Die stem op Erdogan is er een tegen Nederland

Zadel de Turken in Turkije niet op met je integratiefrustraties over Nederland, betogen Froukje Santing en Floris Vermeulen.

Illustratie Marian Kamensky

De stemmen van de Turkse diaspora leverden de religieus-conservatieve AK-partij van president Erdogan twee extra zetels op bij de parlementsverkiezingen van 7 juni. Een flink aandeel komt voor rekening van Turken in Nederland. Met 64 procent van de stemmen op de AK-partij scoorde Nederland het hoogst van alle andere West-Europese landen. ‘Nederlandse Turken stemmen voor dictatuur’, kopte De Groene Amsterdammer. In Turkije slonk de AK-aanhang echter tot 40 procent. De grondwet wijzigen in een presidentieel systeem waarin Erdogan als sultan regeert zit er daarom niet meer in.

Enquêtes van het Turkevi Research Centre en het Instituut voor Migratie en Etnische Studies (UvA) geven inzicht de achtergronden van AK-stemmers. Wat opvalt: vrouwen stemden vaker op de AK dan mannen. En lager opgeleide stemmers kozen ook vaker voor AK dan midden- en hoger opgeleide Turkse kiesgerechtigden in Nederland.

Frappant dat de islamitische normen en waarden die AK uitdraagt voor deze groepen niet bepalend zijn tijdens verkiezingen alhier. Dan stemmen ze op centrumlinkse partijen die staan voor m/v-gelijkheid en homorechten. Tegelijkertijd blijkt uit de enquêtes dat vrouwen en lager opgeleiden meer vertrouwen hebben in het Turkse dan in het Nederlandse politieke systeem. Maar vergeet niet dat ook 28,6 procent van Turks-Nederlandse hoger opgeleiden AK kozen. Hoe zit dat?

Deels behartigt Erdogan ook hun belangen: menigeen is minstens zo conservatief als de ouders. Maar waarschijnlijk speelt de steun die Erdogan geeft aan hun worsteling om hier geaccepteerd te worden een grotere rol. Zo bezien is hun stem een reactie op een samenleving die almaar vijandiger tegenover niet-westerse allochtonen staat. Ze reageerden ook fel op de aankondiging van minister Asscher (Integratie) dat hij Turkse organisaties nauwlettender wil volgen. Zijn onderzoeken lijken ook vooral bedoeld om te meten hoe orthodox, antisemitisch, fundamentalistisch en slecht geïntegreerd deze groep is.

Door massamigratie was lange tijd enkel de lagere klasse aan verandering onderhevig, inmiddels is ook de middenklasse in Nederland diverser geworden. Onbegrip over hun hybride identiteit leidt tot verdere verwijdering, segregatie en apathie. Een deel zal misschien vertrekken, maar de meesten zullen blijven en zich afzetten tegen de assimilatiepolitiek. Het protest is conservatief, zo laat de Turkse stembusuitslag in Nederland zien. Asschers assimilatiepolitiek heeft in die zin een tegengesteld effect, het vervreemdt de groep die we het hardst nodig hebben in het debat.

Tegelijk mag van Turkse jongeren die hun stem aan de AK-partij gaven, worden gevraagd om te reflecteren op het feit dat ze over twee paspoorten beschikken. Een stem op Erdogan mag dan deels een weerspiegeling zijn van hun ongenoegen over Nederland, maar om de Turkse bevolking daarvoor te laten boeten met een stem op een partij die het land in ondemocratische richting wil ombuigen, gaat beslist te ver.