Griekenland? China, daar zijn pas problemen

De Chinese autoriteiten slagen er niet in de paniek op de beurs te bezweren: het verlies is al 3.200 miljard dollar. Zet de achteruitgang door, dan merkt de hele wereldeconomie dat.

Een beurshandelaar in Beijing doet een dutje naast zijn computerschermen, terwijl de Chinese beurs onderuitging. Foto Wu Hong/EPA

Alle ogen in Europa zijn op Griekenland gericht, maar in Azië en de Verenigde Staten wordt met groeiende angst het ruige spektakel op de twee Chinese beurzen gevolgd, die sinds half juni 3.200 miljard dollar van hun waarde hebben verloren. Dat is elf maal de totale schuld van Griekenland. Als deze achteruitgang op de Chinese beurzen overslaat op de Chinese economie, gaat de hele wereldeconomie dat merken.

Alle maatregelen van de autoriteiten ten spijt, zette de rot op de beurzen van Shanghai (min 5,9 procent) en Shenzhen (min 2,9 procent) gisteren door en verspreidde zich naar de beurzen van Tokio (min 3,1 procent) en het aan Shanghai gekoppelde Hongkong (min 5,8 procent).

De Chinese centrale bank probeerde de paniek onder de 90 miljoen hoofdzakelijk kleine beleggers te bestrijden, maar dat lukte opnieuw niet. Tot de maatregelen behoorden het verstrekken van kredieten voor 60 miljard dollar aan staatsbedrijven om aandelen te kopen, de stillegging van de aandelenhandel in 1.476 van de 2.830 beursgenoteerde bedrijven en veel sussende woorden.

De speculerende beleggers – vooral gepensioneerden, boeren en eigenaren van kleine zaken – willen koste wat het kost verkopen, vaak omdat hun geldschieters terugbetaling van leningen eisen. Tot nu toe hebben 33 beleggers zelfmoord gepleegd, omdat zij het familiekapitaal hadden vergokt op de beurs of omdat zij geen regeling konden treffen met de ondergrondse maffiabankiers.

Opvallend was gisteren dat ook de koersen van grote, internationaal opererende staatsbedrijven, zoals Petrofina, ICBC-bank, Tencent, China Mobile en PingAn Verzekeringen, onder druk kwamen te staan. Japanse en Amerikaanse bedrijven die een groot deel van hun omzet in China maken, behoorden in Tokio en Hongkong tot de sterkste dalers.

Sinds de verjaardag van de president

Waarom de Chinese beurzen uitgerekend op de verjaardag van president Xi Jinping op 12 juni begonnen te dalen, na in de negen maanden daarvoor met 150 procent te zijn gestegen, is niet duidelijk. Feit is dat de maatregelen van de autoriteiten niet helpen en dat daardoor de Communistische Partij van China in grote verlegenheid is gebracht. De CPC geldt als oppermachtig en alwetend.

De diepere oorzaken zijn wel duidelijk: verreweg de meeste aandelen zijn overgewaardeerd en de zorg over de stagnerende groei neemt toe, ook onder de beleggende middenklasse die wakker is geschrokken. Beleggen, zo hebben zij opnieuw ontdekt, is zeker in China hoogst riskant. Voor kleine kapitalisten zijn er echter weinig alternatieven: sparen levert niets op en de vastgoedmarkt stagneert.

Door de strenge controles op de export van kapitaal – een communistische erfenis – kunnen zij niet naar buitenlandse beurzen en blijven alleen de Chinese beurzen over in de jacht naar snelle rijkdom. Hele families, straten en dorpen gingen de beurs op. Zij dreven de koersen op en negeerden waarschuwingen van de autoriteiten.

De groei is in het geding

Schulden van staatsbedrijven en overheden stapelen zich op, de sanering van oude sectoren (staal, scheepsbouw) en de aangekondigde privatisering van staatsbedrijven verlopen traag. En de groei vertraagt naar hooguit 7 procent.

De zorgen van de autoriteiten namen toe, maar er werd behalve enkele renteverlagingen weinig aan gedaan.

Nu de problemen overslaan naar de beurzen van Tokio en Hongkong – en waarschijnlijk ook naar New York, waar gisteren al Chinese internetbedrijven als Alibaba terrein verloren – neemt het risico voor buitenlandse investeerders toe.

Waar Chinese en buitenlandse investeerders vooral bang voor zijn, is dat de beurscrisis de afzwakking van de groei van de tweede economie van de wereld versterkt. De tijd dat de Chinese economie, inclusief de beurzen, een autonome planeet vormde, is allang voorbij.