Column

Let op: geld verdienen kost geld, geld lenen is gratis

Het leenstelsel is nu al de zieke patiënt die pillen tegen bijwerkingen moet gaan slikken. Dat zal niet lang goed gaan, voorspelt Christiaan Weijts.

Wie had dat nou gedacht, dat studenten het leenstelsel voor heel andere doelen gebruiken dan de studie? Het Nibud berichtte maandag dat nu al één op de drie studenten leent voor extraatjes als reizen, uitgaan of alvast als spotgoedkoop hypotheekdeel voor later. Op dezelfde dag maakte het CBS bekend dat alleen in Zweden de belasting op arbeid hoger is dan bij ons.

Bij elkaar opgeteld leveren die twee nieuwtjes de volgende slogan op. LET OP: GELD VERDIENEN KOST GELD! GELD LENEN IS GRATIS!

Het NOS Journaal deed gniffelend mee aan die reclamecampagne door de vakantiekiekjes te tonen van een studente die van haar gratis geld op wereldreis was gegaan. ‘Ook heel leerzaam.’

Nee, daar is het ‘niet voor bedoeld’, liet minister Bussemaker weten, maar dat is geen regelgeving, dat is etiquette. Had niemand op haar ministerie dit voorzien? De huidige Nibud-enquête toont nog maar een fractie van wat er straks gebeurt als de basisbeurs wegvalt. Dan gaat de overgrote meerderheid van de studenten lenen, ook om apart te zetten. Op een spaarrekening levert dat zelfs nog een bescheiden winst op. Wie niet maximaal leent, is dief van eigen portemonnee.

De gevolgen laten zich raden. De huidige voorwaarden van het leenstelsel zullen onhoudbaar blijken. Rente- en aflossingspercentages zullen stijgen. Strenge maatregelen volgen. Wie leent moet voortaan elk jaar bonnetjes overleggen om aan te tonen dat het geld aan studiedoeleinden besteed is. Om die hele administratie in goede banen te leiden, stelt het ministerie duizenden extra ambtenaren aan. En het implementeert een grootschalig ict-project dat al die uitgaven registreert.

Onmiddellijk klagen belangenorganisaties dat dit in strijd is met de privacywetgeving. Als het Europese Hof hen in het gelijk stelt, bedenken nieuwe ambtenaren daar weer een nieuwe remedie tegen.

Het leenstelsel is als die patiënt die eindeloze dozen pillen slikt omdat de ene pil de bijwerkingen van de andere moet onderdrukken. Dat kost veel geld, en omdat de opbrengsten van het leenstelsel sowieso tegenvallen nu maximaal lenen onverhoopt zo aantrekkelijk werd, moeten die extra vierduizend docenten, die Bussemaker deze week trots aankondigde, weer worden ontslagen. Malieveld en Maagdenhuis zullen nog vaak het decor zijn van studentenprotest.

Dan onthult deze krant dat er reisorganisaties bestaan die wereldreizen aanbieden en tegen een kleine meerprijs ‘studiereis’ op het bonnetje zetten. Kroegbazen verkopen bierpitchers als ‘studieboeken’ en ook restauranthouders, bordelen, enzovoorts werken aan deze praktijken mee. Er woekert een complete studentenschaduweconomie, die in de media ontploft tot nationaal schandaal.

Na verkiezingen brengt de nieuwe coalitie (D66, VVD en CDA) de oude studiefinanciering weer terug, in afgeslankte vorm uiteraard. En het sociale leenstelsel? Dat kennen we alleen nog als onderwerp van een parlementaire enquête.