Handelsverdrag EU-VS uit de gevarenzone

Europees Parlement stemt in met een speciale rechtbank voor bedrijven in het beoogde handelsverdrag met de Verenigde Staten.

Terwijl iedereen op de speech van de Griekse premier Alexis Tsipras lette, werd met een stemronde in het Europarlement een ander Europees hoofdpijndossier voorlopig gesloten. Gisteren stelde Brussel de onderhandelingen met de VS over het omstreden megahandelsverdrag TTIP veilig, het Trans Atlantic Trade and Investment Partnership.

Het parlement stemde gisteren over een cruciaal onderdeel van dat beoogde TTIP: een vorm van speciale rechtspraak voor buitenlandse investeerders. Een mede door parlementsvoorzitter Martin Schulz in elkaar geknutseld compromisvoorstel over deze fel omstreden arbitrage werd met een ruime meerderheid aangenomen. Een maand geleden gelastte Schulz in een zeer ongebruikelijke stap op het laatste moment een stemming over een eerdere versie van het voorstel af, omdat een meerderheid ervoor ontbrak.

Het merendeel van de diep verdeelde sociaal-democraten, wier steun essentieel was, hielp het compromis gisteren uiteindelijk aan een meerderheid. De drie Nederlandse sociaal-democraten stemden tegen. Zij zien, net als andere linkse parlementariërs en maatschappelijke organisaties, speciale rechtbanken voor bedrijven als ondermijnend voor de soevereiniteit van landen.

De huidige vorm van die arbitrage, ISDS of Investor State Dispute Settlement, geeft bedrijven het recht regeringen voor een speciaal tribunaal te dagen als zij hun investeringen in gevaar zien komen.

Tot voor kort zat ISDS standaard in handelsverdragen, maar het maatschappelijk verzet ertegen groeide zo sterk dat het hele TTIP er gevaarlijk veel draagvlak door verloor. Het huidige compromis volgt de lijn die handelscommissaris Cecilia Malmström eerder had geopperd. In plaats van de huidige ad hoc tribunalen moet er een permanent, onafhankelijk hof voor geschillenbeslechting tussen bedrijven en regeringen komen, met een mogelijkheid voor beroep.

Sociaal-democraten kunnen op basis van dit compromis zeggen dat ze ISDS hebben gestopt, en de Commissie kan staande houden dat ze geschillenbeslechting heeft gehandhaafd, maar in een gemoderniseerde vorm. „Deze stemming toont dat het oude ISDS niet mag en niet kan worden gereproduceerd in TTIP”, twitterde handelscommissaris Malmström gisteren tevreden. Hiermee zet zij hoog in. Want de andere partij in de onderhandelingen, de VS, wil een TTIP-verdrag met ISDS erin. Volgende week begint de tiende onderhandelingsronde tussen beide partijen.