Even een foto van jouw infectie heen en weer appen, mag een arts dat?

Foto iStock

Handig en snel is het zeker maar is het veilig? In veel ziekenhuizen wisselen artsen informatie over patiënten uit via WhatsApp. Dat zeggen medici met diverse specialismes en uit verschillende ziekenhuizen tegen NRC Q. Ze gebruiken de app bijvoorbeeld voor het versturen van foto’s van aandoeningen, om aan collega’s op afstand om hulp te vragen bij een acute diagnose. Ook gebruiken ze het om elkaar advies te vragen over behandelingen. Vier vragen.

1. Waarom is dit een probleem?

WhatsApp, eigendom van Facebook, heeft in het verleden diverse privacy- en beveiligingsproblemen gehad. Ook slaat de app foto’s vaak automatisch op de smartphone op, waardoor die ook in andere cloud-opslagdiensten terecht kunnen komen. Privé-informatie van patiënten raakt zo gemakkelijk ongemerkt verspreid.

2. Let iemand hier überhaupt op?

“De beveiliging van medische gegevens heeft onze bijzondere aandacht,” zegt Lysette Rutgers, woordvoerder van het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP). “Juist bij dit soort supergevoelige informatie moeten artsen nooit vergeten om daar zeer zorgvuldig mee om te gaan. Als artsen persoonlijke gegevens over patiënten met elkaar uitwisselen, moet dat goed beveiligd gebeuren.”

Patiëntenfederatie NPCF herkent het beeld. “We horen vaker dat artsen patiënteninformatie uitwisselen per WhatsApp. Het is voor ons vooral belangrijk dat foto’s en gegevens die met WhatsApp worden verstuurd niet herleidbaar zijn tot individuele patiënten,” zegt woordvoerder Thom Meens.

Het is niet duidelijk welke medische beroepsorganisaties verantwoordelijk zijn voor dit dossier. Voor de specifieke invulling van de richtlijnen wijst Artsenfederatie KNMG verder op de gedragscodes van ziekenhuizen zelf. Maar de Vereniging van Ziekenhuizen verwijst naar de Federatie van Medisch Specialisten, die op haar beurt weer terug naar de KNMG wijst.

3. Zijn er regels voor artsen?

Het is inderdaad moeilijk om vast te stellen hoe vaak het precies gebeurt, en welke informatie artsen exact delen over patiënten via WhatsApp. Facebook zelf houdt dit soort specifieke gegevens niet bij. Landelijke onderzoeken zijn niet of nauwelijks gedaan. Ook het CBP kent de omvang van het fenomeen niet.

Heldere regels zijn er niet. KNMG verwijst naar de algemene privacy-richtlijnen en gedragscodes op sociale media voor artsen. Die zijn streng, maar WhatsApp staat niet expliciet vermeld.

“Het is een een lastig dilemma,” zegt Bon Verweij, neurochirurg in het UMC Utrecht.

“Het komt zeker veel voor dat artsen via WhatsApp overleggen en patiënteninformatie delen. Ik heb zelfs wel eens levens gered doordat we via een mobiel bericht veel sneller over een noodsituatie konden overleggen en beslissen dan via de oude systemen. Maar er zijn duidelijke privacy-bezwaren.”

4. Is er iets anders dan WhatsApp?

Het is volgens hem vaak een uitruil tussen privacy en snel kunnen handelen in noodsituaties. Verweij werkt daarom aan een veiliger alternatief voor WhatsApp voor artsen, Esculapp. Die app, waarbij foto’s niet automatisch op de smartphone worden opgeslagen, moet binnenkort uitkomen. Er zijn wel meer opties, zoals het Canadese Figure 1. Al is het hierbij net zo goed de vraag hoe waterdicht de beveiliging is. Bovendien is alle digitale communicatie te kraken.

Ook zijn deze apps pas echt nuttig als ze net als WhatsApp op vrijwel alle smartphones van artsen staan geïnstalleerd. Dat is voorlopig nog lang niet zo.