In Zuid-Amerika klinkt de paus als Che Guevara

Franciscus maakt excuses voor rol van de Kerk bij de Conquista.

Paus Franciscus heeft vannacht in ongekend harde bewoordingen het sociale onrecht in de wereld aangeklaagd en vergeving gevraagd voor misdaden die door of uit naam van de Rooms-Katholieke Kerk zijn begaan tegen de inheemse bevolking tijdens de verovering van Latijns-Amerika.

„We willen verandering, echte verandering, structurele verandering”, zei de 78-jarige Argentijnse paus in de Boliviaanse stad Santa Cruz. „Dit systeem is nu onverdraaglijk.”

Franciscus hield een toespraak van een uur tot een wereldcongres van basisgroepen die zich inzetten voor armen en gemarginaliseerden. Naast hem stond de linkse president van Bolivia, Evo Morales, met een afbeelding van de revolutionair Che Guevara op zijn jas.

De paus klonk soms als Che, de Argentijnse marxist die revolutie wilde brengen in Latijns-Amerika en in 1967 in Bolivia werd doodgeschoten. Hij zei: „Realiseren we ons dat er iets mis is in een wereld waar zo veel boeren geen land hebben, zo veel gezinnen geen huis, zo veel arbeiders geen rechten?”

Franciscus, ook wel de paus van de armen genoemd, hekelde een systeem waarin „winst tot elke prijs” de norm lijkt te zijn. Dit „ruïneert de samenleving, [...] maakt mannen en vrouwen tot slaaf, vernietigt de broederschap tussen mensen, zet mensen tegen elkaar op en brengt zelfs ons gemeenschappelijk huis in gevaar”, zei Franciscus, die ook bij herhaling verwees naar zijn milieu-encycliek Laudato Si’.

De ‘paus van de armen’ pleitte ook al eerder voor meer sociale rechtvaardigheid, maar niet in zulke harde bewoordingen. Zo had hij het nu over een „nieuw kolonialisme” ten koste van de armen en zwakken. Dit „heeft verschillende gezichten. Soms lijkt het de anonieme invloed van mammon te zijn: corporaties, leningverstrekkers, bepaalde verdragen over ‘vrijhandel’, en het opleggen van ‘bezuinigingsmaatregelen’ die altijd de riem bij arbeiders en armen aantrekken.”

Hij bood ook namens de Rooms-Katholieke Kerk excuses aan voor de brute en wrede opstelling van de Katholieke Kerk en katholieke landen als Spanje en Portugal bij de verovering van Amerika, in de vijftiende en zestiende eeuw.

„Uit naam van God zijn veel ernstige zondes begaan tegen de inheemse volken van Amerika”, zei Franciscus. „Ik vraag nederig om vergeving, niet alleen voor de misdrijven van de Kerk zelf, maar ook voor de misdaden die tegen de inheemse bevolking zijn begaan tijdens de zogeheten Conquista van de Amerika’s.” In Bolivia is ruim 40 procent van de bevolking van inheemse afkomst.