Teruglezen: De dag na het Griekse ‘nee’ - geen extra noodsteun ECB

We sluiten het liveblog

De ogen van de wereld zijn morgen gericht op Brussel, waar de ministers van Financiën en de regeringsleiders van de eurozone bij elkaar komen. De situatie lijkt met de dag moeilijker te worden voor de Grieken. Morgen wordt meer duidelijkheid verwacht over of het een reddingspakket of een Grexit gaat worden. De belangrijkste gebeurtenissen van vandaag:

  • Vanmorgen stapte Yanis Varoufakis op als de Griekse minister van Financiën. De nieuwe minister heet Euclid Tsakalotos, en werd vanavond beëdigd. Volgens Varoufakis was zijn positie niet langer houdbaar omdat zijn aanwezigheid geen goede uitwerking zou hebben op een deal.
  • De Franse president Hollande en de Duitse bondskanselier Merkel ontmoetten elkaar in Parijs. Na die ontmoeting stelde Hollande in een persconferentie dat de deur voor Griekenland nog op een kier stond. Merkel voegde daaraan toe dat er wel een concreet voorstel werd verwacht, dat nog deze week besproken dient te worden.
  • De Europese Centrale Bank draaide de duimschroeven bij de Grieken nog verder aan. In een persbericht maakte de bank bekend dat het Griekse onderpand, dat bepaalt hoeveel noodsteun het land kan krijgen, nog verder is afgewaardeerd.
  • Premier Rutte sprak op een ingelast Kamerdebat gisteravond al klare taal: als de Grieken met een 'flutvoorstel' aankomen, zijn de onderhandelingen snel afgelopen.

Tsipras belde met Draghi over Griekse banken

De Griekse premier Tsipras heeft vanavond een telefonisch gesprek gevoerd met ECB-president Mario Draghi. Dat meldt persbureau Reuters op gezag van een regeringswoordvoerder. De Griekse premier zou met Draghi hebben gesproken over de dreigende liquiditeitsproblemen bij de Griekse banken. Tevens zou hij bij Draghi aan de orde hebben gebracht dat de kapitaalbeperkingen in Griekenland zo snel mogelijk moeten worden opgeheven.

Lagarde: IMF betaalt niet als landen nog schulden bij ons hebben

IMF-chef Christine Lagarde heeft in een gesprek met de Griekse premier Tsipras nog eens laten weten dat het IMF geen geld heeft voor landen die betalingen hebben gemist aan het fonds. Dat meldt een IMF-vertegenwoordiger aan persbureau Reuters.

Dijsselbloem: devaluatie lost niets op

Volgens minister Dijsselbloem lost een devaluatie voor de Grieken niets op. Dat zei hij tijdens het debat over de Griekse kwestie.

"De structurele problemen worden niet opgelost met een devaluatie. De concrurentiepositie wordt misschien even verbeterd. Maar waar zit die concurrentie? Wie wil investeren wanneer er in het rechtssysteem zoveel falen zitten? Er is zo veel onzekerheid voor investeerders of er eerlijke kansen zijn om écht te concurreren. Dat ze niet aanlopen tegen oligarchen, vrienden van de regering. Dat vergt hervormingsprogramma, en ook hier geldt weer: die problemen moeten we fundamenteel aanpakken. Een Marshallplan lost dat niet op."

Rutte: Athene moet niet met flutverhaal komen

Tijdens het kamerdebat over de Griekse kwestie heeft premier Rutte zich stevig uitgesproken. Hij zei dat als Tsipras met een flutverhaal naar Brussel komt, de gesprekken snel voorbij zijn. Volgens Rutte zijn de eurolanden niet bereid om alle afspraken overboord te gooien omdat de Griekse bevolking gisteren 'nee' stemde bij het referendum.

"Dat doen we niet. De eurozone bestaat bij de gratie van strakke afspraken. Als Griekenland daar niet toe bereid is, dan houdt het inderdaad op. Ik zou niet weten hoe je er dan nog uit moet komen. We willen elk land erbij houden, maar dan moet het bereid zijn moeilijke maatregelen te nemen."

De Griekse crisis uitgelegd door Grease en kattengifs

De ontwikkelingen rondom Griekenland gaan maar door, het land heeft zichzelf de afgelopen jaren financieel behoorlijk in de nesten gewerkt. Hoe is het zover gekomen? Voor een samenvatting van het Griekse probleem kunt u nu ook kiezen uit:

De cast van de hitmusical Grease

Greece’s Debt Crisis As Explained Through “Grease” GIFs

... en de kattengifjes van de Belgische site Sambal.be

De facto failliet

Volgens NRC-economieredacteur Mark Beunderman kan de beslissing van de ECB de Griekse banken behoorlijk in de problemen brengen.

“Technisch gezien laat de ECB hiermee weten dat de waarde van het Griekse onderpand verder naar beneden is gegaan. Het onderpand is nodig om noodsteun te kunnen krijgen. Met hoeveel het in waarde is gedaald, dat moet nog blijken – er worden geen cijfers genoemd. Het Griekse onderpand bestaat uit Grieks schuldpapier zoals staatsobligaties en bankobligaties die door de Griekse staat worden gegarandeerd. De Griekse staat is de facto failliet. Dus voor de Griekse banken houdt het in dat ze voor dezelfde hoeveelheid onderpand minder noodsteun krijgen. Dat kan de Griekse banken dus in grote problemen brengen.”

Twitter avatar RaoulRuparel Raoul Ruparel #ECB ELA collateral change surely wipes out any liquidity buffer Greek banks had. But banks couldn't reopen anyway so not huge in that sense

Gevolgen ECB-besluit

Het jongste besluit van de ECB bevat twee belangrijke punten:

- de liquiditeitshulp aan Griekse banken (ELA) wordt gehandhaafd op het niveau van 26 juni. Dit kan tot gevolg hebben dat de commerciële banken binnenkort niet genoeg geld meer hebben. Met de zogenoemde ELA konden Griekse banken bij de nationale centrale bank terecht voor geld, als zij daar onderpand voor teruggeven. Deze operatie is voor risico van de Griekse centrale bank, niet voor de ECB, schreef economieredacteur Maarten Schinkel vorige week. Frankfurt loopt echter uiteindelijk wel degelijk risico als Griekenland de euro uit mocht gaan. Daarom moet de ECB de Griekse centrale bank wel telkens toestemming geven om met ELA door te gaan, en die op te hogen. De besluiten hierover worden genomen op basis van een oordeel over de solvabiliteit van de Griekse banken en de kwaliteit van het onderpand dat ze geven.

- De korting op de waarde van het Griekse onderpand wordt bijgesteld. Het onderpand bestaat uit Griekse staatsleningen. Doordat de kwaliteit ervan daalt, past de ECB er nu een korting ( (een ‘haircut’) op toe. Voor een staatslening met een nominale waarde van 100 krijg je, als Griekse bank bij een korting van 48 procent, maar 52 euro aan geld van de centrale bank. Als de Griekse staat richting bankroet gaat, zijn die staatsleningen nog minder waard, en moet de haircut nog groter worden.

Geen extra liquiditeitssteun

De Europese Centrale Bank geeft Griekenland geen extra liquiditeitshulp in de vorm van Emergency Liquidity Assistance (ELA). Dat betekent dat er via de Griekse centrale bank geen nieuw geld voor Griekse commerciële banken beschikbaar komt.

'Economische geschiedenis schrijven'

Ongeveer gelijktijdig met Merkel en Hollande gaf ook de kersverse minister van Financiën Tsakalotos een persconferentie. Hij omschreef de uitslag van het referendum (61% nee tegen de voorstellen van de geldschieters) van gisteren als economische geschiedschrijving, bericht de Griekse krant Kathimerini op Twitter.

Tsakalotos was vol lof over zijn voorganger Varoufakis. Dankzij hem heeft de "hele wereld" het nu over de noodzaak van een werkbare oplossing voor Griekenland. Een eerlijke voetnoot:

Twitter avatar ekathimerini Kathimerini English #Tsakalotos: I won't hide the fact that I am nervous and anxious. I am taking over at a difficult time #Greece

Persconferentie Merkel en Hollande

In navolging van minister Dijsselbloem heeft Hollande gezegd dat de deur voor Griekenland nog open staat. Tijdens de Eurozonetop morgen zal worden gekeken wat de standpunten zijn over de laatste Griekse voorstellen, zei hij tijdens een persconferentie met bondskanselier Merkel.

Zij zei dat het nu aan Tsipras is om met plannen te komen over hoe het verder moet. De voorstellen moeten nog deze week worden besproken. De leiders zeiden de 'nee' van het Griekse volk tijdens het referendum te respecteren.

Journalisten merken het volgende op over de persconferentie:

Twitter avatar SpiegelPeter Peter Spiegel #Merkel repeats line that last bailout offer was "a generous one". #Greece

Twitter avatar traynorbrussels Ian Traynor #greece #elysee the franco-german thing looks kinda wooden, ritualistic, and a bit grim


Liever geen vakantie in Griekenland

Het aantal vakanties in Griekenland dat Duitsers boeken lijkt vorige week te zijn gekelderd in vergelijking met dezelfde week vorig jaar. Mathieu von Rohr van Der Spiegel:

Twitter avatar mathieuvonrohr Mathieu von Rohr German holiday bookings in Greece down by 39% last week (compared to 2014) https://t.co/eOoY9TGCtA

Het programma

Naast een gezamenlijke verklaring van Merkel en Hollande is het ook wachten op een verklaring van de Europese Centrale Bank.

Twitter avatar SpiegelPeter Peter Spiegel Still waiting for #Merkel/@fhollande...and the @ecb. #Greece

'Europese uitdaging'

Het Witte Huis laat weten dat het aan Griekenland en zijn schuldeisers is om een oplossing te vinden voor de crisis, en omschrijft de situatie volgens Reuters als "een Europese uitdaging om op te lossen".

Tsakalotos beëdigd

Euclid Tsakalotos is zojuist beëdigd als nieuwe minister van Financiën van Griekenland. Hij is de opvolger van Varoufakis, die bij onderhandelaars van de trojka niet goed lag.

Twitter avatar EmilyPurser Emily Purser Euclid Tsakalokis is sworn in as Greek finance minister http://t.co/yrkadvdxFD

In Beeld

Bondskanselier Merkel is aangekomen bij het Elysée in Parijs voor een gesprek en diner met de Franse president Hollande. De leiders komen naar verwachting later vanavond met een gezamenlijke verklaring, die moet dienen als leidraad tijdens de ingelaste eurozonetop die morgen plaatsvindt in Brussel.
German Chancellor Angela Merkel has arrived at the Elysee Palace for talks with French President Francois Hollande about the Greek crisis. De Franse (socialistische) heeft zich de afgelopen maanden verzoenender opgesteld richting de Grieken dan de Duitse.

We maakten een fotoserie van de ontvangst bij het Elysée in Parijs:

Foto Reuters / Fabrizio Bensch

Merkel, hier nog in Berlijn. Foto Reuters / Fabrizio Bensch

Foto AFP / Bertrand Guay

Foto AFP / Bertrand Guay

Foto Reuters / Philippe Wojazer

Hollande ontvangt Merkel voor een gesprek en een diner bij het Elysée. Foto Reuters / Philippe Wojazer

Foto Reuters / Philippe Wojazer

Foto Reuters / Philippe Wojazer

Nederland staat nog open voor Grieken

Het kabinet blijft open staan voor samenwerking met Griekenland. De Griekse regering moet wel zelf de verantwoordelijkheid nemen om de overheidsfinanciën op orde te krijgen. Dat heeft minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem vandaag geschreven in een Kamerbrief over de Nederlandse inzet morgen tijdens de 'eurozonetop'.

"De inzet van het kabinet is en blijft om tot een geloofwaardige oplossing te komen voor zowel Griekenland als de Eurozone als geheel. Nederland blijft derhalve open staan voor samenwerking met Griekenland, mede in het belang van de Griekse bevolking zelf."


Banken blijven dicht

De banken in Griekenland blijven morgen en woensdag dicht. Het maximale bedrag dat gepind kan worden blijft gehandhaafd op 60 euro. Dat heeft de vereniging van banken in Griekenland bekendgemaakt (bron: Reuters)

Het is bevestigd: Tsakalotos volgt Varoufakis op

Euclid Tsakalotos wordt de nieuwe minister van Financiën. Dat heeft het kantoor van de Griekse president bekendgemaakt, meldt Reuters. Hij volgt Varoufakis op.

Eenheid Griekse oppositie en regering

Leiders van de Griekse oppositie- en regeringspartijen hebben zojuist een gezamenlijke verklaring naar buiten gebracht. Ze steunen nieuwe pogingen om een deal te bereiken met schuldeisers. Ze willen dat de liquiditeit van de banken met onmiddellijke ingang wordt hersteld. Een nieuw steunpakket moet ook gaan over de duurzaamheid van de Griekse schuld, dat wil zeggen: sanering van de Griekse schuld moet als optie bespreekbaar zijn. (informatie op basis van persbureau Reuters)

Graven in verdragen

Terwijl Griekse partijen van links en rechts naar verluidt proberen tot een voorstel te komen dat schuldeisers niet kunnen weigeren, zouden juristen van de Europese Unie de Europese verdragen doorspitten om clausules te vinden die een #Grexit mogelijk maken. Dat laatste meldt Peter Spiegel van de Financial Times. Volgens Spiegels bronnen is het niet de bedoeling een #Grexit te forceren, maar om een "juridisch voorgeborchte" waarin financiële hulp niet meer mogelijk is te voorkomen.

Lagarde reageert

Christine Lagarde, directeur van het Internationaal Monetair Fonds (IMF), heeft zojuist ook gereageerd op het luidkeelse Griekse 'nee'.

"Het IMF heeft kennis genomen van het referendum dat gisteren in Griekenland is gehouden. We houden de situatie goed in de gaten en staan klaar om Griekenland bij te staan, mocht daar een verzoek toe worden gedaan."

Volgens sommigen was die reactie een beetje voorspelbaar

Twitter avatar SpiegelPeter Peter Spiegel In our internal @FT contest, I almost predicted @Lagarde's statement on #Greece word for word. Granted, not so hard. http://t.co/2v3yJQrQpT

Tsakalotos

Of de beoogde nieuwe minister van Financiën Euclid Tsakalotos (opvolger van de vanochtend opgestapte en in Brussel gewantrouwde Varoufakis) de schuldeisers gunstiger gestemd is, wordt afwachten. Hij was tot het uitschrijven van het referendum hoofdonderhandelaar voor de Grieken. BBC-journalist Andrew Neil schrijft het volgende over hem:

Twitter avatar afneil Andrew Neil Uh-Oh. New Greek Fin Min is Tsakalotos. Smart but more hard left and less pro-Europe than departed Varoufakis.

Twitter avatar afneil Andrew Neil New greek Fin Min Tsakalotos is from hardline Marxist wing of Syriza who was always sceptical about benefits of euro membership

In de twee recente fragmenten hieronder wordt zijn standpunt ook duidelijk:

'OV Athene gratis'

Het openbaar vervoer in Athene is ook deze week gratis, meldt de krant Kathimerini. Bussen, de metro en de tram zijn in ieder geval tot 10 juli vrij toegankelijk, zo heeft de onderminister voor Transport Christos Spritzis bekendgemaakt. De maatregel werd vorige week ingevoerd om te voorkomen dat de bevolking nog wel kon reizen, ondanks de ingestelde kapitaalcontroles.

Draghi en Dijsselbloem uitgenodigd voor eurotop

Donald Tusk, voorzitter van de Europese Raad, heeft ECB-voorzitter Draghi en eurogroepvoorzitter Dijsselbloem uitgenodigd morgen in Brussel de top bij te wonen van leiders uit de eurolanden.

Twitter avatar eucopresident Donald Tusk I've invited @ECB president #Draghi & #Eurogroup president @J_Dijsselbloem to join tomorrow's #EuroSummit on #Greece. http://t.co/G9LrfC3ZuN

Opvallende afwezige in het lijstje genodigden: het Internationaal Monetair Fonds, een derde van de trojka die met Griekenland onderhandelde over hervormingen en bezuinigingen in ruil voor nieuwe steun.

I would like to invite you to an informal meeting of the heads of state or government of the euro area and the President of the Commission on Tuesday 7 July 2015 at 18.00.

Following the referendum in Greece, I believe that we should urgently meet at the highest political level to discuss the situation and possible ways forward.

I have also invited the President of the European Central Bank and the President of the Eurogroup to join us.

Griekse partijen zoeken toenadering

De leider van de kleine nieuwe pro-Europese partij To Potami, Stavros Theodorakis, heeft opgeroepen tot eenheid in Griekenland. Hij zei dat onderhandelingen met internationale schuldeisers ook moeten gaan over schuldsanering. Economieredacteur bij Sky News en columnist Ed Conway schrijft dat er geruchten zijn dat er mogelijk een eenheidsregering wordt gevormd.

Twitter avatar ekathimerini Kathimerini English #Theodorakis: people did not vote for rupture, they voted for a solution within the eurozone #Greece

Twitter avatar ekathimerini Kathimerini English #Theodorakis: the ECB must take into account major need for liquidity. There must be discussion on debt relief #Greece

Twitter avatar EdConwaySky Ed Conway Joint statement from 5 of Greek political parties soon. A show of unity expected. Some suspect the beginnings of a govt of national unity

Banken blijven dicht

De banken in Griekenland blijven op zijn minst nog een aantal dagen dicht, meldt de Engelstalige Griekse krant Kathimerini . Grieken kunnen sinds afgelopen maandag tot een maximum van 60 euro per dag geld opnemen bij pinautomaten. Al enkele dagen wordt er bericht dat het contant geld bij de banken opraakt.

Twitter avatar ekathimerini Kathimerini English Greece set to extend bank holiday for at least a few more days http://t.co/eS29dRCbk1 http://t.co/Rqy7vWBqEN

Verklaring Griekse partijen

Vijf verschillende Griekse partijen, waaronder regeringspartij Syriza, komen zo met een gezamenlijke verklaring, melden verschillende analisten

Twitter avatar ManosGiakoumis Manos Giakoumis Joint statement by 5 #Greece party (SYRIZA, ND, To Potami, ANEL, PASOK) leaders expected shortly, acc to local media. #Grefenderum #euro

Twitter avatar nickkounis Nick Kounis *GREEK PARTY LEADERS TO ISSUE JOINT STATEMENT SHORTLY: KAMMENOS

Humanitaire steun

Regeringsleiders van de Eurozone buigen zich morgen tijdens een top in Brussel onder meer over de vraag of Griekenland humanitaire hulp nodig heeft en krijgt. "De mensen daar hebben hulp nodig, wij mogen die niet weigeren, alleen omdat we niet blij zijn met de uitkomst van het referendum", zo heeft de Duitse vicekanselier Sigmar Gabriel vandaag volgens persbureau AFP gezegd.

"We mogen Griekenland niet in de steek laten. Alle Europese landen moeten bereid zijn humanitaire hulp te bieden. Ik neem aan dat dit morgen zal worden besproken in Brussel."

Onderhoud aan mega-euro

De timing is ietwat interessant, maar het is echt zo: het grote euroteken bij het voormalige hoofdkantoor van de Europese Centrale Bank (ECB) in Frankfurt wordt vandaag ontmanteld. Voor onderhoud, niet voorgoed, dat wel. Het wordt de eerste onderhoudsbeurt van het blauw-gele werk sinds het in 2001 door kunstenaar Ottmar Hörl is opgeleverd.

Foto AP / Michael Probst

Foto AP / Michael Probst

Foto EPA / Frank Rumpenhorst / Dpa

Foto EPA / Frank Rumpenhorst / Dpa

Foto EPA / Frank Rumpenhorst/ Dpa

Foto EPA / Frank Rumpenhorst/ Dpa

Foto Reuters / Ralph Orlowski

Foto Reuters / Ralph Orlowski

Foto Reuters / Ralph Orlowski

Foto Reuters / Ralph Orlowski

Kamerdebat over Griekenland

De Tweede Kamer debatteert vanavond over de situatie in Griekenland. Politiek verslaggever bij BNR Jaap Jansen meldt dat de Kamercommissie voor Financiën terugkomt van reces voor een algemeen overleg.

Twitter avatar JaapJansen Jaap Jansen Kamercommissie Financiën vanavond terug van reces voor algemeen overleg

Morgen een voorstel

De Griekse premier Alexis Tsipras heeft in een telefoongesprek met de Duitse bondskanselier Angela Merkel beloofd morgen tijdens de eurogroep een nieuw voorstel te presenteren. Verder is er niets over het gesprek bekendgemaakt, schrijft Reuters.

Varoufakis hoopt dat het Tsakalotos wordt

Euclid Tsakalotos moet nog officieel gepresenteerd worden als de nieuwe Griekse minister van Financiën, maar hij heeft alvast de zegen van de opgestapte Yanis Varoufakis. Die zei net dat hij hoopt dat Tsakalotos hem opvolgt, schrijft Reuters.

Slovenië zal niet akkoord gaan met 'experimenten'

Slovenië, lid van de eurozone, verwacht dat Griekenland morgen met een nieuw voorstel komt, maar zal niet akkoord gaan met "experimenten van de Griekse regering". Dat staat in een verklaring van de regering. Er moet een overtuigend plan voor structurele hervormingen in Griekenland komen.

Premier Miro Cerar zal bij de vergadering van de eurogroep morgen aanwezig zijn.

Poetin spreekt steun uit voor Griekse bevolking

De Russische president Vladimir Poetin heeft in een telefoongesprek met de Griekse premier Alexis Tsipras zijn steun uitgesproken voor de Griekse bevolking wat betreft de "uitdagingen die gaan komen". Dat meldt het Kremlin zojuist volgens persbureau AFP. Tsipras en Poetin zouden het verder gehad hebben over "verschillende issues die met de ontwikkeling van de samenwerking tussen Rusland en Griekenland te maken hebben".

Wat luchtigs tussendoor

De beoogd opvolger van Varoufakis als minister van Financiën, de in Rotterdam (jawel) geboren Euclid Tsakalotos, schreef ooit een paper (pdf) over de Griekse crisis...in Comic Sans, dat zo verafschuwde lettertype.

Twitter avatar Birdyword Mike Bird Euclid Tsakalotos had a paper in 2010 on the Greek crisis written in comic sans. Unacceptable http://t.co/HZGLEqTlP8 http://t.co/cW65NldmN7

Twitter avatar MikTeg Mikael Teglund @hastalascejas: @Birdyword His English is much worse than the use of Comic Sans.”Nothing can be worse than the use of comic sans. Nothing.

Dijsselbloem: referendum heeft het niet makkelijker gemaakt

Het Griekse referendum zorgt er niet voor dat er sneller een oplossing voor de schuldencrisis gaat komen. Dat zei eurogroepvoorzitter en tevens minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem in een verklaring vanuit Den Haag. Volgens Dijsselbloem zijn er nog steeds Griekse hervormingen nodig. Griekenland in de eurozone houden, is nog steeds het doel, zo zei hij verder.

Eerder vandaag zei SP-leider Emile Roemer dat hij vond dat Dijsselbloem zijn functie als eurogroepvoorzitter moet neerleggen. Volgens Roemer heeft hij gefaald bij de onderhandelingen met Griekenland.

Wat gaat er de rest van de dag nog gebeuren?

Nog op de agenda:
- Nu Varoufakis is afgetreden, kondigt premier Tsipras later vandaag een nieuwe minister van Financiën aan. De Griekse regering is al sinds vanochtend bijeen.
- 's Middags hebben Merkel en Hollande samen overleg in Parijs over de uitslag en de gezamenlijke aanpak van de Griekse problemen. Ook zullen ze een mogelijk nieuw steunpakket bespreken waar Tsipras vorige week om vroeg. De twee regeringsleiders bespraken al het een en ander vanavond per telefoon, maar zetten dat gesprek maandag voort in de namiddag en tijdens een diner.
- De Russische president Poetin heeft premier Tsipras om een telefonisch onderhoud gevraagd, volgens een regeringsbron. Dat gesprek vindt later vandaag plaats.

Hier wordt nog resultaat uit verwacht:
- Vanochtend was er er telefonisch overleg tussen Juncker, Tusk, Draghi en Dijsselbloem over de uitslag van het Griekse referendum. Dijsselbloem spreekt mogelijk kort vandaag de pers al toe, als hij een overleg ingaat, bevestigt een woordvoerder.
- De ECB heeft vanochtend naar verluidt telefonisch overlegd over of het steunpakket voor Griekenland moet worden verhoogd

Morgen:
- Om 13.00 uur is de eurogroep bijeen, waarin de ministers van Financiën van de eurolanden zitting hebben. De andere eurolanden verwachten dat er dan een nieuw voorstel van de Grieken op tafel ligt, lieten ze eerder vandaag weten
- Daarna vindt een eurotop plaats van de regeringsleiders

Beurzen maken deel verlies goed

De Europese beurzen hebben hun openingsverlies in de loop van de ochtend deels goedgemaakt. Waar de Amsterdamse hoofdgraadmeter bij opening twee procent in de min stond, noteert de AEX rond 12.45 uur ongeveer 1,1 procent in het rood. Ook op de andere Europese beurzen is het verlies teruggelopen naar net boven en onder de 1 procent.

Bronnen: Tsipras gaat Poetin bellen

Volgens een anonieme bron binnen de Griekse regering, zal premier Alexis Tsipras later vandaag bellen met de Russische president Poetin. Volgens de bron van persbureau Reuters is het gesprek een initiatief van Poetin.

Tsipras heeft dit jaar al meerdere keren gesproken met de Russische leider, wat toen al leidde tot speculaties dat de Grieken mogelijk aan Moskou om financiële steun gaan vragen. Tot nu toe heeft het Kremlin echter steeds gezegd dat de problemen van Griekenland een zaak zijn van huidige schuldeisers.

Dombrovskis: het gat is groter geworden

Foto: AFP / John Thys

Foto: AFP / John Thys

De uitkomst van het Griekse referendum wordt gerespecteerd door de Europese Commissie. Het gat tussen Griekenland en de andere lidstaten van de eurozone is echter wel vergroot, zei vicevoorzitter Valdis Dombrovskis zojuist tijdens een persconferentie.

"Er is geen makkelijke weg meer uit deze crisis. Er is geen tijd meer, er is al veel tijd verloren en er zijn veel kansen voorbijgegaan."

Dombrovskis benadrukte dat Europa "altijd aan de zijde van het Griekse volk heeft gestaan". Hij verwees daarbij naar de tientallen miljarden aan de steun die de afgelopen jaren aan de Grieken is verleend. Het jarenlange uitstel van de hervormingen door de Griekse regeringen zorgde echter steeds voor een uitstel van het herstel.

De Europese Commissie kan volgens Dombrovskis de gesprekken met de Griekse regering nog niet hervatten, omdat daarvoor een mandaat nodig is van de eurogroep. Die komt morgenmiddag weer bijeen. De andere eurolanden verwachten dan al een nieuw voorstel van de Griekse regering te hebben, twitterde de woordvoering eerder.

De persconferentie van Valdis Dombrovskis is nog bezig. Je kan hier live meekijken.

Varoufakis in 1993 (met haar)

Varoufakis was geen nieuwe speler in de discussie over de Griekse economie. Op YouTube is een video opgedoken waarin hij in het NBC-programma Dateline al zeer kritisch is over het Griekse beleid:

Griekse wetenschappers verstoken van publicaties

Door de kapitaalrestricties kunnen Griekse wetenschappers niet meer bij de online versies van wetenschappelijke tijdschriften, meldt Nature. Omdat er geen geld overgemaakt kan worden naar het buitenland vanaf Griekse rekeningen, hebben 27 uitgevers de diensten aan de centrale online bibliotheek van Griekse universiteiten en onderzoeksinstituten gestaakt. De dienst, Hellenic Academic Libraries Link, wordt deels betaald door de Griekse overheid en uit fondsen van de Europese Unie.

Duitsland: schuldafschrijving niet aan de orde

Een afschrijving van de Griekse schulden "staat niet op de agenda". Dat heeft een woordvoerder van het Duitse ministerie van Financiën laten weten.

Twitter avatar Reuters Reuters Top News BREAKING: German finance ministry spokesman says - A debt cut for Greece is not on the agenda for us.

De Griekse regering - de afgetreden Varoufakis voorop - hamert er al lang op dat een herstel van de Griekse economie niet mogelijk is zonder een afschrijving op de Griekse schulden. De schuldeisers wilden daar tot nu toe pas over praten als de Grieken het hervormingspakket, dat ze eerder hadden beloofd en daarna hebben teruggedraaid, gaan uitvoeren.

Een Nederlands referendum volgens De Speld

Als Nederland een referendum zou houden over de Griekse crisis, zou dat er volgens het satirische blog De Speld zo uitzien:

Morgen nieuwe Griekse voorstellen verwacht

De Europese Raad verwacht dat de Griekse regering voor morgen 13.00 uur met nieuwe voorstellen komt. Dat twitterde de persdienst van de raad van regeringsleiders van de Europese Unie zojuist:

Twitter avatar EUCouncilPress EU Council Press Tuesday's #Eurogroup to start at 13:00; ministers expect new proposals from the Greek authorities. http://t.co/ahUb5LEmJI #Greece

Om 13.00 begint de vergadering van de eurogroep, waar de ministers van Financiën van de 19 eurolanden zitting in hebben. Daarna zal een ingelaste eurotop plaatsvinden.

Twitter avatar J_Dijsselbloem Jeroen Dijsselbloem Starting time additional #eurogroup Tuesday 7 July at 1pm #Greece

Na vrijdag nog minder uit de pinautomaat?

Foto: AP / Thanassis Stavrakis

Ook vandaag weer lange rijen voor de pinautomaten in Athene. Foto: AP / Thanassis Stavrakis

De Griekse banken hebben nog tot en met vrijdag genoeg geld in kas om de toegestane 60 euro per persoon per dag uit te betalen, meldt een BBC-journalist. Als althans de Europese Centrale Bank niet voor die tijd de noodliquiditeit ELA verder aan banden legt:

Twitter avatar Peston Robert Peston Banks can continue to allow €60 withdrawals till Friday, if ECB continues to freeze emergency assistance, minister Stathakis tells me

Juncker belt met de andere EU-leiders

Voorzitter van de Europese Commissie Jean-Claude Juncker laat in een statement weten dat hij vandaag na het Griekse 'nee', met de "democratisch verkozen" leiders van de achttien eurolanden zal bellen. Ook de leiders van de andere instituties binnen de Europese Unie [zoals de ECB, de eurogroep] zullen deelnemen aan de conference call.

Juncker schrijft verder "de uitslag van het referendum te respecteren". Het was al bekend dat morgen een ingelaste eurotop zal plaatsvinden.

ECB: geen haircut mogelijk

Volgens het Franse bestuurslid van de Europese Centrale Bank Christian Noyer is het niet mogelijk om de schulden die via de centrale bank van de eurozone lopen te herstructureren.

Twitter avatar IndoBusiness Independent Business ECB's Christian Noyer says Greek debt held by ECB cannot be restructured as that would be monetary financing of a state - Reuters

Een hair cut zou namelijk een afschrijving op Griekse staatsschulden betekenen, en dus directe financiering van een land. In de reglementen van de ECB is dat verboden.

Limerick

Er wordt ook al druk gerijmd over de Griekse crisis. Twee keer een limerick:

Twitter avatar twitmericks Mick Twister A No in the Greek referendum May limit what lenders'll lend 'em But Left politicians Who hate the conditions Are after a mandate to end 'em.

Reactie Europese Commissie om 12 uur

Vicevoorzitter Valdis Dombrovskis (verantwoordelijk voor de eurozone) zal namens de Europese Commissie om 12 uur reageren op de uitkomst van het Griekse referendum. De persconferentie is live te bekijken via het EBS-kanaal:

Twitter avatar VDombrovskis Valdis Dombrovskis I will be in the @EU_Commission's press room at 12 CET on #Greece #greferendum follow live: http://t.co/nMko8kFmKn

Meer Haagse reacties

Naast Roemer, die om het vertrek van Dijsselbloem heeft gevraagd bij de eurogroep, hebben nog meer Haagse politici gereageerd op het referendum:

Twitter avatar elbertdijkgraaf Elbert Dijkgraaf SGP destijds niet voor niets tegen Griekse euro. Nu buigen leidt tot chantage politiek. Vanuit geopolitiek gecontroleerde Grexit beste optie

Twitter avatar D66 D66 Tsipras moet verantwoordelijkheid nemen. Hervormingen zijn nodig. Bal ligt bij hem. @APechtold over Grieks referendum http://t.co/e7CkM2osbO

Twitter avatar geertwilderspvv Geert Wilders This is the beginning of the end of the EU(RO)-project of an elite that represents no one anymore and has lost track of reality. #grexit

Twitter avatar mariannethieme Marianne Thieme Grieks volk buigt niet voor Brussel #democratie versus #eurocratie http://t.co/2FEsv7FAzH

Wat gaat Europa nu doen?

Correspondent Stéphane Alonso schreef in nrc.next over de consequenties van het Griekse οχι:

Europa heeft gegokt en verloren. Vorige week werden de gesprekken met de Griekse regering bewust stilgezet tot na het euroreferendum, in de - niet eens zo - stille hoop dat premier Alexis Tsipras zich hierin zou verslikken. Vanavond volgt de ontnuchterende waarheid - dat de meeste Grieken bereid zijn Tsipras te volgen, zelfs als hiermee hun lidmaatschap van de eurozone en van de EU in het geding komt.

Lees het gehele artikel: Wat gaat Europa nu doen? (€)

Roemer: Dijsselbloem moet ook opstappen, als eurogroepvoorzitter

Minister Dijsselbloem moet opstappen als voorzitter van de eurogroepvoorzitter. Dat zei Emile Roemer zojuist op radio 1. Volgens de SP-leider heeft Dijsselbloem gefaald in de onderhandelingen met Griekenland. De NOS citeert:

"Het is bijna onmogelijk voor hem om daar nog aan tafel plaats te nemen. Hij heeft keihard, rechts bezuinigingsbeleid opgedrongen aan Griekenland, terwijl dat economisch, maar ook sociaal onverantwoord is."

Roemer verwelkomt de uitslag in Griekenland: de democratie heeft volgens hem gewonnen. Om de Griekse economie op gang te helpen, moet er niet nog meer bezuinigd worden, vindt de leider van de linkse partij:

"Om het midden- en kleinbedrijf er weer bovenop te helpen moet er eerst weer geld verdiend worden. Alleen dan hebben we nog enige kans dat we ons geld terugkrijgen."

Argentijnse president verwelkomt Griekse OXI

De Argentijnse president Christina Kirchner heeft als een van de weinige wereldleiders de uitslag van het Griekse referendum verwelkomd:

Twitter avatar CFKArgentina Cristina Kirchner On behalf of our People and Government, our solidarity with the brave Greek people and their Government @tsipras_eu http://t.co/MkvxuZIKFz

Vreemd is dat niet. Bijna vijftien geleden vocht Argentinië ook fel tegen de harde eisen van de schuldeisers. Uiteindelijk wist het land een deal te sluiten met het IMF, waarbij een zeer groot deel van de schuld werd afgeschreven (wiki).

Twitter avatar CFKArgentina Cristina Kirchner Nobody can be asked to sign their own death certificate. The words of President Kirchner still resound… #greferendum #Greece

Twitter avatar CFKArgentina Cristina Kirchner ... at the UN General Assembly in 2003 he said: "The dead do not pay their debts." #greferendum #OXI

Nog meer reacties: Finse en Slowaakse ministers van Financiën

De Finse minister van Financiën Alex Stubb heeft op zijn blog een reactie gegeven op de nee van de Grieken:

"Het is nu aan de Griekse regering om te interpreteren wat de uitslag in de praktijk betekent [...] De directe toekomst van de Grieken zal zeer moeilijk worden. Wat er ook gaat gebeuren nu, voor de bestendigheid van de Griekse economie moeten hoe dan ook stevige hervormingen worden doorgevoerd.

Zijn Slowaakse minister collega Peter Kažimír, die de afgelopen dagen al niet verlegen zat om stevige uitspraken, twitterde gisteravond na de uitslag al:

Twitter avatar KazimirPeter Peter Kažimír I'm disappointed with what now seems to be the final result of the referendum in #Greece

Twitter avatar KazimirPeter Peter Kažimír Rejection of reforms by #Greece cannot mean that they will get the money easier

De Nederlandse minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem reageerde in zijn hoedanigheid van eurogroepvoorzitter:

"Dit resultaat is zeer betreurenswaardig voor de toekomst van Griekenland. Voor het herstel van de Griekse economie zijn moeilijke maatregelen en hervormingen onvermijdelijk. We wachten nu voor de initiatieven van de Griekse autoriteiten."

Fransen willen geen lagere noodhulp voor Griekse banken

De noodliquiditeit van de ECB aan de Griekse banken zou niet mogen worden verlaagd, aldus minister van Financiën Michel Sapin in een eerste officiële reactie namens de Franse regering. Sapin benadrukte tegelijkertijd wel de onafhankelijkheid van de ECB van de Europese politiek. Het bestuur van de centrale bank van de eurozone komt later vandaag bijeen om over de zogenoemde ELA een nieuw besluit te nemen.

Volgens Sapin is het nu aan de Griekse regering om nieuwe voorstellen te doen, na het 'nee' van de Grieken gisteren. "De stemming zelf lost niets op", zei hij tegen een Frans radiostation. Of Griekenland in de eurozone blijft is "afhankelijk van de kwaliteit van de onderhandelingen". Volgens Sapin is het draadje van de onderhandelingen "zeer dun".

ABN AMRO: na 'nee' kans op deal veel kleiner

ABN AMRO heeft na het 'nee' gisteravond van de Griekse bevolking een macro-economische update uitgebracht, in zeven punten (vertaling nrc.nl):

  • Het Griekse nee heeft de kans op een deal significant verkleind, zeker op de korte termijn
  • Het is onwaarschijnlijk dat de Europese Centrale Bank de ELA [de noodliquiditeit] aan de banken vergroot, terwijl die wel steeds minder geld in kas hebben
  • De Griekse regering wordt mogelijk gedwongen een parallele munteenheid te introduceren - bijvoorbeeld een systeem van 'IOU's'
  • De reactie van de markten zal negatief zijn, maar we zien geen 'Lehman'-moment
  • De autoriteiten - in het bijzonder de ECB - zou met kracht kunnen reageren als de stress te hoog oploopt
  • Griekenland stevent af op een diepe recessie, maar voor de economie van de eurozone is de situatie te behappen

Alle Europese beurzen in de min

Alle Europese beurzen zijn in de min geopend:

Twitter avatar ETMarkets EconomicTimesMarkets EUROPEAN MARKETS: #DAX plunges 2%; #CAC40 down 2.1%, FTSE 100 down 1% http://t.co/J5S3TB1p1T

Varoufakis was ook niet meer de geschikste onderhandelaar

Onze buitenlandredacteur Hubert Smeets duidt het vertrek van Varoufakis:

1. Varoufakis was na zaterdag niet meer geschiktste onderhandelaar voor Griekenland. Hoe zou hij een gesprek hebben kunnen voeren met ‘terroristen’, zoals hij de crediteuren dit weekeinde noemde?
2. Varoufakis neemt door af te treden geen verantwoordelijkheid voor het uitvoeren van de volkswil, zoals die in het referendum tot uitdrukking is gekomen.
3. Of Varoufakis zich opoffert moet nog blijken. Wellicht dat hij het lezingencircuit ingaat.

Opening AEX: 2 procent in de min na Grieks referendum

De belangrijkste Amsterdamse beursindex, de AEX, is twee procent in de min geopend. De lagere opening was al verwacht na het 'nee' van de Grieken gisteren, al stegen de futures al wel na het vertrek van Varoufakis.

SPD'er: vertrek Varoufakis maakt het niet meteen makkelijk

Het vertrek van de Griekse minister van Financiën Varoufakis zal de gesprekken over de financiële toekomst van de Grieken niet meteen veel makkelijker maken. Dat zei de Carsten Schneider, een prominent lid van de Duitse coalitiepartij SPD, zojuist tegen tv-zender ZDF. Volgens Schneider is het vertrek van de flamboyante Griekse minister "niet zo belangrijk". "Veel belangrijker is dat wat de Griekse regering na het overweldigende 'nee' van de bevolking nu precies wil." (AP)

"Slimme zet van Varoufakis"

Foto: Reuters / Alkis Konstantinidis

Foto: Reuters / Alkis Konstantinidis

Onze correspondent in Brussel Stéphane Alonso over het opstappen van Varoufakis:

"Het is een slimme zet, om meerdere redenen.
1. De persoon Varoufakis wekte zoveel ergernis bij andere ministers dat het maken van een deal hierdoor werd bemoeilijkt.
2. Opstappen is in dit geval de snelste manier om goodwill te kweken, zie de opluchting vandaag.
3. Hij neemt de 'schuld' voor de harde Griekse toon van de laatste tijd op zich, en wast Tsipras daarmee weer een beetje wit.
4. Varoufakis wint er ook de (nog aarzelende) harten mee van links Europa: een politicus die zichzelf opoffert voor het grotere goed - dat zal zeker indruk maken!

Griekse kabinet om 10 uur bijeen

De Griekse premier Alexis Tsipras heeft volgens The Guardian om 09.00 uur Nederlandse tijd zijn kabinet bijeengeroepen. Onderwerp van discussie is uiteraard de uitkomst van het referendum. Tsipras voelt zich door de ruim 61 procent nee-stemmen zeer gesterkt in zijn onderhandelingspositie. Ook de vacante post van minister van Financiën komt ter sprake, nu Varoufakis is opgestapt.

Twitter avatar tsipras_eu Alexis Tsipras Today we celebrate the victory of #democracy. Tomorrow, we will all continue our national effort to reach an agreement. #Greece

Het duurde niet lang: de eerste grappen over het vertrek van Varoufakis

Een verwijzing naar het liedje dat Elton John zong bij de begrafenis van prinses Diana:

Twitter avatar EuroStability Supermario And it seems to me you lived your life Like a candle in the wind http://t.co/uDLTFOYdV6

En een hint naar de reclame van een uitzendbureau:

Twitter avatar sjoerddendaas Sjoerd den Daas Het waren 5 fantastische maanden, zullen we maar zeggen.. @yanisvaroufakis

Ruim 30 procent minder kustlijn zonder de Grieken

Hoe zou Europa eruit zien zonder Griekenland? The Wall Street Journal maakte een infographic (al kan een land natuurlijk niet van een continent verdwijnen...):

Twitter avatar WSJ Wall Street Journal Here's what the eurozone would look like without Greece http://t.co/vROh2fGtIv http://t.co/7C5k2wgTEC

De voorpagina's over het Griekse nee

Nrc.nl maakte een overzicht van de voorpagina's van een reeks internationale kranten, de ochtend na het 'nee' van de Grieken. Zoals bijvoorbeeld deze, met Dijsselbloem in de hoofdrol:


Beurzen openen naar verwachting in de min

Foto: AFP / Peter PARKS

Een man loopt voorbij een roodgekleurd beursbord in Sydney. Foto: AFP / Peter PARKS

Over een uur openen op Amsterdam en in andere Europese hoofdsteden de beurzen. De verwachting is dat overal de borden rood zullen kleuren. De futures van de AEX wijzen rond 08.00 uur op een opening van 2,75 procent in de min.

In Japan stond de toonaangevende Nikkei-index kort voor de slotbel 2 procent lager op 20.135 punten, meldt ANP. De Hang Seng in Hongkong speelde 4,1 procent kwijt terwijl de graadmeters in Seoul en Sydney respectievelijk 2,3 procent en 1 procent inleverden.

Spoorboekje: wat gaat er vandaag gebeuren?

- Nu Varoufakis is afgetreden, zal premier Tsipras vandaag waarschijnlijk al een opvolger aanwijzen
- Om negen uur openen de meeste Europese beurzen. Verwacht wordt dat na het 'nee' de borden rood gaan kleuren. De futures van de AEX duiden op een ruim twee procent lagere opening
- ‘s Ochtends zal er telefonisch overleg zijn tussen Juncker, Tusk, Draghi en Dijsselbloem over de uitslag van het Griekse referendum.
- Ook de ECB zal ochtends telefonisch overleg plegen over of het steunpakket voor Griekenland moet worden verhoogd.
- ‘s Middags hebben Merkel en Hollande samen overleg in Parijs over de uitslag en de gezamenlijke aanpak van de Griekse problemen. Ook zullen ze een mogelijk nieuw steunpakket bespreken waar Tsipras vorige week om vroeg. De twee regeringsleiders bespraken al het een en ander vanavond per telefoon, maar zetten dat gesprek maandag voort in de namiddag en tijdens een diner.

En de rijen voor de pinautomaten zijn er nog steeds

Het 'nee' van de Grieken heeft nog geen verandering gebracht in de kapitaalrestricties. De Grieken mogen daarom nog steeds maar 60 euro per dag pinnen. En dat levert nog steeds rijen op. Onze verslaggever Tom Vennink in Thessaloniki:

Twitter avatar tomvennink Tom Vennink Gepensioneerden staan er al om half 8 http://t.co/LkvI4lgyYL

Twitter avatar tomvennink Tom Vennink Ouderen duwen elkaar weg om een nummertje te krijgen voor de rij bij de bank. Zo fel als vandaag niet eerder gezien http://t.co/YZxm3BF2uO

Twitter avatar tomvennink Tom Vennink Deze man krijgt vandaag nul euro. Hij mag het later deze week nog een keer proberen. http://t.co/S5al6BQXQo

Varoufakis; de eurogroep wilde mij weghebben

Varoufakis licht op zijn blog zijn vertrek toe. Hij wijst met de vinger naar bepaalde leden van de eurogroep, die graag zouden zien dat hij niet meer bij de vergadering voor de ministers van Financiën - waar steeds wordt onderhandeld over het noodpakket - aanwezig zou zijn. Omdat de Griekse premier Tsipras volgens Varoufakis heeft ingeschat dat zijn afwezigheid zou helpen om alsnog een akkoord te sluiten, heeft hij besloten het ministerie vandaag te verlaten. De quote in het Engels:

"Soon after the announcement of the referendum results, I was made aware of a certain preference by some Eurogroup participants, and assorted ‘partners’, for my… ‘absence’ from its meetings; an idea that the Prime Minister judged to be potentially helpful to him in reaching an agreement. For this reason I am leaving the Ministry of Finance today.

I consider it my duty to help Alexis Tsipras exploit, as he sees fit, the capital that the Greek people granted us through yesterday’s referendum. And I shall wear the creditors’ loathing with pride. We of the Left know how to act collectively with no care for the privileges of office."

Varoufakis stapt op, kondigt hij aan op Twitter

De Griekse minister van Financiën Varoufakis heeft zojuist aangekondigd dat hij aftreedt:

Teruglezen: ons liveblog van gisteren

Genoot je gisteren van de Tour of gewoon van de zon? Nrc.nl hield de ontwikkelingen in Griekenland gisteren tijdens het referendum de hele dag in de gaten. Het liveblog kan je helemaal teruglezen.

Wat betekent dat "nee" van de Grieken?

Wat betekent dat "nee" van de Grieken nu eigenlijk? Met medewerking van onze correspondenten Marloes de Koning (Athene) en Stéphane Alonso (Brussel) en onze redacteuren Tom Vennink (nu in Thessalonoki) en Mark Beunderman (schrijft over de macro-economie) zette nrc.nl alles op een rijtje: dit is wat je moet weten over het Griekse nee.

Ruim 61 procent stemde "nee"

Bijna 63 procent van de Grieken kwam opdagen gisteren bij het referendum, en er bestaat geen twijfel over de uitslag: 61,3 procent van de Grieken stemde ochi, oftewel "nee". De Griekse kiescommissie bracht de uitslagen gisteren live in beeld op een kaartje. De hele kaart is oranje: in geen enkel kiesdistrict stemde een meerderheid NAI/ja.

Kaart Griekenland referendum