25 camera’s voor de toros bravos

Deze week vindt in de straten van het Spaanse Pamplona het stierenrennen plaats. De eigenaardige hardloopwedstrijd tussen dier en mens is vooral ook een groot tv-evenement.

De stierenrennen in de straten van Pamplona eisten sinds 1910 zestien levens. De laatste dode viel in 2009. Foto EPA/Jesus Diges

Als om klokslag acht uur de eerste vuurpijl wordt afgeschoten, draait de regie van Televisión Española het beeld direct naar de openslaande poort aan het begin van de Calle Santo Domingo. De televisiekijkers zien rechtstreeks hoe de stieren van de Andalusische fokkerij Fuente Ymbo aan de vierde encierro ‘insluiting’ van San Fermín beginnen. De dieren hebben het eerste stukje vrij spel. De andere 24 camera’s van de Spaanse staatsomroep registreren honderden opgewonden mannen en een enkele vrouw. Ze springen. Ze huppelen. In afwachting van de stieren stroomt de adrenaline door hun lijven.

Uren daarvoor zijn de tachtig werknemers van TVE al begonnen aan de voorbereiding van het programma Vive San Fermín 2015 dat vele van de 1,7 miljoen kijkers vanuit hun bed volgen. De show wordt gepresenteerd door Elena Sánchez en Javier Solano. Al 33 jaar zijn de uitzendingen een kijkcijferhit. Beelden worden wereldwijd in televisiejournaals vertoond. Het Amerikaanse NBC zendt het spektakel eveneens rechtstreeks uit. Door de straten van Pamplona ligt twintig kilometer aan kabels. Op vijf verschillende plekken langs het parcours draaien live camera’s die via internet aan te klikken zijn. Om acht uur kiezen de meesten voor het beeld van de losgelaten stieren.

Bij iedere stap die de toros bravos zetten is de eigenaardige hardloopwedstrijd tussen dier en mens naderbij. Juist hier is het de renners om te doen. Je een klein beetje torero voelen. Met gevaar voor eigen leven een stier van zeshonderd kilo langs je zien, horen of soms zelfs te voelen denderen. Maar niet iedereen kan op het moment suprême zijn zenuwen in bedwang houden. Bij sommigen slaat de paniek toe. Mensen klimmen tegen gevels aan, laten zich vallen of beginnen te gillen. De stieren worden begeleid door rauw geschreeuw, dat op de televisie nooit zo intens is over te brengen als in het echt. In de regiewagen van TVE is de spanning via een muur van beeldschermen voelbaar. Geen belangrijk moment mag worden gemist.

Aziaten in opkomst

Op de balkonnetjes langs de route staan bewoners en toeristen uit de hele wereld zij aan zij op de eerste rang. In de arena kijken toeschouwers mee op grote beeldschermen. De Aziaten zijn in opkomst. Een op de vijf buitenlandse bezoekers komt dit jaar uit Japan, Zuid-Korea of China. Ook zij zijn op de televisie aangewezen als de in het roodwit geklede massa samen met de stieren de hoek om slaat bij de bocht van Mercaderes. Dit is het gevaarlijkste deel van het 875 meter lange traject. In de plotselinge, licht hellende curve hebben de stieren moeite overeind te blijven. Nergens is de onvoorspelbaarheid groter dan hier. Voor sommigen juist een uitdaging op deze plek te gaan staan.

Door de lenzen van de camera’s is te zien hoe een man in een groen shirt ternauwernood ontsnapt aan de dood. Het zijn doorgaans de buitenlandse toeristen die bij gebrek aan ervaring de grootste risico’s lopen. Ook houden ze zich niet altijd aan de geschreven en ongeschreven regels. Zo mogen de stieren niet worden aangeraakt noch worden afgeleid. Daar staan hoge boetes op. Commentator Javier Solano wijst tijdens herhalingen detaillistisch op de gevaren. Die kent hij als geen ander. Meer dan vijftien jaar liep hij als renner mee door de straten van Pamplona.

Rennen op instinct

Waaghalzen blijven zo lang als mogelijk voor een stier sprinten. Het is topsport. Al zijn de dieren zijn niet uit op de dood van een mens. Die denderen op instinct door op Calle de la Estafeta. In de bocht van Telefónica, de laatste voor de Plaza de Toros, komt alles en iedereen even in de verdrukking. De stieren rennen gegroepeerd door en trappen ongewild op de lichamen van enkele gevallen renners.

Na zo’n tweeënhalve minuut zijn de stieren binnen. Het is wonder boven wonder goed gegaan. Na de vierde ‘insluiting’ telt San Fermín 2015 nog maar slechts een handjevol gewonden. Via de camera’s van TVE doen renners en gewonden voor het televisiepubliek hun verhaal. Een enkeling maakt zelfs een victorieteken als hij door de EHBO de ambulance worden ingeleid. Maar dat het stierenrennen wel degelijk levensgevaarlijk kan zijn bewijst het verleden. De beroemdste encierro ter wereld eiste, sinds de telling in 1910, zestien levens. De laatste dode viel in 2009 toen de Spanjaard Daniel Jimeno op de horens van Capucino terecht kwam. De beelden zijn nog altijd op YouTube te zien.

Een half uur voordat het stierenrennen begint zoemt de camera van TVE in op de ouders van Daniel Jinemo ,die op de plaats waar hun zoon overleed bloemen aan een houten paal hangen. Het fatale moment vond vandaag precies zes jaar geleden plaats. Javier Solano is er even stil van. „Dit is heel triest”, zegt hij in de televisiestudio. „Laten we hopen dit niet meer mee te maken.” Toch is Solano bevreesd dat er op een dag een groot dodelijk ongeluk zal plaatsvinden waardoor de steeds populairder wordende traditie in gevaar komt. Zover is het nog niet.

TVE sluit af met het beginbeeld van de rennende stieren. Nog nooit kwam één van de dieren op weg naar de arena van Pamplona om het leven. Maar later op de dag volgt hun zekere einde voor het oog van de opgeluchte renners in de Plaza de Toros, dit keer vastgelegd door de camera’s van Canal +. Buiten het zicht van de wereld achter de Spaanse betaalmuur.