Athene komt met serieus plan, wantrouwen is niet ineens weg

Onder dreiging van Grexit stemt premier Tsipras alsnog in met veel Europese eisen. Is het genoeg?

De bezuinigingen en hervormingen die de Grieken zondag tijdens het referendum nog massaal afwezen, zijn terug van weggeweest. Onder sterke druk van Europese regeringsleiders stuurde premier Alexis Tsipras gisteravond een actieplan naar Brussel dat sterk lijkt op wat eurolanden eerder eisten. Is dat, nu de Griekse economie bezig is aan een duikvlucht, nog genoeg?

Vandaag moet blijken of Tsipras – die zondag nog opriep de EU-eisen af te wijzen – steun houdt in eigen land, als het Griekse parlement over het plan stemt. Jeroen Dijsselbloem, voorzitter van de Eurogroep van ministers van Financiën, zei dat het „zeker helpt” als die stemming positief uitvalt. In dit geval zou Tsipras er in geslaagd zijn via het referendum zijn binnenlandse politieke positie aanzienlijk te versterken.

Op een speciale top dinsdag gaven EU-leiders Tsipras een harde deadline: Griekenland kreeg tot zondag om eurolanden te overtuigen dat het nieuwe noodsteun moet krijgen. De komende 24 uur worden de Griekse voorstellen doorgelicht door financiële experts van onder meer de Europese Commissie. Morgen volgt de Eurogroep van Dijsselbloem met een oordeel. Is dat negatief dan zetten EU-leiders zondag, tijdens een nieuwe crisistop, formeel een streep onder de onderhandelingen en lijkt een Grexit onvermijdelijk.

Beleggers gematigd positief

Komt het zover? Beleggers denken dat een deal, waarmee zo’n 50 miljard euro noodsteun in de komende drie jaar is gemoeid, nog mogelijk is. Zij reageerden vanochtend met voorzichtig optimisme. Het risico op besmetting van andere ‘probleemlanden’ werd lager ingeschat: de rente op Italiaanse, Portugese en Spaanse staatsobligaties daalde licht. De aandelenbeurzen stonden hoger, met een winst van 1,8 procent voor de AEX-index, waarbij ook het herstel van de Chinese beurzen een rol speelde.

Niet alleen komt Griekenland zijn geldschieters grotendeels tegemoet, op enkele punten lijken de Griekse voorstellen zelfs verder te gaan. De Franse president Hollande noemde de voorstellen vanochtend „serieus”.

Dat Athene nu alsnog met deze plannen komt lijkt raar, gezien het duidelijke ‘nee’ zondag. Maar door de aankondiging van het referendum is een andere, dramatische economische situatie ontstaan, met gesloten banken en kapitaalrestricties. Die schade repareren vergt nu een extra inspanning, zo kreeg Tsipras deze week ook ingepeperd door EU-leiders.

De Griekse regering denkt dat haar plan meer besparingen oplevert dan de 8 miljard euro waarover tot nu toe werd gesproken, onder meer door extra hervormingen in het ambtelijk apparaat, een hardere aanpak van belastingontwijking en een nieuw raamwerk voor cao-onderhandelingen, dat eind dit jaar al voltooid moet zijn. Bovendien komt de Griekse regering nu met een plan B. Bij tegenvallende opbrengsten wordt onder meer het belastingtarief voor de laagste inkomens (onder 12.000 euro) met 4 procentpunt verhoogd naar 15 procent en gaat de vennootschapsbelasting omhoog.

Schuldkwijtschelding

Maar op andere punten zijn de voorstellen juist weer iets slapper. Zo gaat de regering weliswaar akkoord met een hoger btw-tarief voor de Griekse eilanden, maar „de meest afgelegen” eilanden, die langere en dus duurdere aanvoerlijnen hebben, moeten wat Athene betreft worden ontzien.

Macro-econoom Valentijn van Nieuwenhuijzen, van NN Investment Partners, denkt niet dat er morgen direct een akkoord zal zijn. „Het is voor Europa, en vooral voor Noord-Europa, nu vooral een vertrouwenskwestie. In hoeverre geloven ze dat Griekenland de plannen werkelijk gaat uitvoeren?”

Mogelijk zal daarbij ook het onderwerp van schuldverlichting op tafel komen. Hoewel hierover in het jongste Griekse voorstel met geen woord wordt gerept, is dit wel een sterke wens van Athene. Voor met name Duitsland is dit moeilijk bespreekbaar, maar Donald Tusk, de voorzitter van de Europese Raad van regeringsleiders, zei gisteren dat met „realistische voorstellen” van Griekse zijde een discussie hierover mogelijk moet zijn.