisatie aan ons of ze het mochten gebruiken in hun wedstrijd”, vertelt Plugge. „Het zal de eerste keer zijn in honderd jaar dat ASO iets vraagt aan de ploegen.” Na een proefjaar begon de samenwerking dit jaar echt. Elke rit rijden minimaal acht renners rond met de GoPro-camera’s. „ASO heeft de rechten voor de live-uitzendingen, wij hebben de rechten voor alles daarbuiten. Dus we profiteren er allebei van. Het hele wielrennen profiteert.”

In het feit dat ook de ploegen profiteren schuilt de revolutie waar Plugge van spreekt. Tot nu toe verdwijnt de zorgvuldig geheim gehouden opbrengst van de tv-rechten van de Tour in de zakken van organisator ASO, die daarmee is gegarandeerd van de macht in de wielerwereld. Ploegen waren tot nu toe voor hun inkomsten vrijwel geheel afhankelijk van sponsorgelden. „We moeten een bredere stroom van inkomsten zien te genereren”, stelt Plugge. „Dit zou zeker een doorbraak kunnen zijn. Naast een businessclub, een fanclub. Langzaam zie je dat groeien, met dat doel hebben we ook Velon opgericht.”

Renners bepalen

Maar de renners, die steeds ‘naakter’ hun vak beoefenen? „Het is wat het is, ik heb er geen problemen mee als ze een valpartij tonen”, zegt Kruijswijk. „De mensen zien zo wat het vak van wielrenner inhoudt”, zegt Martens. Omdat de beelden nu nog niet live kunnen worden uitgezonden, heeft de ploegleiding altijd de mogelijkheid om in te grijpen. „Na de val van Ten Dam hebben we met hem overlegd”, zegt Plugge. „Vind je het oké als we het plaatsen of niet? Ik vind dat de renner daarin bepalend moet zijn, net als het resultaat van de val. Als het echt heel ernstig is, moet je daar goed over nadenken.”

Lance Armstrong maakte bij zijn comeback in 2009 twitter populair in het peloton. Topsporters communiceren rechtstreeks met de fans. Nu ook in beeld. Naast de GoPro-camera’s rijden de renners dit jaar in de Tour ook met een transponder aan hun zadel om gps-gegevens door te sturen. Fans kunnen zo live zien waar hun favoriet rijdt, met welke top- en gemiddelde snelheid bovendien. Eerder al kwam het Duitse SRM met een systeem om het geleverde vermogen en hartslag van een renner tijdens de etappe rechtstreeks online te laten zien. Vanwege het recente dopingverleden heerst er hierbij enige aarzeling. Hoge scores worden al snel in verband gebracht met verboden praktijken. Martens: „Dat kan alleen als je het laat uitleggen door mensen met verstand.”

Problemen met een cameraatje onder zijn zadel heeft hij niet. „Het weegt maar vijftig gram, daar moet je niet over zeuren.” De toekomst? „Het zou supergaaf zijn als je straks een massasprint live vanaf de fiets in beeld kunt brengen. Dat de mensen de snelheid zien, het positie kiezen.” Plugge kondigt maar meteen een nieuw project aan. „Volgend jaar komen we met een second-screen app. Deze sport heeft nog zoveel mogelijkheden.”