Als er zondag geen resultaat is, houden ze ermee op

Op de eurotop van gisteren had Griekenland geen uitgewerkt voorstel aan de andere eurolanden. Zondag is er weer een top, en dat is de beslissende top.

EU-leiders hebben Griekenland op een top gisteravond nog tot zondag gegeven om met een geloofwaardig pakket hervormingen en bezuinigingen te komen dat de weg zou vrijmaken voor nieuwe noodsteun. Die dag zal er ook een nieuwe „beslissende top” worden gehouden, in de woorden van de Italiaanse premier Matteo Renzi.

„Er resten ons nog vijf dagen”, zei ook Donald Tusk, de voorzitter van de Europese Raad van regeringsleiders. „Tot nu toe heb ik vermeden om over deadlines te praten, maar dit is de echte deadline.” De extra top gisteren was ingelast na het Griekse referendum van afgelopen zondag, waarbij 61 procent van de Grieken tegen de eisen stemde die de EU stelt in ruil voor noodsteun.

De Duitse bondskanselier Angela Merkel zei na afloop dat het referendum „de manoeuvreerruimte” van de overige achttien eurolanden heeft „beschadigd” en dat de Griekse regering met voorstellen zal moeten komen die verder reiken dan wat tot nu toe op tafel lag. De Griekse premier Alexis Tsipras hoopte juist op een versoepeling van de eisen.

Naast de top van EU-leiders was er gisteren ook een extra vergadering van ministers van Financiën uit de eurozone (Eurogroep). Die leidde vooral tot boze reacties. Eurolanden hadden Griekenland om een nieuw actieplan gevraagd, om te voorkomen dat het land afglijdt in financiële chaos. Maar minister Euclid Tsakalotos verscheen tot ergernis van zijn collega’s met lege handen op de bijeenkomst.

Het kan niet elke dag mañana zijn

Eurogroep-voorzitter Jeroen Dijsselbloem gaf Tsakalotos, de opvolger van de maandag afgetreden Yanis Varoufakis, tot uiterlijk vanochtend om alsnog met „geloofwaardige voorstellen” te komen. Volgens persbureau Reuters zou Tsakalotos zijn collega’s gisteren om een overbruggingskrediet hebben gevraagd tot het eind van deze maand, zodat in de tussentijd een oplossing voor de langere termijn kan worden gezocht. Want Griekenland moet op 20 juli 3,5 miljard terugbetalen aan de Europese Centrale Bank (ECB).

Het uitblijven van concrete voorstellen wierp meteen een schaduw op de top van regeringsleiders. „Voor de Griekse regering is het altijd mañana”, zei de Litouwse president Dalia Grybauskaite bij aankomst in Brussel. „Maar voor ons kan het niet elke dag mañana zijn.” Premier Rutte zei „zeer somber” te zijn over de top en „over de vraag of Griekenland wel met voorstellen wil komen”.

Vorige week dinsdag liep het oude, tweede EU-hulpprogramma voor Griekenland af, nadat de Grieken waren weggelopen van de onderhandelingstafel en besloten een referendum te houden over de eisen die de EU stelt. Het land moet nu nieuwe noodsteun aanvragen, waarna de Eurogroep moet besluiten of de onderhandelingen kunnen worden begonnen. „Dit alles moet worden gedaan in enkele dagen”, zei Dijsselbloem gisteren.

Ook de Duitse bondskanselier Angela Merkel eiste duidelijkheid van de Griekse premier Alexis Tsipras. „Het gaat niet meer om weken, maar om dagen.”

Minister Tsakalotos, die in de afgelopen maanden hoofdonderhandelaar was namens de Griekse regering, wilde gisteren verder praten op basis van twee brieven die de Griekse regering vorige week al indiende. Een „misverstand”, noemde Dijsselbloem dat, aangezien die brieven betrekking hebben op het oude, intussen verlopen programma of op voorstellen die inmiddels niet meer op tafel liggen. „Naar ons oordeel is de politieke situatie echt veranderd”, zei Dijsselbloem.