Dit is beter dan Wikipedia

National Geographic Historia is er nu ook in het Nederlands. Leuk? Zeker! Alleen ‘t vage verhaal over die verdwenen Etrusken kennen we nu wel.

„De bouw van een kathedraal was titanenarbeid”, staat bij deze tekening in de eerste, Nederlandse NG Historia. Beeld National Geographic

Mooi, het nieuwe geschiedenistijdschrift National Geographic Historia leest lekker weg. Al sinds een paar jaar verscheen het in het Spaans, sinds kort in het Engels, en nu dus ook in het Nederlands. Het is pure ontspanning voor geschiedenisliefhebbers, niks moeilijks en toch interessant. Met veel oude bekenden. Alexander de Grote in India: altijd leuk. Middeleeuwse kathedralenbouwers, altijd goed. Britse strijd met de Zoeloes: Shaka Zulu? Altijd spannend! En natuurlijk Leonardo da Vinci. Volgende keer komt Michelangelo, zo staat al aangekondigd.

Je kan er verveeld over doen, maar het blijven mooie verhalen. Relaxed houd je je culturele geheugen op peil. En altijd leer je iets wat je nog niet wist. Dat Leonardo waarschijnlijk een Frans kasteel (Chateau de Chambord) heeft ontworpen, bijvoorbeeld. Met een schitterende kastelenfoto over twee pagina’s. Prachtig!

En dus erg veel oudheid, zoals past bij de archeologie-traditie van moederbedrijf National Geographic. Dat is bij de concurrerende bladen op de Nederlandse geschiedenismarkt (Historisch Nieuwsblad, Quest Historie, Wetenschap in Beeld, Historia) minder. Daar domineert recenter geschiedenis.

Eigenlijk een gek verhaal

De zeven wereldwonderen van de Oudheid, wat waren die ook alweer? NG Historia legt het nog eens uit. Je kunt ook op Wikipedia kijken, maar dit is beter geschreven en véél beter geïllustreerd. Die wonderen zijn eigenlijk een gek verhaal. Het begon met een gedicht uit de tweede eeuw voor Christus, waarin zo maar wat indrukwekkende gebouwen werden opgesomd, vooral om de superioriteit van de tempel van Artemis in Efeze aan te tonen. Hoe werden die zeven gebouwen (de Piramide van Cheops, het Mausoleum van Halicarnassus, de vuurtoren van Alexandrië, etc.) zo’n eeuwigdurend verhaal? Zou dat echt komen door de heiligheid van het getal zeven, zoals de auteur van het stuk (een Spaanse hoogleraar die in China werkt) uit de doeken doet? Onwaarschijnlijk.

Maar ach wat! Leuke feitjes genoeg. Zoals dat niemand ooit iets heeft teruggevonden van de hangende tuinen van Babylon. Zou dat Wereldwonder wel echt hebben bestaan?

Eén bekend verhaal te veel

Maar bij de Etrusken – dat pre-Romeinse volk uit Toscane – knapte er iets bij mij. Dat was net één Bekend Verhaal te veel. Alles staat erin, schitterend geïllustreerd, meer is het niet. Waarom niet eens een reportage over het het hedendaagse Toscane, hoe die vage geschiedenis van een verdwenen volk daar nog altijd voortleeft (of juist niet)? Zou iemand zich daar nu nog altijd kunnen inbeelden Etrusk te zijn? Dát wil ik nou weleens weten.

Sommige geschiedenissen gaan wel wat dieper. In een helder zondvloedverhaal wordt bijvoorbeeld een vermakelijk historisch haasje-over beschreven: hoe nieuwe feiten telkens leiden tot nieuw geloof in het werkelijke bestaan van zo’n grote overstroming. Toen in 1872 op een oud kleitablet een veel oudere versie van het verhaal werd gevonden, werd dat eerst gezien als nieuw bewijs. Maar dat was natuurlijk helemaal geen onafhankelijke bron; de bijbelschrijvers hadden gewoon een ouder verhaal naverteld. Maar in de jaren negentig is bewijs gevonden dat zo’n 7.500 jaar geleden de Zwarte Zee veel kleiner was, en in een paar jaar helemaal volliep. Zou dát dan de basis van het zondvloedverhaal kunnen zijn geweest? Misschien. Kijk, dat is een fijne geschiedenisles, vol expliciet opgeklaarde halve waarheden en begrijpelijk gemaakte vergissingen.