Reeds nu voor alsdan

ILLUSTRATIE OLIVIA ETTEMA

Vorige week was ik bij de presentatie van een juridisch boek over standaardbepalingen in contracten. De wereld hangt van contracten aan elkaar en dit boek – Contract & commentaar van Aernoud Bourdrez en Matthijs Brons – bepleit onder meer dat juristen hun best doen om de standaardbepalingen zo te formuleren dat die ook voor niet-juristen te begrijpen zijn.

Daar ben ik het roerend mee eens. Er is niks tegen juridisch jargon, maar veel juridische teksten zijn nodeloos ingewikkeld, bijvoorbeeld door het gebruik van archaïsche woorden en uitdrukkingen. Zo kom je in contracten en gerechtelijke uitspraken geregeld de verbinding „voor alsdan” tegen. Hier drie voorbeelden. „Zij verlenen elkaar reeds nu en voor alsdan over en weer finale kwijting.”

„Nu voor alsdan gelden met betrekking tot het voorgaande bij deze overeenkomst...” En: „Partijen geven, reeds nu voor alsdan, onherroepelijke volmacht.”

Ik was in de gelegenheid de aanwezigen bij de boekpresentatie te vragen wie wist wat „reeds nu voor alsdan” betekent. Van de vijftig aanwezigen – vrijwel allemaal juristen – staken er volgens mij slechts tien hun hand op. Op zich is dat een goed teken, want kennelijk gebruiken zij deze formulering niet. Toch hoef je maar heel even op internet te zoeken om te zien dat reeds nu voor alsdan in contracten en uitspraken nog volop wordt gebruikt. Het betekent zoiets als ‘al bij voorbaat, voor het geval dat’.

Twee andere archaïsche termen die je vrijwel alleen in juridische teksten tegenkomt zijn nopens en weshalve. Weshalve betekent ‘om welke reden, waarom’ en nopens betekent ‘betreffende’. In de uitspraken op rechtspraak.nl, de belangrijkste juridische website, komen beide woorden ruim 500 keer voor.

Zouden juristen die graag nopens gebruiken ook een voorkeur hebben voor weshalve? Anders gezegd: zijn beide woorden in één tekst te vinden? En zo ja, door wie zijn die teksten dan geschreven?

De combinatie nopens / weshalve is inderdaad te vinden bij rechtspraak.nl en wel in uitspraken van de Hoge Raad, van het Parket bij de Hoge Raad en van het Gerechtshof ’s-Hertogenbosch.

Wie zoekt naar de drieklapper alsdan / weshalve / nopens, komt eveneens uit bij het Gerechtshof ’s-Hertogenbosch en bij het Parket bij de Hoge Raad („waarbij uiteraard de alsdan bij de alsdan vooruitbetaalde tonnages... is ingetreden weshalve reeds op die grond... het onderhavige geval nopens…”).

Een andere archaïsche klassieker in juridische teksten is metterwoon. Ook dit woord, dat volgens de Grote Van Dale ‘om te wonen’ betekent, is honderden keren bij rechtspraak.nl te vinden, in zinnen als „belanghebbende heeft Nederland niet metterwoon verlaten” en „welk recht mede eindigt bij het metterwoon verlaten van de woning”.

Komt metterwoon weleens voor in combinatie met metterdaad, dat het eveneens goed doet bij juristen en rechters? Ja, en wel bij de Hoge Raad, bij het Parket bij de Hoge Raad en bij het Gerechtshof Den Haag („Het metterdaad bezigen van de onroerende zaak... op de peildatum was de woning nog niet metterwoon betrokken”).

Een en ander zou nader onderzocht moeten worden, maar ik heb de indruk dat de grootste producenten nopens het oubollige juristen-Nederlands metterdaad te vinden zijn bij slechts een handvol instanties.