Wat gebeurt er na het stemmen vandaag?

Foto AFP

Twee scenario’s voor Griekenland. Plus: leuke weetjes. Want je dácht misschien dat je alles wel wist inmiddels, over Griekenland. Maar hoe zit het met de feta, die borden en al die geiten?

Als de Grieken JA stemmen…

…dan treedt de huidige Griekse regering, die het ‘nee’- kamp aanvoerde, waarschijnlijk af – geheel of gedeeltelijk. Minister van Financiën Yannis Varoufakis kondigde zijn vertrek vorige week al aan bij een ‘ja’, maar premier Alexis Tsipras heeft alle opties opengelaten. Denkbaar is dat gematigde leden van de huidige regering, zoals vicepremier Yannis Dragasakis, aanblijven, in een coalitie met de centrum-rechtse oppositiepartij Nieuwe Democratie die campagne heeft gevoerd voor een ‘ja’.

Welk kabinet dan ook, het moet acuut gaan praten met de schuldeisers over noodsteun voor de Griekse staat en over heropening van de banken. Lonen en pensioenen moeten betaald, en de schulden:

Banken weer open

Nieuwe politieke onderhandelingen kunnen het signaal zijn voor de ECB om de limiet voor noodsteun aan Griekse banken (afgelopen zondag, na de aankondiging van het referendum, bevroren op 89 miljard euro) weer wat op te hogen. De banken kunnen dan weer open.

Na een deal over korte termijnfinanciering, zal de aandacht snel verschuiven naar de problemen op de langere termijn. Het IMF drong er vrijdag op aan dat de eurolanden een nieuw hulppakket moeten afspreken. Dus: nieuwe onderhandelingen, en dan moet dat hulppakket nog door nationale parlementen in de eurolanden worden goedgekeurd. Die zullen aan hun kiezers moeten uitleggen dat er wéér geld naar de Grieken moet. Een akkoord kan dan alsnog stuklopen, in Athene, of in één van de andere Europese hoofdsteden.

En, nog pijnlijker, onvermijdelijk zal schuldreductie op de agenda komen. De Griekse staatsschuld van bijna 180 procent van het bbp is onhoudbaar. Onderhandelingen hierover kunnen weer leiden tot nieuwe politieke onzekerheid, in Griekenland of elders in Europa.

Τι δεν ξέρατε για την Ελλάδα*


*Wat je nog niet wist over Griekenland

Als de Grieken NEE stemmen…

…dan is het onwaarschijnlijk dat meteen de ‘Grexit’ begint. Tenzij premier Tsipras – in dit geval de winnaar van het referendum – meteen de conclusie trekt dat dit de enige optie is die rest. In de aanloop naar het referendum heeft Tsipras steeds gezegd dat hij, na een ‘nee’, juist verder zou onderhandelen. Maar of de eurolanden hiertoe bereid zijn?

In Duitsland zullen stemmen opgaan voor een snelle Grexit. Frankrijk, waar grote sympathie bestaat voor de huidige Griekse regering, zal juist aandringen op een laatste poging om de Grieken in de euro te houden. Cruciaal is de rol van de ECB. Een ‘nee’ kan door het ECB-bestuur worden geïnterpreteerd als het teken dat een politieke oplossing buiten bereik is. Dan kan de ECB de noodsteun aan Griekse banken terugschroeven of intrekken. Het risico is chaos: Griekse banken vallen om.

Geen extra noodsteun

Ook als de ECB niets doet, zullen de banken bij een ‘nee’ niet snel weer open kunnen, want de ECB zal dan geen extra noodsteun verlenen. De Griekse economie redde het misschien afgelopen week even zonder pinautomaten, maar heel lang kan dit niet goed gaan. Er kan sociale onrust ontstaan, mogelijk zelfs vluchtelingenstromen. Die problemen komen onvermijdelijk weer op het bord van de buurlanden van Griekenland: Europa dus. Er zal dan toch weer een vorm van (humanitaire) hulp moeten komen.

Misschien wordt de ellende zo groot dat Tsipras toch nog akkoord gaat met de meeste eisen van de schuldeisers. Of hij kiest de vlucht naar voren: de Grexit, al dan niet op basis van een nieuw referendum.