Weekend? Meer kans op overlijden

Wie in het weekend met spoed in een Nederlands ziekenhuis wordt opgenomen, heeft een bijna 20 procent grotere kans om binnen een maand te overlijden – vergeleken met een opname op maandag.

Die weekendsterfte is in Nederland hoger dan in Engeland (13 procent weekendverhoging) en de Verenigde Staten (8 procent hoger). In Australië is er geen ‘weekendpiek’. De internationale vergelijking van sterfte na een weekendopname staat in een gisteravond online verschenen artikel in het wetenschappelijke tijdschrift BMJ Quality and Safety.

Over de oorzaken wordt gespeculeerd. Het is mooi dat er nu een internationale vergelijking is, „maar het lijkt nutteloos om het hierna nog eens aan te tonen”, schrijven twee gezondheidsonderzoekers in een commentaar dat tegelijk met het onderzoek werd gepubliceerd. Ze schrijven dat het weekendeffect vijftien jaar geleden voor het eerst is aangetoond en daarna nog vaak opnieuw. Dus het bestaat zeker. „Nu is er onderzoek nodig naar de oorzaak van het weekendeffect en hoe het afgezwakt kan worden.”

Speculaties over de oorzaak zijn er genoeg. Vrijwel iedereen wijst op het tekort aan verplegend personeel in het weekend en de afwezigheid van medische specialisten. Het leidt tot lang wachten op diagnostiek, behandeling en zorg.

Maar de oorzaak kan ook bij de patiënt liggen. Misschien zijn patiënten die in het weekend met spoed worden opgenomen wel ernstiger ziek – anders wacht je tot maandag. En daarnaast: in het weekend sporten, recreëren, feesten en drinken de mensen meer, wat tot andere ziekten op de spoedafdeling leidt.

In Nederland hebben afzonderlijke medische specialismen wel veranderingen doorgevoerd. Op intensive care-afdelingen is nu altijd een gespecialiseerde arts aanwezig, of snel oproepbaar. En de gynaecologen hebben afgesproken dat er op verloskundeafdelingen altijd zo’n specialist is.

In Nederland varieert de kans om na een spoedopname binnen een maand te overlijden van 4,0 procent (op vrijdag) tot 4,6 procent (op zaterdag en zondag). In de VS is die kans steeds lager. Die absolute percentages zijn echter slecht vergelijkbaar door cultuurverschillen.