Eritrea is een land waaruit je weg wilt

waarom Eritreeërs hun land ontvluchten Er komen momenteel zo veel asielzoekers naar Nederland dat er extra opvangcapaciteit moet komen. Een groot deel van die asielzoekers komt uit Eritrea. Wat is er in dat land aan de hand?

Aan de Frans-Italiaanse grens hield een vluchteling een bord vast met de tekst dat hij niet teruggaat.

Er zijn veel redenen waarom Eritreeërs uit hun land proberen weg te komen. Armoede en onderdrukking gaan hand in hand in Eritrea (6,7 miljoen inwoners). Onder dictator Isaias Afewerki, die zijn land in 1991 bevrijdde van Ethiopië, „heerst de angst”, concludeerden onderzoekers van de Verenigde Naties vorige maand.

1 Er is een dienstplicht van kracht voor onbepaalde tijd

De vermeende militaire dreiging van aartsvijand Ethiopië is een voorwendsel om een nationale dienstplicht te handhaven. Sommige dienstplichtigen gaan onder de wapenen, maar de meesten worden gedwongen om hun leven lang voor het regime en militaire bedrijven te werken, bijvoorbeeld bij wegenaanleg en bouwprojecten. Ze hebben geen rechten en krijgen wrede straffen als ze niet gehoorzamen. Zelfs schoolkinderen moeten in de vakantie op het veld werken. Om het perspectief van een slavenbestaan te ontlopen, proberen jongeren weg te komen.

2 De repressie is totaal

Eritrea is een éénpartijstaat, waarin generaal Afewerki (69) de dienst uitmaakt. Burgerlijke vrijheden bestaan niet. Mensenrechten worden systematisch, op grote schaal en op grove wijze geschonden. Waarschijnlijk is er sprake van misdaden tegen de menselijkheid. Daar moet de internationale gemeenschap onderzoek naar doen, vindt het onderzoeksteam van de VN. In Eritrea zelf kan het regime straffeloos zijn gang gaan. Onafhankelijke rechtspraak is non-existent. Van een autoritaire staat is Eritrea de afgelopen jaren geëvolueerd tot een totalitair stelsel.

3 Willekeurige opsluitingen

In 2001 leken de teugels even te worden gevierd. Maar dat duurde niet lang. Voorstanders van democratische hervormingen die voor hun mening waren uitgekomen, verdwenen al snel in de gevangenis. Verdwijningen en willekeurige opsluitingen zijn in Eritrea aan de orde van de dag. De omstandigheden in de gevangenissen zijn mensonterend.

4 Het regime is corrupt

De Eritrese ambassadeur bij de VN in Genève noemde de kritiek op zijn land deze week een internationale „samenzwering”. Buitenlandse mensensmokkelaars zijn verantwoordelijk voor de exodus, niet de omstandigheden in Eritrea zelf, zei hij. Maar uit onderzoek van onder anderen de Tilburgse hoogleraar Mirjam van Reisen blijkt dat Eritrese militairen zelf betrokken zijn bij mensensmokkel.

Het regime incasseert ook ‘belastingen’ die worden opgelegd aan de uitgebreide Eritrese gemeenschappen in de diaspora. Daarnaast zorgt de goudmijn van Bisha, die wordt geëxploiteerd door de Canadese onderneming Nevsun, voor een constante inkomstenstroom in de staatskas. Tegen Nevsun is een proces aangespannen wegens de inzet van dwangarbeiders, iets wat het bedrijf ontkent.

5 Het regime luistert niet

Tijdens de Koude Oorlog heeft generaal Afewerki geleerd dat hij noch op het communistische Oosten, noch op het kapitalistische Westen kon vertrouwen. Ook nu laat hij zich niets gelegen liggen aan buitenlandse kritiek – zie de opmerking over de „samenzwering”. De drie diplomaten die namens de VN onderzoek deden, kwamen Eritrea niet in.

6 De diaspora houdt zich koest

De arm van het regime reikt ver, via een uitgebreid spionagenetwerk van informanten. Honderdduizenden Eritreeërs verblijven in het buitenland, maar van een georganiseerd verzet is geen sprake. Als er al dissidente clubs zijn, bestoken die voornamelijk elkaar. De meeste Eritreeërs in het buitenland dragen trouw de ‘vrijwillige’ belasting af. Ze weten dat achtergebleven familieleden in gevaar komen als ze dat niet doen. Bovendien moeten ze zelf bij de Eritrese ambassade langs om reispapieren te kunnen krijgen. En net zoals in de vroegere DDR weet je nooit of je iemand wel kunt vertrouwen binnen je eigen gemeenschap.

Toen VN-onderzoekers onlangs hun rapport kwamen toelichten in Genève, kregen ze politiebescherming. Ze waren bedreigd op straat. Zo’n 6.000 Eritreeërs waren naar Genève afgereisd om te demonstreren tegen het rapport dat volgens hun ambassadeur de vrucht is van „een duistere politieke agenda”.