Ze zaten allemaal aan haar – ‘zie het maar als doktertje spelen’

Het misbruik was evident, maar kennelijk niet voor het tehuis. Cheyennes ouders knokken al zes jaar voor een vergoeding.

Cheyenne (15) zat vanmiddag huilend op haar kamer. Gisteren ook. En eergisteren ook. Het gaat niet goed, zegt ze. Nog steeds niet goed.

Ze hangt achterover in de bank, gehuld in een grijze joggingbroek die wijd om haar benen valt. MTV staat aan. Het televisiegeluid wordt overstemd door een blaffende hond die rondjes om de bank rent. Cheyenne zit naast haar ouders.

Tot haar negende woonde ze in de Almelose jeugdzorginstelling Commujon. Daar werd ze seksueel misbruikt. Nu woont ze weer thuis, in een dorpje vlak bij Enschede. Haar ouders proberen al jaren een schadevergoeding voor haar te regelen. Ondanks alle aandacht die er nu is voor misbruikslachtoffers van jeugdzorg, is dat nog altijd niet gelukt.

Cheyenne werd als jong kind bij Commujon geplaatst, omdat de omstandigheden thuis volgens Bureau Jeugdzorg niet optimaal waren. Ze kwam in een groep terecht met kinderen die daar waren geplaatst wegens ‘seksueel grensoverschrijdend gedrag’. Als ze praat over die tijd, worden haar ogen somber en verhardt haar stem. Van de vele groepsgenoten die haar misbruikten, deden drie het bijna iedere dag, vertelt ze. Het gebeurde tijdens het busvervoer, op de toilet, in haar kamer. „Ik wilde ’s avonds mijn deur op slot doen zodat ze niet binnen konden komen. Maar van de leiding mocht ik mijn kamer niet afsluiten. Zij maakten mijn deur altijd open.”

De kinderen wisten dat op Cheyennes kamer geen camera’s hingen, zodat de leiding het misbruik niet zou opmerken. Ze werkten samen in een soort seksnetwerk, blijkt uit gerechtelijke documenten. Terwijl het misbruik plaatsvond, stonden andere kinderen op de uitkijk om te voorkomen dat hun vriendjes werden betrapt. De kinderen hadden onderling een codetaal ontwikkeld en waarschuwden elkaar als de groepsleiding eraan kwam.

Cheyenne durfde het misbruik niet te melden. Ja, ze had er wel eens op gehint tegen haar ouders: ‘De andere kinderen zitten aan mij, ze plagen mij.’ Haar ouders meldden dit aan Commujon, maar kregen te horen dat zij zich geen zorgen hoefden te maken. „We moesten het maar zien als doktertje spelen”, zegt haar vader Adwin.

In april 2009 vertelde Cheyenne tegen de leiding van Commujon dat een groepsgenote aan haar borsten, vagina en billen had gezeten. De instelling reageerde door haar aanrander te vertellen dat zij dit niet mag doen; er volgden geen verdere maatregelen. Pas een half jaar later kreeg Commujon door dat er meer aan de hand was. Het ‘seksnetwerk’ binnen de instelling werd ontmanteld. Cheyenne mocht weer naar huis.

Later verscheen een zeer kritisch rapport over de werkwijze van Commujon. De instelling had signalen niet herkend, te weinig toezicht gehouden, onvoldoende deskundigheid in huis en de leefgroepen waren niet overzichtelijk ingericht. De instelling was, kortom, niet toegerust om kinderen met obsessief seksueel gedrag op te vangen.

Volgens de ouders van Cheyenne heeft hun dochter recht op een schadevergoeding. „Niet om er rijk van te worden”, zegt Adwin, „maar zodat zij de rest van haar leven de hulp kan krijgen die zij nodig heeft.” Zijn dochter heeft volgens Adwin nog iedere dag last van de gevolgen van het misbruik. Adwin houdt daarvoor Commujon en Jeugdzorg verantwoordelijk. „Cheyenne stond onder toezicht van de staat. Waar was dat toezicht dan?”

Maar zes jaar na de gebeurtenis hebben de ouders nog niets bereikt. Ze voerden een rechtszaak tegen de instelling. Die verloren zij gedeeltelijk. Omdat het misbruik „buiten het zicht van de groepsleiding heeft plaatsgevonden” stelt de rechter dat Commujon niet zó onzorgvuldig heeft gehandeld dat zij aansprakelijk is voor de schade. De instelling moet 3.000 euro betalen, de ouders de proceskosten – en die bedragen óók 3.000 euro. Per saldo houden ze dus niets over.

Er loopt ook een claim bij het Schadefonds Geweldsmisdrijven. De ouders wachten al anderhalf jaar op een beslissing. „Ik ben er nu al zo lang mee bezig, dat ik gek word”, zegt Adwin. „Cheyenne heeft uitgebreid verklaard over het misbruik tegen deskundigen die de instelling onderzochten. Het staat vast dat zij misbruikt is. Waar is dat Schadefonds dan anderhalf jaar mee bezig?”

De katholieke kerk heeft het misbruikschandaal volgens Adwin voortvarender aangepakt dan Jeugdzorg. „De kerk heeft alle slachtoffers al terugbetaald. Cheyenne wacht al jaren.” Maar hij gaat door, zegt Adwin. Hij heeft een nieuwe advocaat in de arm genomen. Samen gaan ze in hoger beroep tegen de uitspraak van de rechter. „Ze zullen betalen, vroeg of laat.”