Tsipras wint, maar het geld is op

Het Griekse ‘nee’ is geen ‘nee’ tegen Europa, zegt minister Varoufakis. Zo probeert de Griekse regering zich te redden. Want de enige uitweg uit de crisis is de onderhandelingstafel.

Mensen vieren feest in Athene, nadat de eerste uitslagen binnenkwamen. Foto Angelos Tzortzinis/ AFP

De woede en teleurstelling hebben gesproken. De Griekse bevolking heeft het referendum aangegrepen voor een keiharde afwijzing van bezuinigingen en buitenlandse bemoeienis. De stemming heeft niet duidelijk gemaakt waar de Grieken wel voor kiezen. Dat moet premier Alexis Tsipras nu doen.

„Na een ‘nee’ kom ik binnen 48 uur terug met een akkoord”, was de laatste belofte die Tsipras Griekse kiezers meegaf voor ze naar de stembus gingen. Hij vroeg de bevolking om een zo sterk mogelijk mandaat om keihard onderhandelingen mee in te gaan. De Griekse premier heeft zijn gewenste ‘nee’ gekregen. Het vertrouwen van Grieken in zijn goede bedoelingen blijkt na vijf maanden regeren ongeschonden.

Vanaf vandaag zit de Griekse regering volgens Tsipras weer aan de onderhandelingstafel. Daarop ligt volgens hem dan ook het onderwerp vermindering van de staatsschuld. De Griekse bevolking heeft volgens hem laten zien wat voor Europa ze willen. „Een Europa van solidariteit en democratie.”

De druk op Tsipras om zijn 48 uurs-belofte waar te maken is hoog. De Griekse banken staan op omvallen en de ECB lijkt de enige redding. Nog voor alle stemmen geteld waren kwamen daarom gisteravond in Athene de directeuren van alle grote banken bijeen voor noodberaad met de staatssecretaris voor Financiën. De vrees is dat de bankbiljetten binnen een dag op zijn.

Nee-stemmers vierden zondagavond, terwijl de stemmen nog werden geteld, uitbundig feest op straat in het centrum van Athene.

Politici deden intussen hun best de uitslag uit te leggen als een pro-Europese keuze en eventuele schade te beperken door te verkondigen dat onderhandelingen met Europa verder zullen gaan.

Minister van Financiën Yannis Varoufakis was het eerste lid van de regering dat reageerde. Het Griekse ‘nee’ is volgens hem geen ‘nee’ tegen de Europese Unie en geen nee tegen de eurozone. „Vanaf morgen steken we onze hand uit en vragen om samenwerking met Europa om tot houdbare oplossingen voor onze schuld te komen”, aldus Varoufakis.

Hij maakte duidelijk dat het Griekse kabinet zich gesterkt voelt. De uitslag laat volgens Varoufakis zien dat de regering-Tsipras de onderhandelingen terecht zo hard speelde. Pas als er afspraken zijn over schuldenreductie, kan worden gepraat over een eventueel nieuw akkoord. Het Griekse nee moet volgens hem worden gezien als een ‘ja’ voor een ‘eurozone van eenheid en voorspoed’ en een afwijzing van een eurozone die bevolkingen gevangen houdt. „Vanaf morgen zal Europa haar eigen wonden genezen.”

„Het is een ‘nee’ tegen chantage”, zei Panos Kammenos, leider van coalitiepartij Onafhankelijke Grieken. Ook hij deed optimistisch over onderhandelingen, zonder duidelijk te maken waarom die nu wel kans van slagen zouden hebben.

„Met een beetje goede wil duren onderhandelingen maar een paar uur. Als die goede wil er niet is duurt het langer, maar dat is niet onze intentie”, aldus Kammenos.

Oppositieleider en vorige premier Antonis Samaras kondigde naar aanleiding van de uitslag zijn vertrek aan als partijleider van Nieuwe Democratie. Een van de prominenten van zijn partij, Theodoros Fortsakis, nam de honneurs waar. Hij drong erop aan dat de regering ervoor moet zorgen dat „het vliegtuig Griekenland niet neerstort, hoewel de duikvlucht lang en breed is ingezet”.